Chỉ số Diamond Standard Index, theo dõi giá kim cương đạt chuẩn đầu tư, đã giảm 68% so với đỉnh năm 2011, xuống mức thấp nhất lịch sử vào tháng 2/2026. Sự bùng nổ của kim cương nhân tạo đang làm đảo lộn thị trường, khiến giá kim cương tự nhiên giảm mạnh và đặt ra câu hỏi liệu loại đá quý này có thực sự là tài sản tích lũy như vàng.
Thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng
Theo dữ liệu từ De Beers, tập đoàn khai thác kim cương lớn nhất thế giới, nhu cầu mua kim cương tự nhiên đã giảm 3 năm liên tiếp từ 2022 đến 2024 và đi ngang vào năm 2025. Ngược lại, kim cương nhân tạo tiếp tục tăng sức hút. Dữ liệu từ Tenoris cho thấy doanh số bán theo số lượng của kim cương nhân tạo kích thước từ 1,05 đến 1,09 carat tăng 3% trong năm 2025 so với cùng kỳ năm trước.
Ông Dan Mano, Giám đốc điều hành công ty kiểm định kim cương Rapaport, nhận định: “Thị trường kim cương hiện nay đang bị chia thành hai nửa rõ rệt. Một bên là nhóm kim cương giá rẻ, chất lượng phổ biến đang chịu sức ép cạnh tranh lớn từ kim cương nhân tạo. Bên còn lại là nhóm kim cương tự nhiên, hiếm hoặc có đặc điểm riêng biệt vẫn có khả năng duy trì mức giá cao.”
Theo ông Mano, kim cương tự nhiên trọng lượng lớn chống chịu tốt nhất trước cạnh tranh từ sản phẩm nhân tạo. Dữ liệu Tenoris cho thấy nhóm kim cương tự nhiên từ 2,5 đến 2,74 carat là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất năm ngoái, với doanh số tăng 19%. Trong khi đó, các viên dưới 1,99 carat đều ghi nhận giảm doanh số.
Kim cương không còn là “của hiếm”
Khảo sát của nền tảng tổ chức đám cưới The Knot cho thấy kim cương nhân tạo chiếm 61% số lượng nhẫn đính hôn được mua trong năm 2025, tăng 239% so với năm 2020. Trong số người tham gia khảo sát, 85% cho biết tình hình kinh tế ảnh hưởng đến quyết định liên quan đến kế hoạch đám cưới. Xu hướng kết hôn giảm tại nhiều quốc gia cũng tác động trực tiếp đến nhu cầu kim cương. Dữ liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ cho thấy tỷ lệ hộ gia đình là các cặp vợ chồng kết hôn chỉ còn khoảng 47% vào năm ngoái, giảm mạnh so với mức 66% cách đây nửa thế kỷ.
Paul Zimnisky, chuyên gia phân tích thị trường kim cương tại Mỹ, cho rằng sự phổ biến của kim cương nhân tạo đã thay đổi cách người tiêu dùng nhìn nhận giá trị của kim cương tự nhiên. “Ngành công nghiệp này đang chịu tác động từ mọi phía,” ông nói. Ông Joshua Freedman, chuyên gia phân tích kim cương tại Rapaport, nhận định: “Tôi nghĩ mọi người đã đi đến kết luận rằng đây không chỉ là một giai đoạn suy thoái theo chu kỳ. Đây là một cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng đang diễn ra trong ngành kim cương.”
Kim cương có “kim cương nhân tạo”, vàng thì không
Đây là nguyên nhân lớn nhất khiến kim cương ngày càng “lép vế” so với vàng xét trên khía cạnh tích lũy tài sản. Vàng từ lâu được xem là tài sản tích lũy nhờ khả năng lưu trữ giá trị, tính thanh khoản cao và thị trường giao dịch minh bạch toàn cầu. Trong khi đó, giá trị của kim cương phức tạp hơn nhiều, phụ thuộc vào kích thước, màu sắc, độ tinh khiết, kiểu cắt, thương hiệu và nhu cầu thị trường. Điều này khiến kim cương khó trở thành tài sản tích lũy phổ biến.
Kim cương cũng chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố tâm lý và marketing. Khi công nghệ cho phép tạo ra kim cương nhân tạo gần như tương đồng về mặt vật lý nhưng rẻ hơn nhiều lần, khái niệm về sự khan hiếm - yếu tố quan trọng quyết định giá trị tài sản - bắt đầu bị đặt dấu hỏi. Vì vậy, dù một số dòng kim cương hiếm, kích thước lớn vẫn có khả năng giữ giá, kim cương nhìn chung khó được xem là công cụ tích lũy tài sản như vàng. Với phần lớn người mua, kim cương phù hợp hơn với vai trò trang sức mang giá trị cảm xúc, thay vì kênh đầu tư dài hạn.
