Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 21/7 cho biết Washington sẽ sớm công bố các biện pháp thuế quan mới, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đẩy mạnh tái định hình chương trình nghị sự thương mại sau những trở ngại pháp lý gần đây, theo Reuters.
Sức ép mới lên 60 đối tác thương mại
Chính quyền Mỹ đã chuẩn bị một gói thuế mới nhằm vào khoảng 60 đối tác thương mại với lý do các nước này chưa có biện pháp đủ mạnh để ngăn chặn tình trạng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng. "Chúng tôi kỳ vọng sẽ sớm có hành động", ông Greer nói trên CNBC khi được hỏi về thời điểm công bố các mức thuế mới, song không nêu mốc thời gian cụ thể.
Trước đó, sau khi một loạt sắc lệnh thuế quan bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ hồi tháng 2, ông Trump đã áp dụng mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10% như một biện pháp tạm thời. Mức thuế này sẽ hết hiệu lực vào ngày 25/7. Các chuyên gia nhận định Washington nhiều khả năng sẽ thay thế mức thuế tạm thời bằng một cơ chế thuế mới, dao động từ 10% đến 12,5%.
Động thái này đánh dấu nỗ lực mới của ông Trump trong việc sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép với các đối tác thương mại, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ trả đũa và gia tăng căng thẳng ngoại giao. Tuần trước, Washington đã công bố mức thuế 25% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Brazil. Tiếp đó, ngày 20/7, Mỹ thông báo áp thuế 50% lên nhiều sản phẩm của Canada và dự kiến có hiệu lực sau 30 ngày.
Cú sốc đối với chuỗi cung ứng thuốc generic
Cũng trong ngày 21/7, ông Trump thông báo sẽ áp thuế riêng đối với thuốc generic nhập khẩu. Theo kế hoạch, mức thuế sẽ tăng lên 100% từ tháng 8/2028 và tiếp tục nâng lên 200% từ năm 2029. Theo Bloomberg, các nhà sản xuất thuốc generic sẽ có hai năm để chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ hoặc phải đối mặt với mức thuế nhập khẩu 100% từ tháng 8/2028. Động thái này đe dọa nguồn cung thuốc giá rẻ mà hàng triệu người dân Mỹ đang phụ thuộc vào.
Bước đi này nhằm mục đích "đưa sản xuất" dược phẩm generic trở lại Mỹ. Các công ty không xây dựng nhà máy trong nước sẽ phải đối mặt với mức thuế tăng gấp đôi, lên 200%, vào tháng 8/2029, ông Trump cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Động thái này sẽ làm đảo lộn chuỗi cung ứng toàn cầu vốn giúp duy trì mức giá phải chăng cho các loại thuốc generic đối với người Mỹ. Các loại thuốc hết hạn bản quyền này bao gồm từ thuốc giảm đau, kháng sinh thông thường đến thuốc trị cholesterol và ung thư, và phần lớn được sản xuất tại các nhà máy ở Ấn Độ, châu Âu và Trung Quốc.
Các mức thuế theo kế hoạch sẽ làm tăng chi phí cho các nhà sản xuất đang hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, kéo theo nguy cơ đẩy giá lên cao và có khả năng gây thiếu hụt các phương pháp điều trị bằng thuốc generic - vốn chiếm hơn 90% đơn thuốc tại Mỹ. Từ tháng 8/2026, mức thuế đối với nhóm dược phẩm này sẽ được đưa về 0% nhằm tạo khoảng thời gian để các doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất thuốc generic về Mỹ.
Giám đốc điều hành Richard Saynor của Sandoz Group AG, một trong những nhà sản xuất thuốc generic lớn nhất thế giới, đã cảnh báo vào năm ngoái rằng sự chuyển hướng của Mỹ sang các mức thuế cao có khả năng làm cho giá thuốc đắt đỏ hơn và hạn chế khả năng tiếp cận của bệnh nhân.
Trong số các đối tác thương mại của Mỹ, cú sốc sẽ lớn nhất đối với Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu thuốc generic lớn nhất sang Mỹ. Dược phẩm nằm trong top 3 mặt hàng xuất khẩu hàng đầu của Ấn Độ sang Mỹ, với tổng trị giá 10,5 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2025, theo Bộ Thương mại nước này. Thuế đối với dược phẩm sẽ khiến hơn 40% hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ bị ảnh hưởng tiêu cực, cộng thêm vào các mức thuế hiện hành đối với thép, nhôm và ô tô.
Căng thẳng leo thang với Canada và Brazil
Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết Ottawa đang xem xét "mọi lựa chọn", đồng thời tiết lộ ông và Tổng thống Trump đã nhất trí tăng cường đối thoại trong những tuần tới nhằm tìm kiếm một thỏa thuận thương mại. Kế hoạch áp thuế 50% đối với hàng hóa Canada được đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Mexico về tương lai Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) đang được đẩy nhanh, theo CNA.
Song song với Canada, kế hoạch áp thuế 25% đối với hàng hóa Brazil với cáo buộc có các hành vi thương mại không công bằng cũng vấp phải phản ứng mạnh từ Brasília. Mức thuế dự kiến có hiệu lực từ ngày 22/7 và đang trở thành một chủ đề đáng chú ý trong chiến dịch tranh cử tổng thống Brazil trước thềm cuộc bầu cử diễn ra trong vài tháng tới. Một số mặt hàng như thịt bò, cà phê, linh kiện máy bay và các sản phẩm mà Mỹ không sản xuất sẽ được miễn áp thuế.
Dù vậy, Phòng Thương mại Mỹ tại Brazil cảnh báo biện pháp mới của Washington sẽ khiến Brazil trở thành một trong những quốc gia phải đối mặt với những điều kiện tiếp cận thị trường Mỹ khắt khe nhất, ảnh hưởng tới hơn 11 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu.
Trong một diễn biến khác, Nhà Trắng đang tìm cách thay thế các mức thuế khẩn cấp của ông Trump, sau khi Tòa án Tối cao phán quyết các biện pháp này là bất hợp pháp vào đầu năm nay. Mức thuế áp dụng đồng loạt 10% sẽ hết hạn vào thứ Sáu, và chính quyền Washington dự kiến sẽ áp thuế mới lên sản phẩm từ hàng chục đối tác thương mại trước cuối tuần này.
