Việt Nam nỗ lực gỡ 'thẻ vàng' IUU trước đợt thanh tra quan trọng của EC
Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Công điện số 18 của Thủ tướng Chính phủ, nhấn mạnh việc tập trung chuẩn bị cho cuộc làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban Châu Âu (EC) lần thứ 5. Mục tiêu cao nhất là quyết tâm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" đối với ngành thủy sản Việt Nam, một vấn đề kéo dài gần 8 năm qua.
Bối cảnh và thách thức kéo dài
Công điện nêu rõ, thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo. Các bộ, ngành, địa phương liên quan cũng triển khai quyết liệt công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Tuy nhiên, vẫn còn những tồn tại đáng kể.
Thẻ vàng IUU là cảnh báo từ EC đối với các quốc gia không tuân thủ quy định đánh bắt hợp pháp. Nếu không khắc phục, Việt Nam có thể đối mặt với "thẻ đỏ", dẫn đến lệnh cấm xuất khẩu thủy sản vào thị trường EU. Thủ tướng Chính phủ ghi nhận và biểu dương nỗ lực của các bên, nhưng cũng chỉ ra rằng công tác chống khai thác IUU vẫn còn hạn chế, đặc biệt trong quản lý tàu cá và xử lý vi phạm.
Đợt thanh tra quyết định vào tháng 3/2026
Dự kiến đầu tháng 3/2026, Đoàn Thanh tra của EC sẽ tiến hành kiểm tra lần thứ 5. Đây là sự kiện có ý nghĩa then chốt, vì kết quả sẽ quyết định việc EC gỡ "thẻ vàng" hoặc nâng lên cảnh báo "thẻ đỏ". Sau 4 lần kiểm tra trước, Việt Nam vẫn chưa đạt được mục tiêu này, khiến áp lực ngày càng gia tăng.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu triển khai quyết liệt 123 nhiệm vụ, tập trung vào 5 nhóm vấn đề trọng tâm. Các Bộ trưởng, trưởng ngành, Bí thư và Chủ tịch UBND các tỉnh/thành phải coi đây là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu, trực tiếp lãnh đạo và huy động tối đa nguồn lực.
Các biện pháp cụ thể và trách nhiệm rõ ràng
Từ nay đến ngày 9/3/2026, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch, bao gồm Quyết định số 515 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kiểm tra đợt cao điểm tại 15 địa phương trọng điểm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì phối hợp với Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan xây dựng chương trình, kịch bản làm việc với Đoàn Thanh tra EC. Cần đảm bảo tính toàn diện, cụ thể và phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị.
Bộ Công an có nhiệm vụ chỉ đạo công an địa phương củng cố hồ sơ, truy tố, xét xử các vụ việc vi phạm hình sự trong chống khai thác IUU. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ tàu cá và ngư dân, sớm áp dụng hệ thống quản lý trên nền tảng VNeID để giám sát toàn bộ hoạt động khai thác thủy sản.
Bộ Quốc phòng phải chỉ đạo lực lượng Biên phòng phối hợp kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, ngăn chặn tàu không đủ điều kiện tham gia khai thác. Cần bố trí lực lượng tại vùng biển giáp ranh để hướng dẫn ngư dân, tránh vi phạm vùng biển nước ngoài.
Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có hoạt động thủy sản phải chuẩn bị thông tin, tài liệu báo cáo đầy đủ, chính xác, đảm bảo số liệu thống nhất. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng bị động, và chịu trách nhiệm trước Chính phủ nếu không hoàn thành nhiệm vụ, ảnh hưởng đến nỗ lực chung.
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và báo cáo kết quả thực hiện Công điện này, nhằm đảm bảo mọi công tác chuẩn bị được thực hiện hiệu quả trước thời hạn quan trọng.
