Thúc đẩy nông nghiệp ESG: Cần liên kết chuỗi giá trị và chia sẻ trách nhiệm
Việc thúc đẩy thực hành nông nghiệp theo khung ESG (môi trường - xã hội - quản trị) không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của người sản xuất. Thay vào đó, cần một cách tiếp cận chuỗi giá trị với sự tham gia và chia sẻ trách nhiệm giữa các bên liên quan. Đây là thông điệp chính được đưa ra tại phiên tọa đàm đa bên về thúc đẩy tài chính xanh và thực hành ESG trong nông nghiệp, diễn ra chiều 20/3 tại Hà Nội.
Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn
Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), Oxfam tại Việt Nam và Quỹ Impact Investment Exchange (IIX). Các diễn giả và đại biểu đã trao đổi sôi nổi, làm rõ những điểm nghẽn cốt lõi trong thúc đẩy tài chính xanh cho nông nghiệp.
Tiến sĩ Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc văn phòng Ban IV, chia sẻ: "Một trong những thách thức lớn hiện nay là khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Dù đã có nhiều chủ trương và chính sách được ban hành, việc triển khai trong thực tế vẫn còn hạn chế do thiếu cách hiểu thống nhất hay sự kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp."
Ông nhấn mạnh: "Cần tiếp cận theo hướng hệ sinh thái, trong đó các chính sách, công cụ tài chính và tiêu chuẩn được thiết kế và vận hành đồng bộ. Đồng thời, việc lan tỏa các mô hình thực hành tốt sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo niềm tin và thúc đẩy chuyển đổi trong cộng đồng doanh nghiệp."
Xây dựng khung ESG linh hoạt và vai trò của bảo hiểm nông nghiệp
Tiến sĩ Đinh Thị Hoa, Chuyên viên phụ trách sinh kế, bảo hiểm nông nghiệp tại Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển Nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết nông nghiệp tiếp tục đóng vai trò trụ cột trong tiến trình phát triển của Việt Nam.
Bà Hoa tiết lộ: "Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo khung ESG cho ngành nông nghiệp, với định hướng áp dụng linh hoạt theo từng ngành hàng và nhóm đối tượng. Đây sẽ là cơ sở để các tác nhân trong ngành có thể tiếp cận các cơ chế hỗ trợ và ưu đãi liên quan tài chính xanh."
Bên cạnh đó, bảo hiểm nông nghiệp cũng được xác định là một công cụ quan trọng giúp người sản xuất quản trị rủi ro hiệu quả hơn. Các chính sách hỗ trợ cụ thể đang được hoàn thiện và dự tính ban hành trong thời gian tới. Bà Hoa nhấn mạnh việc xây dựng và triển khai các chính sách này rất cần sự tham gia và phối hợp của các bên liên quan trong hệ sinh thái.
Tiềm năng của đầu tư tác động và nhu cầu xây dựng "ngôn ngữ chung"
Bà Phương Trần, quản lý Dự án tại Quỹ Đầu tư tác động Impact Investment Exchange (IIX), chia sẻ về tiềm năng của nguồn vốn đầu tư tác động trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững. Bà cho rằng, mặc dù đầu tư tác động còn tương đối mới mẻ với nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã và đang tạo ra tác động xã hội một cách tự nhiên.
Ghi nhận tại tọa đàm còn cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với việc thúc đẩy ESG và tài chính xanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Theo các diễn giả, để thúc đẩy tài chính xanh trong nông nghiệp một cách hiệu quả và thực chất, cần một cách tiếp cận hệ sinh thái, trong đó chính sách, tài chính, thị trường và năng lực được thiết kế và vận hành đồng bộ.
Đồng thời, việc xây dựng "ngôn ngữ chung" và tăng cường minh bạch thông tin sẽ là yếu tố then chốt để kết nối các tác nhân trong chuỗi giá trị và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực tài chính bền vững.
Khuyến nghị chính sách cụ thể cho các bên liên quan
Các diễn giả đã đề xuất một số định hướng chính sách nhằm chuyển đổi hiệu quả và thực chất, tập trung vào việc thu hẹp khoảng cách giữa thực hành ESG và khả năng tiếp cận tài chính bền vững. Đặc biệt chú trọng đến nhóm hợp tác xã và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, chiếm đa số trong chuỗi giá trị nông nghiệp nhưng hiện vẫn đứng ngoài các dòng vốn xanh.
Đối với cơ quan quản lý nhà nước:
- Tăng cường phối hợp liên ngành giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.
- Tích hợp bảo hiểm nông nghiệp như một công cụ quản trị rủi ro trong thực hành ESG.
- Hoàn thiện các quy định liên quan bảo hiểm, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tham gia bảo hiểm hiện còn thấp (chỉ khoảng 18%).
Đối với khu vực tài chính:
- Hệ thống ngân hàng cần điều chỉnh và hoàn thiện, cải thiện các sản phẩm tài chính phù hợp hơn với đặc thù của nông nghiệp.
- Phát triển tín dụng xanh gắn với tài chính toàn diện, giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp.
- Tăng cường các công cụ tài chính cho đổi mới sáng tạo và đầu tư tác động.
Các diễn giả thẳng thắn thừa nhận về khoảng trống đáng kể trong hệ sinh thái đầu tư khi thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư thiên thần cho nông nghiệp.
Đối với doanh nghiệp và hợp tác xã:
- Năng lực quản trị là điều kiện tiên quyết để tiếp cận cả thị trường và tài chính.
- Cần ưu tiên hoàn thiện hệ thống ghi chép, minh bạch tài chính, truy xuất nguồn gốc.
- ESG cần được tích hợp vào chiến lược và mô hình kinh doanh, thay vì chỉ dừng ở các thực hành mang tính ngắn hạn.
Đối với các tổ chức xã hội:
- Đóng vai trò trung gian trong việc nâng cao năng lực, kết nối thông tin và hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các nguồn tài chính bền vững.
- Phát huy vai trò này được xem là chìa khóa để giảm bất cân xứng thông tin và thúc đẩy các mô hình nông nghiệp bền vững có khả năng nhân rộng.
Phiên tọa đàm đã khẳng định rằng, chỉ khi có sự liên kết chặt chẽ và chia sẻ trách nhiệm giữa tất cả các bên trong chuỗi giá trị, việc thúc đẩy thực hành ESG trong nông nghiệp mới có thể đạt được hiệu quả bền vững và toàn diện.
