Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt chống khai thác IUU, tập trung gỡ 'thẻ vàng' trước kiểm tra EC
Công điện đã được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Công thương; cùng Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản. Đây là động thái cấp bách nhằm đối phó với tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), vốn đã kéo dài gần 8 năm.
Nỗ lực chưa đủ, 'thẻ vàng' vẫn còn
Thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo; các bộ, ngành, địa phương cũng triển khai quyết liệt công tác chống khai thác IUU nhằm gỡ 'thẻ vàng' của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản Việt Nam. Thủ tướng ghi nhận và biểu dương sự nỗ lực, tinh thần trách nhiệm cùng những kết quả bước đầu của các bộ, ngành, địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng ngư dân.
Tuy nhiên, công tác này vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc quản lý, kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện hoạt động chưa triệt để; tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn xảy ra; một số cấp, ngành, địa phương còn biểu hiện chủ quan, thiếu quyết liệt. Sau gần 8 năm và qua 4 lần kiểm tra của EC, Việt Nam vẫn chưa gỡ được 'thẻ vàng'. Dự kiến đầu tháng 3/2026, Đoàn Thanh tra EC sẽ tiến hành kiểm tra lần thứ 5.
Kết quả đợt kiểm tra này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là yếu tố quyết định việc EC gỡ 'thẻ vàng' hoặc nâng lên cảnh báo 'thẻ đỏ' đối với thủy sản Việt Nam. Điều này đặt ra áp lực lớn cho toàn hệ thống chính trị và ngành thủy sản.
Triển khai 123 nhiệm vụ, tập trung 5 nhóm vấn đề trọng tâm
Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng, trưởng ngành, Bí thư và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, nhất là địa phương ven biển, coi chống khai thác IUU là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu. Các cá nhân này phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, huy động tối đa nguồn lực, triển khai đồng bộ, hiệu quả 123 nhiệm vụ đã được giao.
Trọng tâm là thực hiện 5 nhóm vấn đề theo khuyến cáo của EC, bao gồm:
- Hoàn thiện khung pháp lý
- Quản lý đội tàu
- Theo dõi, kiểm soát, giám sát tàu cá
- Truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác
- Thực thi pháp luật và xử lý vi phạm
Từ nay đến ngày 9/3/2026, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục triển khai thanh tra, kiểm tra theo Kế hoạch cao điểm ban hành kèm Quyết định số 515/QĐ-BNNMT ngày 9/2/2026, tập trung tại 15 địa phương trọng điểm; đồng thời thực hiện nghiêm các giải pháp khắc phục tồn tại theo khuyến cáo của EC.
Quản lý tàu cá, ngư dân trên nền tảng VNeID
Các Bộ: Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao và các bộ, ngành liên quan tiếp tục thực hiện nghiêm nhiệm vụ được giao, chịu trách nhiệm về kết quả. Trong đó, Bộ Công an chỉ đạo công an địa phương khẩn trương củng cố hồ sơ, truy tố, xét xử các vụ vi phạm hình sự liên quan khai thác IUU; kiểm soát chặt chẽ tàu cá và ngư dân tại nơi cư trú, gắn với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia.
Đặc biệt, Bộ Công an cần sớm áp dụng hệ thống quản lý tàu cá và ngư dân xuất, nhập bến trên nền tảng VNeID để giám sát toàn bộ tàu cá, ngư dân tham gia khai thác thủy sản. Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng phối hợp kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến; kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; bố trí cao điểm lực lượng, phương tiện tại vùng biển giáp ranh, không để phát sinh thêm tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Siết chặt quản lý và chuẩn bị kỹ lưỡng
Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp hoàn thiện cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, hệ thống giám sát hành trình (VMS), cơ sở dữ liệu xử phạt vi phạm hành chính, hệ thống eCDT, Elogbook, hệ thống cảnh báo mất kết nối VMS-Alert. Mục tiêu là bảo đảm dữ liệu 'đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, có thể kiểm chứng', vận hành ổn định, thông suốt trước ngày 6/3/2026.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản chịu trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ, chính xác thông tin, số liệu (thống nhất với báo cáo gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường); tuyệt đối không để bị động, bất ngờ. Họ sẽ chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng nếu không hoàn thành nhiệm vụ, ảnh hưởng nỗ lực chung của cả nước hoặc bị nâng cảnh báo 'thẻ đỏ'.
Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện Công điện. Đây là bước đi quyết liệt nhằm đảm bảo Việt Nam có thể vượt qua thách thức và gỡ thành công 'thẻ vàng' IUU trong thời gian sắp tới.
