Tại Hội thảo “Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn” sáng 23/7, các chuyên gia nhấn mạnh trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nhu cầu vốn của Việt Nam là rất lớn, đòi hỏi phải đồng thời hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường chứng khoán và trái phiếu, xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế và nâng cao năng lực thực thi để giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Áp lực lên tín dụng ngân hàng và nhu cầu đa dạng hóa kênh vốn
TS. Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cho biết, các tham luận đều thống nhất rằng mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới sẽ kéo theo nhu cầu vốn rất lớn, trong khi tín dụng ngân hàng đang chịu áp lực ngày càng cao và tiến gần giới hạn về tỷ lệ đòn bẩy. Ông chỉ ra rằng mặc dù thị trường chứng khoán đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, song quy mô, cơ cấu nhà đầu tư, mức độ tập trung của thị trường và dư nợ cho vay ký quỹ vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Bên cạnh đó, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế và mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ mở thêm các kênh huy động vốn mới, nhưng để hiện thực hóa cần sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, hạ tầng, sản phẩm và nguồn nhân lực.
Thách thức về chất lượng chính sách và thực thi
Trả lời câu hỏi về việc vừa đẩy nhanh hoàn thiện pháp luật vừa bảo đảm chất lượng chính sách, TS. Cấn Văn Lực cho rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc ban hành văn bản mà còn ở khâu thực thi. Ông nói: “Để nâng cao chất lượng chính sách, cần huy động tốt hơn nguồn lực chuyên gia trong quá trình xây dựng pháp luật. Đồng thời, cần có cơ chế để ý kiến đóng góp thực sự đi vào chính sách, thay vì chỉ mang tính hình thức”. Theo TS. Cấn Văn Lực, một bất cập hiện nay là khoảng 70% hoạt động tìm hiểu thông tin pháp luật của doanh nghiệp và địa phương đang diễn ra trên mạng xã hội. Vì vậy, cần xây dựng một nền tảng thống nhất để cập nhật, phổ biến và giải thích các quy định mới bằng ngôn ngữ dễ hiểu, giúp doanh nghiệp nhanh chóng nắm bắt những thay đổi thay vì chỉ công bố toàn văn văn bản pháp luật.
Trung tâm Tài chính quốc tế: Cần thận trọng và ưu tiên định chế lớn
Từ góc độ xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Tp.HCM, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – giảng viên Đại học Kinh tế Tp.HCM cho biết khung pháp lý cơ bản đã hình thành với nghị quyết và 8 nghị định liên quan, song vẫn cần các thông tư và hướng dẫn chi tiết để triển khai trên thực tế. Theo ông, sau khi quy chế hoạt động được thông qua, Trung tâm sẽ triển khai cơ chế sandbox để thử nghiệm các mô hình, sản phẩm tài chính mới, đồng thời mở cổng đăng ký cho các định chế tài chính tham gia. Ông cho biết hiện đã có hơn 100 định chế tài chính quốc tế bày tỏ mong muốn trở thành thành viên của Trung tâm và nhiều tập đoàn lớn của Mỹ cũng thể hiện sự quan tâm trong các chương trình xúc tiến đầu tư gần đây. PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh: “Quan điểm của chúng tôi là phải thận trọng trong giai đoạn đầu. Cần ưu tiên các định chế tài chính lớn, có uy tín thay vì cấp phép tràn lan để bảo đảm công tác quản lý”. Theo ông, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là nơi đăng ký hoạt động của các tổ chức tài chính mà phải trở thành nơi dòng vốn quốc tế được cấu trúc, định giá, bảo vệ và kết nối với nền kinh tế thực.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận vốn
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn là khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông, mặc dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước liên tục có chủ trương hạ lãi suất, song trên thực tế các hàng rào kỹ thuật khiến doanh nghiệp nhỏ vẫn rất khó vay vốn. Ông nói: “Chính sách càng ưu tiên thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại càng khó tiếp cận vốn, trong khi vốn vẫn tập trung vào doanh nghiệp lớn”. Ông đề xuất xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp để ngân hàng có thêm cơ sở đánh giá thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tài sản bảo đảm. Đồng thời kiến nghị mở rộng phạm vi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với các hộ kinh doanh có doanh thu lớn nhằm khuyến khích chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Xếp hạng tín nhiệm và nguồn vốn dài hạn
Đồng quan điểm về vai trò của xếp hạng tín nhiệm, ông Trần Hoài Phương – Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp HDBank cho rằng đây sẽ là nền tảng quan trọng để các ngân hàng chuyển dần sang mô hình cho vay dựa trên uy tín và năng lực tài chính của doanh nghiệp. Ông cho biết: “Nếu điểm tín nhiệm được cải thiện, yêu cầu về tài sản bảo đảm có thể giảm xuống, đồng thời doanh nghiệp cũng có điều kiện tiếp cận lãi suất thấp hơn”. Trong khi đó, ông Lê Mạnh Linh – Tổng Giám đốc EVNFinance nhận định việc giảm lãi suất chỉ có thể bền vững khi Việt Nam tăng được nguồn cung vốn trung và dài hạn. Theo ông, nhu cầu vốn rất lớn trong khi ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn đã tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất. Vì vậy, cùng với việc thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường chứng khoán và trái phiếu để cân đối kỳ hạn nguồn vốn. Ông nhấn mạnh: “Muốn giảm lãi suất phải tăng nguồn cung vốn dài hạn. Khi có thêm nguồn vốn kỳ hạn 3-5 năm cho các dự án dài hạn, áp lực huy động vốn ngắn hạn của ngân hàng sẽ giảm đáng kể”.
