Lâm Đồng chuyển mình: Từ ruộng lúa truyền thống đến nông nghiệp công nghệ cao
Lúa là cây trồng chủ lực của tỉnh Lâm Đồng, với diện tích canh tác hàng năm dao động từ 125.000 đến 130.000 hecta, đạt năng suất bình quân khoảng 6 tấn mỗi hecta. Mục tiêu của tỉnh là hình thành các vùng sản xuất lúa tập trung, xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao và phát triển các sản phẩm đặc sản mang thương hiệu địa phương tại các khu vực trọng điểm như Đức Linh, Tánh Linh, Hàm Thuận Bắc cũ, cùng các xã Bắc Bình và Tuy Phong.
Ứng dụng máy bay không người lái: Bước tiến trong cơ giới hóa
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong sản xuất lúa chất lượng cao tại Lâm Đồng là việc sử dụng máy bay không người lái (drone) trong các khâu chăm sóc, đặc biệt là phun thuốc bảo vệ thực vật và phân bón lá. Ông Nguyễn Hoàng Phúc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, cho biết việc ứng dụng drone giúp phun thuốc chính xác và đồng đều, từ đó giảm đáng kể lượng thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế thất thoát và giảm phát thải ra môi trường.
Quan trọng hơn, giải pháp này giúp giảm mạnh lao động thủ công, bảo vệ sức khỏe người sản xuất do không phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại.
Thực tế tại các địa phương cho thấy, chi phí thuê máy bay phun thuốc chỉ khoảng 200.000 đồng mỗi hecta, trong khi nếu thuê nhân công phun thủ công, chi phí có thể dao động từ 600.000 đến 1.000.000 đồng mỗi hecta tùy thời điểm. Nhờ đó, chi phí sản xuất được cắt giảm đáng kể và hiệu quả lao động tăng lên rõ rệt.
Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP: Nền tảng kỹ thuật cốt lõi
Song song với cơ giới hóa, sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP được xác định là nền tảng kỹ thuật cốt lõi trong phát triển vùng lúa chất lượng cao của tỉnh. Theo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng, sau 2 năm triển khai kế hoạch phát triển vùng sản xuất lúa thương phẩm chất lượng cao đến năm 2025, đơn vị đã tổ chức 87 lớp tập huấn cho gần 2.500 lượt nông dân.
Các lớp tập huấn tập trung vào các chuyên đề quan trọng như:
- Sản xuất lúa bền vững theo tiêu chuẩn SRP.
- Ghi chép nhật ký điện tử.
- Truy xuất nguồn gốc sản xuất.
Cùng với đó, 16 mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc tương đương với tổng diện tích 235 hecta đã được xây dựng. Trong số này, 85 hecta đã được cấp chứng nhận VietGAP tại các hợp tác xã tiêu biểu như HTX Tổng hợp Nông nghiệp hữu cơ Hàm Phú, HTX Dịch vụ Nông nghiệp Bắc Ruộng, HTX Gia An và HTX Đức Phú.
Các mô hình VietGAP đều áp dụng phương pháp gieo sạ từ 100 đến 120 kg mỗi hecta, giảm khoảng 50% so với tập quán truyền thống. Nhờ đó, cây lúa sinh trưởng khỏe mạnh hơn, ít sâu bệnh và hạn chế tình trạng đổ ngã.
Hiệu quả kinh tế và môi trường rõ rệt
Anh Đặng Hùng Dũng, một nông dân tại xã Đức Linh, chia sẻ: "Trước đây tôi gieo sạ 200 đến 250 kg mỗi hecta, tốn nhiều giống nhưng năng suất không cao. Sau khi tham gia mô hình sạ cụm, giảm giống xuống còn 100 kg mỗi hecta nhưng vẫn thu được 8 tấn mỗi hecta. Tôi thấy hiệu quả rõ rệt nên đã đầu tư máy sạ cụm để phục vụ gia đình và làm dịch vụ."
Kết quả từ các mô hình VietGAP cho thấy, năng suất lúa vụ Mùa đạt trung bình trên 6,5 tấn mỗi hecta, cao hơn sản xuất đại trà khoảng 1,3 tấn mỗi hecta; vụ Đông Xuân đạt trên 7,5 tấn mỗi hecta, cá biệt có hộ đạt tới 10 tấn mỗi hecta. Lợi nhuận bình quân cao hơn sản xuất truyền thống từ 500.000 đồng đến vài triệu đồng mỗi hecta.
Đặc biệt, tại xã Bắc Bình, mô hình sản xuất lúa giảm phát thải khí nhà kính đã mang lại "lợi ích kép". Năng suất tăng khoảng 5%, chi phí sản xuất giảm hơn 1,5 triệu đồng mỗi hecta, và lợi nhuận tăng 20%.
Kế hoạch mở rộng và hướng đi bền vững
Ông Nguyễn Hoàng Phúc cho biết thêm, từ năm 2024 đến tháng 12/2025, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng đã triển khai 27 mô hình "Cánh đồng không dấu chân" với tổng diện tích 322 hecta, trong đó 55 hecta được chứng nhận VietGAP. Các mô hình này đã từng bước thay đổi tập quán canh tác của nông dân theo hướng sản xuất có kiểm soát, thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong vụ Đông Xuân 2025 – 2026, tỉnh tiếp tục triển khai 87 hecta mô hình VietGAP và 28 hecta mô hình giống lúa mới chất lượng cao tại các vùng trọng điểm. Đồng thời, kế hoạch năm 2026 sẽ mở rộng từ 40 đến 60 hecta lúa giảm phát thải khí nhà kính với kinh phí khoảng 1 tỷ đồng từ nguồn sự nghiệp nông nghiệp.
Anh Trương Hoàng Linh, nông dân tại xã Sùng Nhơn cũ (nay là xã Nam Thành), cho biết: "Qua theo dõi mô hình do Trung tâm Khuyến nông triển khai, tôi thấy rõ hiệu quả của việc phun thuốc bằng máy bay không người lái. Gia đình tôi đã đầu tư một chiếc drone vừa phục vụ sản xuất, vừa làm dịch vụ cho bà con, tạo thêm nguồn thu nhập."
Không chỉ dừng lại ở phun thuốc, nhiều mô hình còn kết hợp drone với các ứng dụng số để quản lý nhật ký canh tác, giúp nông dân theo dõi sát sao quá trình sinh trưởng của cây lúa và kịp thời điều chỉnh các biện pháp kỹ thuật.
Từ những cánh đồng VietGAP đến những thửa ruộng ứng dụng drone, con đường phát triển lúa chất lượng cao ở Lâm Đồng đang dần hiện rõ. Đây không chỉ là hướng đi nâng cao giá trị hạt gạo, mà còn là bước chuyển quan trọng trong xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững cho tương lai.
