Lãi suất huy động đang âm thầm tăng tại một số ngân hàng quy mô nhỏ thông qua các chương trình ưu đãi hoặc thỏa thuận ngoài biểu niêm yết. Có nơi áp dụng mức lãi suất lên tới 9%/năm ngay từ kỳ hạn 6 tháng, thậm chí một số ngân hàng tăng lên 9,2-9,3%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. SeABank và ngân hàng số Cake by VPBank công khai lãi suất ưu đãi trong tháng 7, với mức cao nhất lần lượt 8,55%/năm và 8,9%/năm tại một số kỳ hạn.
Áp lực từ tỷ giá và lạm phát toàn cầu
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, mặt bằng lãi suất cao là điều bắt buộc nếu muốn duy trì chênh lệch lãi suất đủ lớn để hỗ trợ tỷ giá. Ông Thành nhận định: “Đối với Việt Nam, tác động từ cú sốc lạm phát và mặt bằng lãi suất toàn cầu ở mức cao vẫn nằm trong tầm kiểm soát của cơ quan điều hành. Vấn đề là lựa chọn giữa việc ưu tiên ổn định tỷ giá hay giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng”.
Ông Thành cho rằng nếu ưu tiên ổn định tỷ giá và hạn chế dòng vốn rút ra, mặt bằng lãi suất khó có thể giảm sâu. Ngược lại, nếu muốn hỗ trợ tăng trưởng bằng cách nới lỏng tiền tệ mạnh hơn, áp lực lên tỷ giá sẽ gia tăng. Đây là bài toán trung tâm của chính sách tiền tệ hiện nay.
Mất cân đối giữa huy động và cho vay
Tại họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, cho biết lãi suất huy động bình quân chỉ giảm 0,04%/năm, lãi suất cho vay bình quân giảm 0,07%/năm kể từ sau cuộc họp của NHNN với các ngân hàng thương mại (NHTM) vào ngày 9/4. Nhu cầu vốn cho vay lớn khiến các ngân hàng khó hạ lãi suất huy động.
Ông Quang thừa nhận tốc độ tăng trưởng huy động luôn thấp hơn tăng trưởng tín dụng. Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn 3,8% so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn, khiến hệ số LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi) dao động từ 111-112%. Điều này có nghĩa cứ 111-112 đồng cho vay ra thì có khoảng 11-12 đồng được lấy từ các nguồn khác, không phải từ tiền gửi của người dân hay tổ chức. Ông Quang nhấn mạnh đây là áp lực từ cân đối vốn, không phải áp lực thanh khoản.
Thanh khoản dồi dào nhưng chênh lệch tín dụng vẫn cao
“Thanh khoản của các ngân hàng vẫn rất dồi dào, đảm bảo 100% người dân khi đến rút tiền gửi và lãi các ngân hàng đều có thể đáp ứng được”, ông Quang khẳng định. Sự mất cân đối giữa huy động và tín dụng đã khiến lãi suất huy động tăng, đặc biệt từ cuối tháng 12/2025 đến nay. Theo số liệu của NHNN đến ngày 15/6, tăng trưởng tín dụng đạt 6,38% trong khi tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt 4,3%, chênh lệch hơn 2%.
Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025, tăng 18,1% so với cùng kỳ năm 2025. 6 tháng đầu năm 2026, NHNN giữ nguyên các mức lãi suất điều hành để tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp, qua đó hỗ trợ nền kinh tế.
Giải pháp hỗ trợ an toàn hệ thống ngân hàng
NHNN đã ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN cho phép các NHTM được bổ sung 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào hệ số LDR. “Thời gian tới, trong trường hợp cần thiết, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để điều chỉnh nhằm hỗ trợ tốt hơn tính an toàn của hệ thống NHTM”, ông Phạm Chí Quang cho hay.
Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết NHNN sẽ đảm bảo mặt bằng lãi suất hợp lý cho các tổ chức tín dụng huy động vốn. 6 tháng cuối năm, tăng trưởng tín dụng dự báo sẽ cao hơn, NHNN tiếp tục giám sát các tổ chức tín dụng để điều hành hợp lý, đảm bảo chất lượng tăng trưởng tín dụng.
