Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Một trong những điểm đáng chú ý là thay đổi cơ chế quản lý đối với sản xuất, gia công và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ.
Bãi bỏ giấy phép con từ 1/7
Theo dự thảo công bố ngày 29/5, NHNN đề xuất bãi bỏ cơ chế giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động đối với lĩnh vực này kể từ ngày 1/7. Các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ không còn phải xin giấy phép con như trước. NHNN cũng không thực hiện thanh tra, kiểm tra chuyên ngành theo cơ chế cũ.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan như chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, đo lường, ghi nhãn, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, quyền lợi người tiêu dùng và phòng chống rửa tiền.
Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn TP HCM (SJA), cho biết trước đây doanh nghiệp phải có giấy phép đăng ký kinh doanh phù hợp, cơ sở sản xuất hợp pháp và các giấy tờ về môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự mới được cấp giấy chứng nhận. Việc bãi bỏ giấy phép con là tín hiệu tích cực, giảm thủ tục hành chính và tăng tính chủ động cho doanh nghiệp.
Cơ hội xuất khẩu lớn
Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) cho biết nhiều năm qua, doanh nghiệp đã kiến nghị điều chỉnh quy định cho phù hợp thực tiễn. Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025 đã xếp vàng trang sức, mỹ nghệ vào nhóm hàng hóa kinh doanh thông thường. VGTA đề xuất cơ quan quản lý sớm cụ thể hóa quy định theo hướng thống nhất với Luật Đầu tư 2025, đồng bộ hóa quy định của NHNN với Bộ Công Thương và các bộ ngành liên quan.
Theo VGTA, nếu được tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, nguồn nguyên liệu và môi trường kinh doanh, ngành vàng trang sức, mỹ nghệ Việt Nam có thể đạt kim ngạch xuất khẩu từ 4-5 tỷ USD mỗi năm. Đây là dư địa tăng trưởng đáng kể, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho ngành chế tác vàng.
Nút thắt nguyên liệu cần tháo gỡ
Bên cạnh việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh, nhiều doanh nghiệp cho rằng vấn đề cấp thiết là tháo gỡ nút thắt về nguồn nguyên liệu. Thời gian qua, thị trường khan hiếm vàng nguyên liệu do chưa có doanh nghiệp nào được cấp phép nhập khẩu chính ngạch để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Điều này gây khó khăn cho các cơ sở chế tác trong duy trì hoạt động và xuất khẩu.
Ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch VGTA, cho rằng cơ quan quản lý cần sớm cho phép doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu. Khi bài toán nguyên liệu được giải quyết, doanh nghiệp mới có thể ổn định sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thống kê của VGTA cho thấy nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương 5 tỷ USD. Trong đó, khoảng một nửa đáp ứng nhu cầu trong nước, phần còn lại phục vụ xuất khẩu. Với 25 tấn vàng chế tác xuất khẩu hàng năm, ngành vàng trang sức có thể mang về 3,5-4 tỷ USD.
Theo lãnh đạo VGTA, đây là lĩnh vực có khả năng sử dụng nguyên liệu nhập khẩu để tạo ra sản phẩm xuất khẩu, tái tạo ngoại tệ cho nền kinh tế. Doanh nghiệp nhập vàng nguyên liệu chế tác không chỉ đáp ứng tiêu dùng trong nước mà còn tạo giá trị gia tăng qua xuất khẩu.
Quản lý chất lượng và minh bạch thị trường
Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư quy định về đo lường và chất lượng đối với vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng nguyên liệu. Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc Công ty Vàng Đối tác mới NPJ, cho rằng cần có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở vừa và nhỏ, để tiếp cận nguồn vàng nguyên liệu hợp pháp, có hóa đơn chứng từ.
Ông Trọng đề xuất cần có cơ chế phù hợp để doanh nghiệp nhỏ tồn tại và phát triển, duy trì nghề truyền thống và việc làm cho người lao động. Nếu chỉ doanh nghiệp lớn được nhập khẩu, các đơn vị nhỏ sẽ gặp bất lợi trong tiếp cận nguồn cung.
Nhiều doanh nghiệp cũng đề nghị NHNN sớm xây dựng cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để đảm bảo nguồn cung ổn định, minh bạch. Đồng thời, yêu cầu truy xuất nguồn gốc sản phẩm cần được thực hiện đồng bộ để tăng tính minh bạch của thị trường, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Dự thảo Nghị định 24 cũng quy định các giao dịch mua bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày của một khách hàng phải thanh toán không dùng tiền mặt. Việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc phương thức thanh toán có nguồn tiền từ cấp tín dụng để mua vàng miếng phải tuân thủ quy định về hoạt động cấp tín dụng. Đây là nội dung mới so với quy định hiện hành.
