Lãi suất cho vay tăng cao khiến nhiều doanh nghiệp lao đao. Một chủ doanh nghiệp giấu tên tại TP.HCM chia sẻ: “Chi phí vốn quá cao, trong khi tiêu chuẩn định giá tài sản thế chấp bị siết rất chặt. Lãi suất lên đến 10,7%/năm coi như doanh nghiệp 'làm giùm' cho ngân hàng. Toàn bộ hiệu quả kinh doanh bị chi phí tài chính nuốt trọn”.
Lãi suất vay bất động sản lên tới 14-15%
Khoản vay ngắn hạn 6 tháng mà công ty A (trụ sở tại TP.HCM) vừa được giải ngân có lãi suất 10,7%/năm. Ông Thành - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc doanh nghiệp (đề nghị giấu tên) cho biết, việc công ty “kêu ca” về lãi suất cao có thể ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận vốn sau này. Đối với doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng (chuyên kỹ thuật và thi công), chi phí vốn cao đang bào mòn lợi nhuận. Lãi suất lên cao còn tạo tâm lý phòng thủ, buộc doanh nghiệp phải hoãn hoặc thu nhỏ kế hoạch mở rộng, không dám đầu tư dự án mới. Lãi vay cao rút bớt dòng tiền lưu động, khiến đơn vị rất bị động nếu chủ đầu tư hoặc đối tác chậm thanh toán.
Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai, nhận định mặt bằng lãi suất vay hiện nay mà các doanh nghiệp trong ngành có thể tiếp cận ở quanh mức 11%. Ở mức chi phí vốn này, doanh nghiệp chỉ đủ hòa vốn, và hòa vốn chính là rủi ro. “Mức lãi suất mà doanh nghiệp chăn nuôi có thể chịu đựng là từ 6-8%”, ông Công nói, lý giải thêm ngành này còn có rủi ro về môi trường, dịch bệnh.
Doanh nghiệp cần lãi suất 7-8% để có lợi nhuận
Ông Thành cho rằng lãi suất vay thực tế cho mảng xây lắp và kinh doanh dịch vụ cần hạ về mức hợp lý (khoảng 7-8%/năm) thì doanh nghiệp mới có lợi nhuận và phát triển. “Doanh nghiệp không ngại khó khăn thị trường, nhưng rất cần sự đồng hành thực chất từ ngân hàng”, ông khẳng định.
Theo báo cáo của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (Huba) về tình hình doanh nghiệp quý II/2026, vốn tín dụng do ngân hàng cung cấp thường là ngắn hạn, không phù hợp với vòng quay vốn hiện nay, và lãi suất vay được đẩy lên cao trên 10%, làm bào mòn biên lợi nhuận. Thậm chí vay bất động sản lên mức 14-15%/năm. Có tới 17% doanh nghiệp được Huba khảo sát cho hay lãi suất vay vốn cao. Các doanh nghiệp cũng than phiền về điều kiện vay vốn bị thắt chặt, khó tiếp cận vốn vay hơn.
Huba kiến nghị các ngân hàng kéo dài thời gian vay vốn, đảm bảo doanh nghiệp đủ vốn sản xuất kinh doanh hàng xuất khẩu. Bên cạnh đó, lãi suất vay cũng cần hạ thấp về dưới mức 6%/năm đối với doanh nghiệp xuất khẩu, trên tinh thần cùng chia sẻ khó khăn và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Tiền đắt hơn tác động như thế nào?
Trong hoạt động doanh nghiệp, lãi suất vay là chi phí sử dụng vốn vay, do đó sự gia tăng lãi suất vay tất yếu làm gia tăng chi phí tài chính. Tuy nhiên, mức độ tác động không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp, phụ thuộc vào cấu trúc vốn, khả năng tạo dòng tiền và vị thế cạnh tranh.
TS. Trần Thị Diện, Trưởng Khoa Tài chính - Ngân hàng - Kế toán, Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM phân tích: Doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao sẽ chịu tác động tiêu cực rõ rệt hơn do chi phí lãi vay tăng trực tiếp làm suy giảm lợi nhuận sau thuế. Ngược lại, doanh nghiệp có nguồn vốn chủ sở hữu lớn hoặc khả năng tiếp cận nguồn vốn khác có chi phí thấp sẽ ít bị ảnh hưởng hơn. Điều này cho thấy tác động của lãi suất có tính phân hóa mạnh trong nội bộ khu vực doanh nghiệp.
Ở góc độ hành vi, lãi suất tăng thường dẫn đến xu hướng trì hoãn đầu tư do chi phí sử dụng vốn tăng, tỷ suất sinh lời kỳ vọng phải điều chỉnh cao hơn. Tuy nhiên, quyết định đầu tư không chỉ phụ thuộc vào lãi suất mà còn chịu ảnh hưởng bởi kỳ vọng thị trường, nhu cầu tiêu dùng và môi trường kinh doanh tổng thể. Do đó, lãi suất vay không phải là nguyên nhân duy nhất làm suy giảm đầu tư.
Một góc nhìn khác cho rằng lãi suất vay tăng sẽ làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp do chi phí đầu vào tăng. Theo TS Diện, điều này chỉ đúng với các ngành có mức độ cạnh tranh cao. Với các ngành có mức độ cạnh tranh thấp hoặc cầu kém co giãn, doanh nghiệp có thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang giá bán nên lãi suất vay tăng không ảnh hưởng đáng kể. Ngoài ra, lãi suất tăng còn tác động gián tiếp qua kênh tín dụng khi ngân hàng có xu hướng thắt chặt điều kiện cho vay.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong tháng 6/2026, lãi suất cho vay bình quân của nhóm NHTM nhà nước và nhóm NHTM cổ phần đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 8,1-10,5%/năm. Lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên ở khoảng 3,9%/năm, thấp hơn mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN (4%/năm).
