Nông dân Gia Lai tất bật tưới 'vàng đen' cận Tết, đối mặt áp lực thiếu nước mùa khô
Được mệnh danh là "vàng đen" nhờ giá trị kinh tế cao và nguồn thu bền vững, cây cà phê từ lâu đã gắn bó sâu sắc với đời sống người dân tỉnh Gia Lai. Những ngày cận Tết Nguyên đán, trong khi không khí phố thị tràn ngập sắc xuân rộn ràng, trên các triền đồi cà phê phía tây của tỉnh, nhịp sống của bà con nông dân vẫn quay cuồng theo tiếng máy bơm rộn rã và dòng nước tưới chảy đều đặn.
Giữa cái nắng hanh hao đặc trưng của mùa khô Tây Nguyên, những vườn cà phê bạt ngàn đang cần được "tiếp sức" từng ngày. Đối với người dân nơi đây, việc giữ nước cho cây trong thời điểm này quan trọng không kém việc chuẩn bị cho ba ngày Tết cổ truyền.
Cuộc đua với nắng hạn trong những ngày cuối năm
Từ sáng sớm tinh mơ cho đến chiều muộn, dọc các vùng trồng cà phê trọng điểm như xã Mang Yang, Ia Ly, Đak Sơmei..., nhiều nông dân vẫn kiên trì bám trụ ngoài vườn. Cuộc chạy đua với nắng hạn đang bước vào giai đoạn quyết liệt, buộc không ít gia đình phải tạm gác lại việc sắm sửa Tết để ưu tiên nguồn nước cho "vàng đen".
Những ngày cuối năm, men theo các triền đồi ở xã Mang Yang và vùng lân cận, thay vì không khí nghỉ ngơi đón xuân, người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh bà con tất bật bên hệ thống ống tưới và máy bơm. Trên các quả đồi, những vòi phun hoạt động liên tục, tạo nên màn nước trắng xóa phủ đều gốc cà phê. Để có đủ nguồn nước, nhiều hộ gia đình phải dẫn nước từ giếng khoan sâu hoặc bơm vét từng chút từ các khe suối nhỏ, chấp nhận chi phí xăng dầu và nhân công tăng cao đáng kể.
Vừa hoàn tất đợt tưới cho 2 ha cà phê sau một tuần làm việc ròng rã, ông Nguyễn Văn Dương (thôn Hra, xã Mang Yang) mới có chút thời gian nghỉ tay. Ông chia sẻ vụ vừa rồi gia đình thu được khoảng 7 tấn cà phê nhân. Tuy nhiên, sau thu hoạch là thời điểm cây kiệt sức nhất, lại đúng lúc gặp mùa khô nên càng dễ suy yếu nếu thiếu nước trầm trọng.
"Giá cà phê năm nay đang ở mức tốt nên gia đình tôi quyết tâm dồn hết sức lực để chăm sóc, nhằm giữ vững năng suất cho vụ sau. Chỉ khi làm xong đợt tưới quan trọng này thì mới có thể yên tâm về nhà ăn Tết", ông Dương tâm sự.
Kỹ thuật tưới nước quyết định cả vụ mùa
Không riêng tại Mang Yang, ở xã Ia Ly, nhiều hộ dân cũng đang tất bật với công việc tưới cà phê "chạy Tết". Gia đình ông Lê Kim Long (thôn Ia Lôk) những ngày này gần như túc trực ngoài rẫy từ sáng sớm đến tối mịt.
Ông Long giải thích chi tiết: sau khi thu hái xong, vườn cà phê cần phải thực hiện biện pháp siết nước trong một khoảng thời gian nhất định để kích thích quá trình phân hóa mầm hoa. Khi được tưới nước trở lại đúng thời điểm vàng, cây sẽ bung hoa đồng loạt, bảo đảm tỷ lệ đậu quả cao và ổn định.
"Đợt tưới đầu tiên này có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Chỉ khi làm xong xuôi mới tạm yên tâm nghỉ Tết, nhưng khoảng mùng 10 âm lịch là phải quay lại tưới tiếp đợt thứ hai. Đây chính là thời điểm then chốt, quyết định đến cả vụ mùa năm sau", ông Long nhấn mạnh.
Áp lực thiếu nước gia tăng khi bước vào cao điểm mùa khô
Theo ông Lê Văn Thanh, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất - thương mại - dịch vụ - du lịch nông nghiệp Ia Mơ Nông (xã Ia Ly), tính đến thời điểm hiện tại, khoảng 80% diện tích cà phê trên địa bàn xã và vùng lân cận đã hoàn thành tưới đợt 1 theo đúng chu kỳ chăm sóc khoa học. Việc triển khai được bà con thực hiện khá đồng loạt, bảo đảm tiến độ để cây bước vào giai đoạn ra hoa thuận lợi.
Ông Thanh cho biết thêm: sau thu hoạch, các vườn cà phê đều được áp dụng biện pháp "ép khô" trong một thời gian nhất định nhằm kích thích quá trình đậu hoa hiệu quả. Khi cây bắt đầu xuất hiện nụ và chuẩn bị bung hoa, người dân sẽ tiến hành tưới nước trở lại một cách cẩn thận.
"Nguồn nước ở thời điểm then chốt này đóng vai trò quyết định hàng đầu. Nếu tưới đủ lượng và đúng lúc, cà phê sẽ nở hoa đồng loạt, tăng khả năng thụ phấn, đậu quả và tạo nền tảng vững chắc cho năng suất ổn định", ông Thanh phân tích sâu.
Qua tìm hiểu thực tế, hiện phần lớn các vườn cà phê trên địa bàn cơ bản vẫn bảo đảm đủ nguồn nước cho đợt chăm sóc đầu tiên. Tuy nhiên, áp lực thiếu nước được dự báo sẽ gia tăng mạnh mẽ sau Tết khi bước vào cao điểm khốc liệt của mùa khô.
Điều này đặt ra thách thức lớn cho người trồng cà phê trong việc duy trì nguồn nước cho các đợt tưới tiếp theo. Nếu không có phương án chủ động như tiết kiệm nước, đầu tư hệ thống tưới hiệu quả hoặc bổ sung nguồn trữ nước, nguy cơ thiếu nước cục bộ hoàn toàn có thể xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất của vườn cây.
Hy vọng từ những vườn cà phê đang ngậm nụ
Dẫu vậy, giữa cái nắng gắt gay gắt của mùa khô Tây Nguyên, người trồng cà phê Gia Lai vẫn bền bỉ bám trụ ngoài rẫy. Với họ, mỗi đợt nước tưới không chỉ đơn thuần là kỹ thuật canh tác, mà còn là hy vọng thiết thực để giữ vững sinh kế cho cả gia đình.
Trên những triền đồi đang được tiếp nước kịp thời, nhiều vườn cà phê đã bắt đầu "ngậm" nụ xinh, chuẩn bị bung nở những chùm hoa trắng xóa tinh khôi khi mùa xuân thật sự về. Đó cũng chính là lời hẹn đầy hứa hẹn cho một vụ mùa mới - nơi mồ hôi đổ xuống trong mùa hạn hôm nay có thể đổi lại một mùa quả ngọt ngào vào ngày mai.
