Vùng rau Đơn Dương hồi sinh sau trận lũ lịch sử cuối năm 2025
Sáng sớm, những người nông dân đã ra đồng từ lúc tinh mơ, tiếng chào hỏi hòa cùng âm thanh của máy múc đang san gạt lại những khu vườn bị tàn phá. Hệ thống dẫn nước tưới được dựng lại từng ngày, những mầm xanh non nớt bắt đầu được gieo xuống nền đất mới, mang theo hy vọng về một mùa vụ tươi tốt. Dòng sông Đa Nhim, khởi nguồn từ cao nguyên Lang Biang hùng vĩ, uốn lượn qua những chân đồi rồi hợp lưu với dòng Đạ Dâng, chảy xuôi về vùng Đông Nam Bộ để trở thành sông Đồng Nai huyền thoại.
Theo lời kể của đồng bào dân tộc thiểu số bản địa, Đa Nhim có nghĩa là "nước mắt". Dòng sông ấy từ bao đời nay vẫn âm thầm chảy cạn qua hai mùa mưa nắng, mang theo phù sa màu mỡ bồi đắp cho vùng đất trồng rau nổi tiếng Đơn Dương. Tuy nhiên, vào những tháng cuối năm 2025, con sông hiền hòa bỗng trở nên hung dữ khác thường. Những trận lũ lớn ập đến, cuốn phăng đi nhà cửa, tài sản và hàng trăm hecta ruộng vườn của người dân sinh sống dọc đôi bờ.
Nỗi đau của những nhà vườn
Ông Nguyễn Công Sự, ở tuổi "thất thập", đang cần mẫn làm đất để gieo lại mầm xanh trên khu vườn tại xã Ka Đô. Đôi mắt ông bỗng đỏ hoe khi nhớ lại: "Làm rau mấy chục năm rồi, đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến trận lũ lớn đến vậy. Lũ về nhanh quá, dân chúng tôi không kịp trở tay. Vườn rau đầu tư tiền tỷ trên 1 hecta của gia đình bị cuốn sạch chỉ trong một đêm."
Cách đó không xa, gia đình ông Vũ Thành Lập cũng chung cảnh ngộ đau lòng. Hơn bảy sào rau màu (tương đương 7.000m2), cùng với hệ thống nhà lưới, nhà kính hiện đại đã bị lũ cuốn trôi hoàn toàn. Ông Lập ngậm ngùi chia sẻ: "Phải mất một thời gian rất dài, người dân vùng rau Ka Đô mới có thể trở lại trạng thái sản xuất bình thường như trước. Bởi chúng tôi phải bỏ ra một khoản tiền lớn để làm lại mặt bằng, cải tạo đất, dựng lại nhà lưới, nhà kính và hệ thống tưới tiêu."
Theo thống kê, đợt mưa lũ vừa qua đã gây thiệt hại 500 hecta rau màu của 290 hộ dân tại xã Ka Đô. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Hữu Chi cho biết: "Hiện nay, người dân mong mỏi nhất là được các ngân hàng khoanh nợ, giãn nợ, đồng thời tạo điều kiện cho vay vốn mới với lãi suất ưu đãi để khắc phục thiệt hại và tái đầu tư sản xuất. Số hộ dân đang vay vốn từ các tổ chức tín dụng trên địa bàn là rất lớn."
Khát vọng hồi sinh
Dọc theo Quốc lộ 27 uốn lượn chạy song song với dòng Đa Nhim, qua các xã D’ran, Ka Đô, Quảng Lập, Đơn Dương..., hình ảnh những chiếc xe chở đất, máy múc đang miệt mài bồi đắp lại đất cho các khu vườn đã trở nên quen thuộc. Các gia đình huy động nhân lực để dọn cát bồi, dựng lại hệ thống tưới tiêu. Nhiều nhà vườn đã kịp thời gieo những hạt mầm đầu tiên, hy vọng có nguồn rau xanh kịp phục vụ thị trường trong dịp Tết Nguyên đán 2026 sắp tới.
Anh Hồ Việt Linh, một nông dân ở thôn Quảng Tân, xã Quảng Lập, đứng lặng người khi nhớ lại khu vườn bảy sào xà lách chuẩn bị thu hoạch đã bị lũ cuốn phăng trong đêm. Anh tâm sự: "Chuyện lũ lụt ở vùng đất bên sông Đa Nhim này, dân chúng tôi đã quen rồi. Nhưng năm nay con nước lên quá nhanh và dữ dội. Giờ chỉ biết bắt tay vào gầy dựng lại thôi, vì đây là xứ rau mà, rồi mọi thứ sẽ lại xanh tươi."
Chị Lâm Thị Nhơn Hậu ở thôn Đường Mới, xã D’ran, chia sẻ về khu vườn hơn ba sào được cha mẹ để lại làm kế sinh nhai: "Vườn nhà em nằm ở bên lở nên khi lũ về đã bị cuốn trôi sạch. Giờ phải cố gắng xử lý đất, dựng lại hệ thống tưới để trồng lại cà chua, đậu leo... Những hạt giống mới sẽ gieo lại niềm tin. Không lâu nữa, sắc màu tươi tốt sẽ lại phủ tràn khắp nơi."
Hỗ trợ từ chính quyền và cộng đồng
Trận lũ lịch sử vào tháng 11/2025 đã quét qua vùng đất D’ran, gây thiệt hại hơn 500 hecta sản xuất nông nghiệp, trong đó có hơn 300 hecta rau thương phẩm. Nhiều hệ thống nhà kính, nhà lưới và hệ thống tưới tiêu hiện đại cũng bị cuốn trôi hoàn toàn. Sau khi lũ rút, không chỉ có nông dân, mà còn có sự tham gia của lực lượng vũ trang, đoàn thanh niên và cán bộ địa phương cùng chung tay dọn dẹp, khơi thông nguồn nước, nhanh chóng khôi phục nhịp sống cho vùng rau Đơn Dương.
Ông Trần Hùng Dũng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đơn Dương, cho biết: "Trước mắt, xã đã trích từ nguồn kinh phí hỗ trợ của tỉnh và ngân sách địa phương để giúp đỡ người dân một phần chi phí tái sản xuất. Đồng thời, chúng tôi đang rà soát để có biện pháp khắc phục những khu vực sạt lở, kêu gọi hỗ trợ nguồn giống cho bà con nhằm khôi phục sản xuất kịp thời."
Theo ông Dũng, phần lớn diện tích sản xuất đã cơ bản được khôi phục, đảm bảo phục vụ nhu cầu của các thị trường rau truyền thống. Màu xanh bắt đầu lan tỏa trên những khu vườn, dù chưa thể xóa hết dấu vết của mưa lũ, nhưng đủ để người dân vững tin vào một cuộc sống mới khởi sắc.
Thiệt hại trên diện rộng và nỗ lực khắc phục
Đợt lũ cuối năm 2025 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn tỉnh Lâm Đồng, với hơn 10,3 nghìn hộ dân bị ảnh hưởng và hơn 9.000 hecta cây trồng bị hư hại. Tổng thiệt hại ước tính khoảng 1.363 tỷ đồng. Trong các chuyến kiểm tra thực tế, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mười đã động viên người dân vượt qua khó khăn, nhanh chóng gầy dựng lại cuộc sống.
Tỉnh đã kêu gọi và huy động các lực lượng hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho người dân bị thiệt hại, đảm bảo họ có một cái Tết an vui. Đồng thời, chỉ đạo các sở, ngành và địa phương liên quan tập trung hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp - một trong những trụ cột phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Ông Trương Quang Kiên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã D’ran, cho biết thêm: "Chính quyền đã làm việc với các ngân hàng để giúp người dân tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất thấp, sớm khôi phục sản xuất. Đồng thời, chúng tôi động viên bà con cải tạo lại đất, chuyển đổi sang trồng các loại cây mang tính bền vững hơn. Hiện tại, diện tích vùng rau đã khôi phục được hơn 70%, màu xanh đang dần trở lại trên đôi bờ sông Đa Nhim."
Chiều xuống, dòng sông Đa Nhim lại trở về vẻ êm đềm, dịu dàng như chưa từng trải qua những ngày tháng dữ dội. Những người nông dân gắn bó cả đời với ruộng vườn bắt đầu trở về nhà sau một ngày lao động miệt mài. Vùng đất dọc đôi bờ sông Đa Nhim, nơi đã hình thành nên vùng sản xuất rau lớn nhất tỉnh Lâm Đồng và cả nước, đang từng bước hồi sinh mạnh mẽ sau thiên tai. Thiệt hại là không nhỏ, thử thách là rất lớn, nhưng cũng chính từ đây, người nông dân có thêm cơ hội nhìn nhận lại cách tổ chức sản xuất, tự tin đưa nông sản công nghệ cao hòa nhập vào thị trường khu vực và quốc tế.
