Đắk Lắk: Hồ tiêu chín rụng đầy vườn, nông dân 'đỏ mắt' tìm nhân công thu hoạch
Vụ thu hoạch hồ tiêu đang bước vào cao điểm tại tỉnh Đắk Lắk, nhưng nhiều hộ trồng ở các xã Ea Ktur và Dray Bhăng đang rơi vào cảnh "đỏ mắt" tìm kiếm nhân công. Tình trạng khan hiếm lao động khiến không ít chủ vườn phải đối mặt với nguy cơ trái chín rụng hàng loạt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.
Chủ vườn vất vả tìm người hái tiêu
Những ngày này, từ khoảng 6 giờ sáng, khu vực ngã ba Cây Gòn thuộc xã Dray Bhăng đã trở nên nhộn nhịp với sự tập trung của nhiều chủ vườn hồ tiêu. Họ đến đây với hy vọng thuê được nhân công hái tiêu, nhưng không ít người phải ra về tay trắng vì không tìm được lao động. Bà Lê Thị Loan (41 tuổi, ngụ xã Dray Bhăng) chia sẻ: "Gia đình tôi có 5 sào hồ tiêu đang chín rộ, nhiều trụ đã bắt đầu rụng trái. Hai ngày nay, tôi đều dậy sớm chạy ra ngã ba Cây Gòn để tìm người hái nhưng vẫn chưa thuê được. Tiêu đã chín rụng nhưng nhân công giờ rất khan hiếm".
Không chỉ bà Loan, nhiều chủ vườn khác cũng đang trong tình cảnh tương tự. Hễ thấy ai mặc đồ lao động dừng xe lại, họ lập tức chạy tới hỏi thăm và thương lượng tiền công. Ông Võ Văn Vỹ (45 tuổi, ngụ xã Ea Ktur) cho biết gia đình ông có gần 1 ha hồ tiêu đang bước vào giai đoạn thu hoạch, với nhiều trụ đã chín rộ. "Tôi vẫn chưa tìm được người hái. Nhân công bây giờ rất hiếm, đa số họ đã nhận hái cho các vườn khác, vài ngày nữa mới xong. Nếu thu hoạch muộn thì trái rụng nhiều, chưa kể ảnh hưởng đến việc chăm sóc và năng suất vụ sau", ông Vỹ lo lắng nói.
Thiếu hụt lao động trẻ và những rủi ro trong công việc
Tình trạng khan hiếm nhân công không chỉ dừng lại ở số lượng mà còn đặc biệt thiếu người trẻ tuổi. Theo nhiều chủ vườn, lao động trẻ tại địa phương phần lớn đã chuyển sang làm công nhân tại các khu công nghiệp hoặc tìm việc ở các thành phố lớn. Do đó, nguồn lao động làm nông nghiệp ngày càng thu hẹp, đặc biệt trong mùa thu hoạch. Phần lớn những người đi hái hồ tiêu thuê hiện nay đều đã ngoài 50 tuổi.
Ông Nguyễn Văn Cử (61 tuổi, ngụ xã Hòa Sơn) cho biết ông cùng vợ thường dậy từ 4 giờ 30 sáng để chuẩn bị cơm nước, sau đó chạy xe máy đến các vườn tiêu làm thuê. Do đường xa, hầu hết những người đi hái tiêu thuê đều mang theo cơm nước và làm việc xuyên trưa. "Nhóm tôi có 6 người cùng hái cho một vườn với tiền công 350.000 đồng/ngày. Chúng tôi làm xuyên trưa để khoảng 15 giờ là về vì đường xa. Nếu ai ở lại làm thêm thì được tính khoảng 50.000 đồng mỗi giờ", ông Cử chia sẻ.
Công việc hái hồ tiêu tuy không quá nặng nhọc nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là khi phải leo trèo trên thang cao từ 6 đến 7 mét. Ông Nguyễn Xuân Tịch (62 tuổi, ngụ xã Hòa Sơn) cho biết: "Dù biết nguy hiểm nhưng mùa này không có việc khác nên tôi vẫn đi làm. Khi leo thang phải rất chú ý để đảm bảo an toàn". Ông Tịch cũng cho hay, do giá xăng tăng và quãng đường đi làm khá xa, nhiều người thường đi theo cặp hoặc theo nhóm để giảm chi phí.
Giải pháp tạm thời và thách thức từ chính quyền địa phương
Ngoài làm công theo ngày, một số nhóm lao động còn nhận hái tiêu theo hình thức khoán với giá khoảng 6.000 đến 7.000 đồng/kg. Tuy nhiên, hình thức này ít được chủ vườn chấp nhận do lo ngại về chất lượng và tiến độ. Bà Đặng Thị Ngân (ngụ xã Dray Bhăng) cho biết sau nhiều ngày tìm kiếm, bà mới thuê được 6 nhân công ở xã Liên Sơn Lắk, cách rẫy của bà hơn 50 km. "Do khan hiếm nhân công nên chúng tôi phải thuê người ở xa. Năm nay tiền công cũng tăng hơn năm ngoái nhưng lao động vẫn rất hiếm", bà Ngân nói.
Trong khi đó, ông Nguyễn Tiến Huân (ngụ xã Dray Bhăng) vẫn chưa thuê được người thu hoạch nên phải tự mình bắc thang hái tiêu. "Tôi hái trước những trụ chín nhiều để hạn chế trái rụng. Chắc vài ngày nữa khi các vườn khác thu hoạch xong thì mới tìm được người làm", ông Huân chia sẻ.
Theo ông Y Ngơn Niê, Chủ tịch UBND xã Ea Ktur, địa phương này có hơn 1.283 ha hồ tiêu đang cho thu hoạch với năng suất khoảng 3 tấn/ha. Ông cho biết: "Vào mùa thu hoạch hồ tiêu và cà phê, tình trạng thiếu nhân công thường xuyên xảy ra. Chúng tôi đã lập danh sách các chủ vườn cần lao động và thông báo rộng rãi đến các thôn, buôn để người dân biết và chủ động liên hệ. Tuy nhiên, vào cao điểm mùa vụ thì việc khan hiếm lao động gần như khó tránh khỏi".
Bối cảnh ngành hồ tiêu tại Đắk Lắk
Đắk Lắk hiện có khoảng 29.000 ha hồ tiêu, tập trung chủ yếu tại các xã như Cư M’gar, Krông Năng và Ea H’leo. Ngành hồ tiêu không chỉ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương mà còn góp phần vào kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Năm vừa qua, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam đạt hơn 200.000 tấn và thu về hơn 1,6 tỷ USD, với các thị trường chính như UAE, Ai Cập và Thái Lan.
Tình trạng khan hiếm nhân công tại Đắk Lắk hiện nay không chỉ là vấn đề cấp bách của người nông dân mà còn phản ánh những thách thức lớn hơn trong ngành nông nghiệp, đặc biệt là sự dịch chuyển lao động từ nông thôn ra thành thị. Việc tìm kiếm giải pháp bền vững để đảm bảo nguồn nhân lực cho mùa vụ là cần thiết để duy trì sự phát triển của ngành hồ tiêu, một trong những "mỏ vàng" nông sản quan trọng của Việt Nam.
