Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đã đưa quy mô thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam lên mức gấp 28 lần GDP. Chính phủ kỳ vọng nâng con số này lên 30 lần vào năm 2030 nhằm tạo động lực cho kinh tế số.
Chính phủ chỉ đạo nâng tỷ lệ thanh toán không tiền mặt
Tại Lễ hội Tài chính số 2026 diễn ra sáng ngày 6/6 do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức, Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 30 lần GDP, biến thanh toán số thành động lực trung tâm thúc đẩy tài chính số và kinh tế số. Đồng thời, mục tiêu này đồng hành cùng tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm.
Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng đạt 88,96%, và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đã gấp 28 lần GDP.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung thực hiện năm nhóm giải pháp trọng tâm. Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo hành lang pháp lý cho các mô hình thanh toán mới. Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan có nhiệm vụ mở rộng thanh toán điện tử trong dịch vụ công, nâng cao hiệu quả trực tuyến.
Đối với các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và công ty công nghệ, nhiệm vụ cốt lõi là cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng cường bảo mật thông tin và bảo vệ người tiêu dùng.
Ngân hàng trình diễn nhiều công nghệ tài chính mới
Nhiều ngân hàng đã trình diễn công nghệ tài chính mới tại Lễ hội Ngày Tài chính số 2026 ở phố đi bộ Nguyễn Huệ (TPHCM). Đại diện NAPAS giới thiệu giải pháp Tap to Phone, cho phép biến điện thoại thông minh thành thiết bị chấp nhận thanh toán mà không cần máy POS chuyên dụng. NAPAS cũng đang mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới, một khách tham quan từ Trung Quốc đã thực hiện giao dịch thanh toán thành công.
Đại diện VPBank giới thiệu hệ sinh thái tài chính số tích hợp nhiều dịch vụ từ ngân hàng, thanh toán, bảo hiểm đến giải pháp hỗ trợ kinh doanh. Hệ sinh thái này phục vụ hàng chục triệu khách hàng, cho phép tiếp cận đa dạng sản phẩm trên cùng một nền tảng. Hộ kinh doanh có thể sử dụng điện thoại hỗ trợ NFC để nhận thanh toán không tiền mặt mà không cần máy POS, đồng thời được cung cấp dịch vụ thanh toán xuyên biên giới, quản lý dòng tiền hiệu quả.
Ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng giám đốc HDBank, giới thiệu bộ giải pháp tài chính số cho hộ kinh doanh kết hợp với Sổ Bán Hàng, giúp tiết kiệm thời gian quản lý doanh thu và xuất hóa đơn nhanh chóng. Lãnh đạo Chính phủ đánh giá cao các giải pháp số, cho rằng công nghệ góp phần giảm thời gian xử lý, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính.
Thanh toán số tăng tốc nhưng chưa đồng đều
Giai đoạn 2021-2025 chứng kiến tốc độ tăng trưởng vượt bậc của giao dịch điện tử: thanh toán qua mã QR tăng hơn 106%/năm về số lượng và 128%/năm về giá trị. Hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt đã bao phủ 100% tại các trường đại học, cao đẳng, 88% tại bệnh viện và 82% người nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội qua phương thức điện tử.
Tuy nhiên, khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn vẫn rõ rệt. Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi và người thu nhập thấp, còn e ngại hoặc chưa tiếp cận đầy đủ các phương thức thanh toán hiện đại.
Bốn tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng hơn 36% về số lượng và gần 11% về giá trị; giao dịch qua Internet tăng 58%, qua Mobile tăng 33,5%, thanh toán QR tăng gần 13% về số lượng và 46,3% về giá trị.
NHNN đang chuyển từ quản lý hoạt động thanh toán đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái thanh toán và tài chính số. Hệ thống phòng chống gian lận SIMO đã có 12 đơn vị kết nối, cảnh báo cho 4,5 triệu lượt khách hàng, ngăn chặn hơn 1,5 triệu giao dịch và bảo vệ hơn 4.300 tỷ đồng.
Hạ tầng thanh toán dù đã cải thiện nhưng cần nâng cao năng lực liên thông và mức độ an toàn bảo mật. Trước tình hình tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi và rủi ro an ninh mạng gia tăng, việc củng cố các lá chắn bảo mật là điều kiện tiên quyết để xây dựng niềm tin số vững chắc cho nhân dân.
