Xung đột Trung Đông gây rối loạn chuỗi cung ứng, đe dọa ngành chăn nuôi Việt Nam
Theo thông tin từ Cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tình hình xung đột đang diễn ra tại khu vực Trung Đông đã và đang gây ra những rối loạn nghiêm trọng đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Những căng thẳng kéo dài tại đây không chỉ ảnh hưởng đến an ninh khu vực mà còn tác động trực tiếp đến nhiều ngành kinh tế, trong đó có ngành chăn nuôi của Việt Nam.
Giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng mạnh do phong tỏa eo biển Hormuz
Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa một phần đã khiến giá của nhiều loại nguyên liệu thức ăn chăn nuôi chủ lực trên thị trường thế giới tăng đáng kể. Cụ thể, giá ngô đã tăng từ 2% đến 4%, trong khi giá đậu tương tăng 1% đến 2%. Đặc biệt, giá lúa mì đã lên mức cao nhất trong vòng 8 tháng qua. Những biến động này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn kéo theo sự gia tăng của các khoản chi phí vận chuyển, năng lượng và sản xuất, từ đó tạo thêm áp lực lạm phát thực phẩm trên phạm vi toàn cầu.
Đối với Việt Nam, một quốc gia phụ thuộc khá lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cho ngành chăn nuôi, những rủi ro này càng trở nên đáng lo ngại. Hiện nay, khoảng 60% đến 70% nguyên liệu thức ăn chăn nuôi của nước ta phải nhập khẩu từ nước ngoài, tương đương với khối lượng từ 22 đến 24 triệu tấn mỗi năm. Việt Nam chủ yếu nhập khẩu ngô và đậu tương từ các thị trường truyền thống như Mỹ và Brazil. Khi giá nhiên liệu tăng cao, chi phí logistics cũng tăng theo, dự báo có thể khiến giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước tăng khoảng 5% đến 10% trong thời gian tới.
Hai kịch bản tác động và các biện pháp ứng phó
Trước tình hình phức tạp này, Cục Chăn nuôi và Thú y đã xây dựng hai kịch bản tác động chính để dự báo và ứng phó cho ngành chăn nuôi.
Kịch bản 1: Nếu xung đột tại Trung Đông có thể kết thúc vào tháng 3 năm 2026 và eo biển Hormuz được khai thông trở lại, thị trường nguyên liệu có khả năng sớm ổn định. Trong trường hợp này, từ cuối tháng 3, giá nhập khẩu nguyên liệu sẽ giảm dần, chi phí thức ăn chăn nuôi có thể giảm khoảng 3% đến 5%, hỗ trợ ngành chăn nuôi phục hồi và sản lượng thịt tăng khoảng 4% đến 5%. Giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, giá thức ăn chăn nuôi có thể duy trì ổn định và tiếp tục giảm thêm khoảng 1% đến 2%.
Kịch bản 2: Nếu xung đột kéo dài sang tháng 4 năm 2026, phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục và căng thẳng lan rộng tại khu vực Trung Đông, giá thức ăn chăn nuôi có thể tăng mạnh từ 7% đến 10% ngay trong tháng 3. Chi phí chăn nuôi tăng sẽ kéo theo giá thực phẩm tăng từ 5% đến 10%, gây áp lực lớn lên an ninh lương thực. Đồng thời, việc nhập khẩu nguyên liệu có thể gặp nhiều khó khăn, dẫn đến tình trạng tồn kho giảm.
Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, nếu kịch bản này xảy ra, chi phí sản xuất có thể tăng từ 10% đến 15%, lợi nhuận của người chăn nuôi giảm từ 10% đến 20%, thậm chí các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ có nguy cơ thua lỗ nặng. Khi đó, việc tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp trong nước để thay thế một phần nguyên liệu nhập khẩu sẽ trở nên hết sức cần thiết.
Khuyến nghị và giải pháp từ Cục Chăn nuôi và Thú y
Trước những biến động địa chính trị phức tạp tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải biển quốc tế và giá nhiên liệu tăng cao có thể tác động trực tiếp tới nguồn cung và chi phí nhập khẩu nguyên liệu thức ăn chăn nuôi của Việt Nam. Vì vậy, Cục Chăn nuôi và Thú y nhấn mạnh việc chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó là rất cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo đảm ổn định sản xuất.
Cục đã đưa ra một số khuyến nghị cụ thể:
- Các doanh nghiệp cần tối ưu hóa hệ thống logistics, lựa chọn phương án vận chuyển hợp lý nhằm giảm chi phí và rút ngắn thời gian vận chuyển nguyên liệu.
- Các trang trại và cơ sở chăn nuôi nên tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo như khí sinh học (biogas) từ chất thải chăn nuôi hoặc điện mặt trời áp mái để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
- Trong trường hợp vận chuyển đường biển bị gián đoạn, cần mở rộng và đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu từ các khu vực như Nam Mỹ, Ấn Độ, Đông Âu hoặc một số quốc gia châu Á, nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Về dài hạn, việc phát triển các vùng sản xuất nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt là ngô, đậu tương và các loại cây thức ăn khác, được xem là giải pháp quan trọng giúp nâng cao tính chủ động về nguồn cung và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Theo bà Lê Thuý, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y, những biện pháp này không chỉ giúp ứng phó với các biến động ngắn hạn mà còn góp phần xây dựng nền tảng bền vững cho ngành chăn nuôi Việt Nam trong tương lai.
