Cuộc xung đột với Iran đã đẩy giá xăng tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon (khoảng 27.800 đồng/lít), mức cao nhất trong bốn năm qua, theo Wall Street Journal. Tuy nhiên, mức giá này vẫn thấp hơn hầu hết các quốc gia phát triển và thậm chí nhiều nước đang phát triển. Ngay trong nội địa Mỹ, giá xăng giữa các bang cũng có sự khác biệt đáng kể do chi phí vận chuyển và mức thuế khác nhau.
Nguồn cung dồi dào và mức thuế xăng dầu thấp
Người Mỹ rất nhạy cảm với giá xăng dầu vì mỗi năm họ lái xe trung bình hơn 20.000 km, theo số liệu của chính quyền liên bang. Do đó, xăng dầu là khoản chi ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của người dân. May mắn thay, Mỹ là nước có sản lượng khai thác dầu lớn nhất thế giới, giúp thị trường nội địa ít chịu tác động từ biến động toàn cầu, đặc biệt trong các cuộc khủng hoảng lớn như hiện nay.
Một nguyên nhân quan trọng khác khiến giá xăng Mỹ thấp hơn thế giới là thuế. Theo hãng tư vấn S&P Global Energy, Mỹ áp dụng mức thuế xăng dầu thấp hàng đầu thế giới. Hồi tháng 3, khi giá xăng trung bình tại Mỹ là 3,64 USD/gallon, thuế liên bang và bang chỉ chiếm 0,6 USD/gallon, chủ yếu dùng để bảo trì đường bộ. Trong khi đó, tại châu Âu, thuế thường chiếm 50-60% giá bán lẻ xăng dầu, theo ông Rob Smith, giám đốc mảng bán lẻ xăng dầu toàn cầu của S&P Energy. Cụ thể, người Đức trả trung bình 8,5 USD/gallon, với hơn một nửa là thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt. Tại Mexico, giá trung bình tháng 3 là 5,07 USD/gallon, thuế chiếm gần 40%. Do giá cao hơn Mỹ, người dân Mexico sống gần biên giới thường xuyên sang Mỹ đổ xăng, đặc biệt ở khu vực giáp Texas.
Chênh lệch giá xăng dầu giữa các bang
Ngay trong nước Mỹ, giá xăng giữa các bang dao động từ 3,38 USD/gallon (Oklahoma) đến 5,82 USD/gallon (California). Sự khác biệt này đến từ chuỗi cung ứng, thuế bang và chất lượng xăng. Xăng dầu từ nhà máy lọc dầu thường được vận chuyển bằng đường ống hoặc phà đến kho chứa, sau đó xe tải chở đến cây xăng. Các bang gần Vịnh Mexico và Đông Nam thường có giá thấp hơn vì gần nhà máy lọc dầu chính. Ông Scott Berhang, giám đốc điều hành công ty marketing xăng dầu Sigma, giải thích: "Khi bạn càng xa trung tâm lọc dầu và đường ống, giá xăng càng đắt." Tại Bờ Đông và Bờ Tây, nguồn cung được bổ sung bằng xăng nhập khẩu. Các đường ống lớn thường không vượt qua dãy Rocky, khiến giá ở khu vực này cao hơn. Chuỗi cung ứng khu vực khiến các vấn đề cục bộ như mưa bão chỉ ảnh hưởng đến một số nơi, nhưng khủng hoảng lớn như xung đột Iran tác động toàn quốc.
Mức thuế xăng dầu giữa các bang cũng khác biệt: từ 0,09 USD/gallon ở Alaska đến 0,71 USD/gallon ở California. Một số thành phố cũng tự đánh thuế. Chính sách môi trường của ba bang bờ tây California, Washington và Oregon làm tăng giá xăng, cao nhất là 0,23 USD/gallon tại California. Chất lượng xăng cũng ảnh hưởng đến giá. Theo quy định liên bang, xăng mùa hè tại một số khu vực phải tuân thủ công thức giảm ô nhiễm, khiến giá cao hơn. Quy định này tạm thời bị đình chỉ do xung đột Iran. Quy định của California đặc biệt chặt chẽ, chỉ một số nhà máy lọc dầu đáp ứng được, khiến giá tại bang này dễ biến động.
