Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long Trình Diễn 22 Giống Lúa Mới Trong Vụ Đông Xuân 2025-2026
Trong vụ đông xuân 2025-2026, Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long đã tổ chức một buổi trình diễn sản xuất quy mô lớn ngay tại cánh đồng thực nghiệm của viện. Sự kiện này thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà nông, không chỉ là hoạt động chuyên môn thường niên mà còn đóng vai trò như một nhịp cầu quan trọng. Thông qua đó, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận trực tiếp với những thành tựu mới nhất trong lĩnh vực chọn tạo giống lúa.
Đa Dạng Giống Lúa Với Nhiều Nhóm Phẩm Chất
Trong số 22 giống lúa được trình diễn, có 11 giống đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận lưu hành, bao gồm các giống nổi tiếng như OM19, OM29, OM18 và OM5451. Ngoài ra, 6 giống đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ công nhận và 5 giống đang được khảo nghiệm ở diện hẹp và diện rộng. Các giống này được phân chia thành 5 nhóm dựa trên phẩm chất gạo, nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu của thị trường.
- Nhóm thơm chất lượng cao cấp: Bao gồm các giống OM19, OM8, OM66 và OM68, nổi bật với hương thơm đậm và chất lượng vượt trội.
- Nhóm chất lượng cao: Gồm các dòng phổ biến và triển vọng như OM3, OM18, OM5451, OM468, với đặc tính cơm mềm, dẻo và tỷ lệ gạo nguyên hạt cao.
- Nhóm cao sản: Bao gồm OM29, OM6, OM36 và OM17, có tiềm năng năng suất ấn tượng, có thể đạt tới 9 tấn/ha.
- Nhóm lúa nếp và Japonica: Gồm nếp OM406 và OM82, phù hợp cho các mục đích sử dụng đặc biệt.
- Nhóm lúa dinh dưỡng: Tiêu biểu là giống OM52, tập trung vào giá trị dinh dưỡng cao.
Giống Lúa OM19: Thành Tựu Nổi Bật Với Tiềm Năng Kinh Tế Lớn
Giống lúa OM19 đã chiếm trọn sự quan tâm của các đại biểu tham dự. Đây là thành quả từ dự án “Tuyển chọn giống lúa thơm chất lượng cao mang thương hiệu gạo Cần Thơ”, do Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ chủ quản và phối hợp với Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long thực hiện. Theo tiến sĩ Mai Nguyệt Lan, Phó trưởng Bộ môn Nông học của viện, OM19 sở hữu những thông số kỹ thuật lý tưởng cho canh tác hiện đại.
Thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ từ 95 đến 100 ngày, cho phép giống này thích nghi tốt với nhiều vụ trong năm. Năng suất khá cao, đạt từ 6 đến 8 tấn/ha. Hạt lúa thon dài, với chiều dài từ 7,88 đến 7,94 mm, gạo trắng trong và mặt gạo đẹp. Cơm trắng, có hương thơm đậm vị và hàm lượng amylose thấp, chỉ từ 16,7 đến 17%, tạo độ dẻo vừa ý.
Thực tế sản xuất tại Hợp tác xã Tiến Thuận ở xã Thạnh Quới, Cần Thơ đã minh chứng cho năng lực và triển vọng của giống lúa này. Ông Nguyễn Cao Khải, Giám đốc hợp tác xã, cho biết 80 ha lúa OM19 đang chuẩn bị thu hoạch, với lúa trổ đều và chắc hạt. Giống này thể hiện khả năng đẻ nhánh và nuôi chồi vượt trội, ít sâu bệnh, giúp nông dân tiết kiệm đáng kể chi phí đầu vào.
Đặc biệt, giá trị kinh tế của OM19 đã được khẳng định khi có đơn vị cam kết thu mua với mức giá tương đương dòng lúa thơm nổi tiếng ST25. Điều này tạo đòn bẩy để nông dân và hợp tác xã tự tin mở rộng diện tích, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo bền vững.
Giống Lúa OM3: Giải Pháp Cho Vùng Sinh Thái Khắc Nghiệt
Bên cạnh OM19, giống lúa OM3 cũng nổi lên như một giải pháp canh tác thích ứng cho các vùng sinh thái khắc nghiệt. Với khả năng chịu mặn từ 4 đến 5‰, OM3 mở ra triển vọng canh tác ổn định cho các vùng ven biển đang chịu ảnh hưởng nặng nề của xâm nhập mặn. Dù chịu được điều kiện bất lợi, OM3 vẫn bảo đảm chất lượng gạo ngon, với cơm mềm dẻo và mùi thơm nhẹ, đáp ứng tốt thị hiếu người tiêu dùng.
Thách Thức Và Khuyến Nghị Cho Sản Xuất Lúa Gạo Bền Vững
Dù giống lúa đóng vai trò quyết định đến năng suất và chất lượng, nhưng để tạo ra sự bứt phá thật sự cho hạt gạo, câu chuyện không chỉ dừng lại ở hạt giống. Một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là sự phân tán trong sử dụng giống. Nhiều hợp tác xã vẫn dùng quá nhiều loại giống trên cùng một cánh đồng, tỷ lệ giống xác nhận chưa cao và lượng gieo sạ còn khá lớn, từ 120 đến 150 kg/ha. Điều này gây khó khăn trực tiếp cho việc ký kết hợp đồng bao tiêu vì sản phẩm không đồng nhất theo nhu cầu của các doanh nghiệp lớn.
Tiến sĩ Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch và Tổng Thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam, đã đưa ra khuyến cáo quan trọng. Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thương hiệu gạo Việt xanh và phát thải thấp, nông dân và các hợp tác xã cần tập trung vào giống chủ lực. Mỗi hợp tác xã nên chọn lọc chỉ từ 1 đến 2 giống lúa cho mỗi vụ theo yêu cầu của thị trường và doanh nghiệp. Đồng thời, cần tăng tỷ lệ sử dụng giống xác nhận, kiên quyết loại bỏ các loại giống trôi nổi và không rõ nguồn gốc, cũng như đẩy mạnh mối liên kết giữa nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp để bảo đảm đầu ra ổn định và bền vững.
Đóng Góp Của Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long
Hiện nay, khoảng 80% diện tích canh tác lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long sử dụng các giống lúa thơm và chất lượng cao. Trong đó, các giống OM chiếm tỷ lệ cao, với hơn 45% diện tích gieo sạ. Tiến sĩ Nguyễn Thúy Kiều Tiên, Phó Viện trưởng Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, cho biết mỗi năm viện cung cấp khoảng 7.000 tấn lúa giống chất lượng cao cho người dân và doanh nghiệp.
Viện đang tập trung nghiên cứu và chọn các giống lúa chất lượng cao, thích hợp với từng vùng sinh thái, đặc biệt là các giống kháng sâu bệnh, chịu hạn mặn và có chất lượng gạo tốt. Bên cạnh đó, viện phối hợp với các tỉnh, thành phố trong vùng và các doanh nghiệp trong việc lai tạo giống lúa mới phù hợp với thực tiễn sản xuất. Viện cũng thực hiện chuyển giao, chuyển nhượng quyền sở hữu và quyền khai thác các giống lúa mới, chất lượng cao, đồng thời tổ chức tập huấn quy trình sản xuất lúa với từng loại giống, nhằm tiết kiệm chi phí và tăng thu nhập cho nông dân.
