Ngành sầu riêng Việt Nam: Hành trình từ khủng hoảng đến kỷ lục xuất khẩu ấn tượng
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), đã chia sẻ những nhận định sâu sắc về ngành sầu riêng – mặt hàng chiếm tới 45% giá trị xuất khẩu toàn ngành rau quả trong năm 2025. Theo ông, đây là một câu chuyện đầy kịch tính với sự chuyển mình ngoạn mục, từ những khó khăn ban đầu đến thành công vang dội.
Khởi đầu đầy thách thức với cú sốc chất lượng
Ông Nguyên nhớ lại, năm 2025 bắt đầu với những tín hiệu cực kỳ tiêu cực cho ngành sầu riêng. Ngay từ tháng 1-2025, ngành này đã đối mặt với một cú sốc lớn về tiêu chuẩn chất lượng khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Nhiều lô hàng bị phát hiện có vấn đề về kim loại nặng (Cadmium) và chất nhuộm (Vàng O), dẫn đến các biện pháp ngăn chặn quyết liệt từ phía Trung Quốc.
Hệ quả là hàng loạt xe container chở sầu riêng bị đình trệ tại cửa khẩu, gần hai phần ba số lượng xe phải quay đầu trở về. Các doanh nghiệp rơi vào tình cảnh thua lỗ nặng nề, kéo theo kim ngạch xuất khẩu của quý I/2025 và đầu quý II/2025 sụt giảm mạnh từ 30% đến 40% so với cùng kỳ năm 2024. Tâm lý bi quan bao trùm toàn ngành, với nhiều dự báo cho rằng mục tiêu 3,2 tỉ USD của năm trước sẽ không thể đạt được, mà chỉ dừng lại ở mức khiêm tốn khoảng 2,5 tỉ USD.
Nỗ lực xoay chuyển tình thế với giải pháp kỹ thuật và ngoại giao
Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Công Thương đã có những bước đi quyết liệt để tháo gỡ "hàng rào kỹ thuật" và lấy lại lòng tin từ thị trường Trung Quốc. Việt Nam nhanh chóng thành lập gần 10 phòng thí nghiệm chuyên biệt nhằm kiểm soát chặt chẽ dư lượng Cadmium và các chất cấm ngay trước khi xuất khẩu.
Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, những nỗ lực ngoại giao cũng mang lại kết quả mang tính bước ngoặt. Sau khi làm việc với Tổng Cục Hải quan Trung Quốc, hai bên đã thống nhất tạo điều kiện cho một "luồng xanh" thông quan. Thời gian chờ đợi của các xe sầu riêng sau khi có kết quả kiểm nghiệm đạt yêu cầu đã được rút ngắn đáng kể, từ mức 7-10 ngày trước đây xuống chỉ còn 2-3 ngày.
Bùng nổ xuất khẩu và kết quả kỷ lục
Những rào cản được dỡ bỏ đúng vào thời điểm thu hoạch rộ tại miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, tạo nên một sự cộng hưởng mạnh mẽ. Thay vì tiếp tục sụt giảm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đã bật tăng một cách thần tốc. Trong các giai đoạn từ cuối quý II/2025 đến quý IV/2025, tốc độ tăng trưởng luôn duy trì ở mức cao, tăng từ 50% đến 60% so với cùng kỳ năm trước.
Kết quả chung cuộc của năm 2025 đã gây bất ngờ lớn cho thị trường với tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 3,85 tỉ USD, tăng trưởng 20% so với năm 2024, với sản lượng gần 1 triệu tấn. Trong tổng doanh thu, sầu riêng chế biến, cấp đông và sấy khô đóng góp khoảng 600 triệu USD, cho thấy sự đa dạng hóa và thâm nhập sâu vào nhiều thị trường như Trung Quốc, Mỹ và EU.
Tương lai tươi sáng với mục tiêu mới
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, nếu so với một trận bóng đá, ngành sầu riêng đã trải qua một trận đấu kịch tính với cú lội ngược dòng ngoạn mục. Điều này không chỉ giúp phục hồi những mất mát đầu năm mà còn tạo ra một vị thế mới cho sầu riêng Việt Nam. Đây là nền tảng vững chắc và là đà tăng trưởng quan trọng để ngành tự tin hướng tới mục tiêu xuất khẩu 4 – 4,5 tỉ USD trong năm 2026.
Ông Nguyên nhấn mạnh rằng thành công này là minh chứng cho sự phối hợp hiệu quả giữa chính phủ, doanh nghiệp và người nông dân, đồng thời mở ra cơ hội lớn cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong việc nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường quốc tế.
