Fed thay đổi cách tính chỉ số PCE lõi
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sắp điều chỉnh phương pháp tính chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (PCE lõi), thước đo lạm phát được ưu tiên theo dõi, đúng thời điểm nội bộ ngân hàng trung ương chia rẽ về khả năng tăng lãi suất. Theo các nhà kinh tế, phương pháp mới có thể cho thấy lạm phát lõi tại Mỹ tăng chậm hơn một chút so với số liệu trước đây, nhưng khó làm thay đổi hoàn toàn hướng đi của Fed.
Ảnh hưởng của phương pháp tính mới
Ước tính, sau khi điều chỉnh, mức tăng của PCE lõi có thể giảm khoảng 0,2-0,3 điểm phần trăm. Chẳng hạn, mức lạm phát 3,4% trong 12 tháng tính đến hết tháng 5 có thể hạ xuống còn 3,2% hoặc 3,1%. Tuy nhiên, mức điều chỉnh này chưa đủ để khiến người Mỹ cảm thấy nhẹ nhõm, bởi giá hàng hóa và dịch vụ vẫn cao. Nó cũng chưa đủ lớn để buộc Fed thay đổi chính sách, nhưng sẽ cung cấp thêm cơ sở cho những quan chức phản đối việc sớm nâng lãi suất.
Fed ưu tiên chỉ số PCE hơn CPI
Fed coi chỉ số PCE phản ánh lạm phát chính xác hơn chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vốn được công chúng biết đến rộng rãi. Các nhà hoạch định chính sách đặc biệt chú ý đến chỉ số lõi, đã loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng do hai nhóm này thường biến động mạnh trong ngắn hạn. Giá dầu là ví dụ rõ nhất. Kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Iran nổ ra cuối tháng 2, dầu WTI đã tăng 73%, từ khoảng 65 USD lên đỉnh 113 USD một thùng vào đầu tháng 4. Giá sau đó xuống 68 USD vào đầu tháng 7 khi hai bên tìm cách đàm phán hòa bình, trước khi tăng trở lại 86 USD trong tuần này do giao tranh tái diễn.
Biến động lạm phát toàn phần
Lạm phát toàn phần cũng biến động theo giá năng lượng. Chỉ số PCE tổng thể tăng từ 2,9% trong tháng 2 lên 4,1% trong tháng 5, mức cao nhất ba năm. Khi số liệu tháng 6 được công bố vào tuần tới, giới phân tích dự báo chỉ số này sẽ giảm còn khoảng 3,7%. Hướng đi tiếp theo của lạm phát sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến xung đột Mỹ - Iran. Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang và đẩy giá dầu tăng, áp lực giá cả có thể nóng trở lại. Ngược lại, một thỏa thuận giữa hai bên có thể giúp chi phí năng lượng hạ nhiệt.
Lạm phát lõi vẫn cao hơn mục tiêu
Sự biến động này lý giải vì sao Fed chú ý nhiều hơn đến PCE lõi. Tuy nhiên, ngay cả khi loại bỏ thực phẩm và năng lượng, chỉ số này vẫn cho thấy lạm phát đang tăng nhanh hơn mức ngân hàng trung ương mong muốn. Dù áp dụng phương pháp cũ hay mới, lạm phát tại Mỹ vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed. Vì vậy, những thay đổi sắp tới chủ yếu điều chỉnh mức độ nghiêm trọng của số liệu, thay vì đảo ngược hoàn toàn bức tranh giá cả.
Bối cảnh chính trị và ý kiến chuyên gia
Việc sửa đổi phương pháp tính diễn ra trong bối cảnh tính độc lập của các cơ quan thống kê Mỹ bị chú ý. Quyết định của Tổng thống Donald Trump sa thải người đứng đầu Cục Thống kê Lao động năm ngoái từng làm dấy lên lo ngại Nhà Trắng có thể can thiệp vào những dữ liệu kinh tế quan trọng. Tuy nhiên, các nhà phân tích Phố Wall cho rằng những hạn chế trong cách tính PCE đã được nhận diện từ lâu và việc điều chỉnh là cần thiết. Michael Pearce, kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Oxford Economics, cho biết: "Thời điểm sửa đổi, đúng lúc Fed cân nhắc tăng lãi suất, có thể làm xuất hiện nghi ngờ về thiên kiến hoặc tác động chính trị. Song, tôi cho rằng nhận định này không chính xác."
Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), cơ quan công bố chỉ số PCE, hiện do Vipin Arora đứng đầu. Ông được bổ nhiệm năm 2022, dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, và không được xem là đồng minh của ông Trump. Theo Aditya Bhave, chuyên gia kinh tế tại Bank of America: "Ngay cả khi loại bỏ những yếu tố đặc biệt có thể chỉ tạm thời đẩy giá lên, PCE lõi vẫn cao hơn nhiều so với 2%. Điều này cho thấy phương pháp tính mới có thể giúp bức tranh lạm phát bớt tiêu cực, nhưng chưa thể xóa bỏ sức ép lên Fed."
