Giá đậu tương vọt lên đỉnh hai năm, thị trường năng lượng căng thẳng leo thang
Trên thị trường nông sản toàn cầu, giá đậu tương đã nổi bật với mức tăng hơn 2%, đạt đỉnh cao nhất trong vòng hai năm qua. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh chỉ số MXV-Index của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) tăng gần 1,7% so với tuần trước, đạt 2.837 điểm, phản ánh xu hướng tích cực chung.
Căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu thô tăng vọt
Thị trường năng lượng thế giới tiếp tục trải qua tuần thứ hai liên tiếp trong tình trạng "nóng" do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần qua (13/3), giá dầu thô Brent tăng vọt 11,3% so với tuần trước, lên mức 103,14 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 8,6%, đạt 98,7 USD/thùng.
Tâm lý thị trường càng bị đẩy lên cao sau khi Iran công bố lãnh tụ tối cao mới - ông Mojtaba Khamenei, người được đánh giá có lập trường cứng rắn đối với an ninh khu vực. Trong bài phát biểu đầu tiên sau khi nhậm chức, ông Khamenei tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa tuyến vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo khả năng mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở quân sự của Mỹ.
Những tuyên bố này làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu. Để hạ nhiệt thị trường, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đề xuất kế hoạch xả kho dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn với tổng khối lượng lên tới 400 triệu thùng, nhưng giới đầu tư cho rằng động thái này khó bù đắp hoàn toàn rủi ro từ Trung Đông.
Giá xăng dầu trong nước biến động mạnh
Trước áp lực từ biến động thị trường thế giới, Liên bộ Công thương - Tài chính đã liên tục điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu trong tuần qua. Tại kỳ điều hành có hiệu lực từ 00h ngày 11/3, giá bán lẻ trong nước được điều chỉnh tăng đối với 4/5 mặt hàng, với dầu mazut tăng mạnh nhất gần 3.400 đồng/kg (tương đương 15,8%).
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) được sử dụng trở lại kể từ tháng 10/2023, với mức chi từ 4.000 - 5.000 đồng/lít. Việc này tạo dư địa để giá xăng dầu nhanh chóng đảo chiều giảm mạnh trong kỳ điều hành tiếp theo: dầu hỏa giảm gần 8.000 đồng/lít, xăng E5 RON 92 và RON 95 giảm từ 3.600 - 3.900 đồng/lít.
Nhờ sử dụng Quỹ BOG trong các kỳ điều hành tiếp theo, giá bán lẻ xăng dầu trong nước cơ bản đi ngang vào cuối tuần, chấm dứt chuỗi biến động mạnh. Tính lũy kế từ kỳ điều hành ngày 7/3, dầu hỏa giảm hơn 8.100 đồng/lít (23,25%), trong khi xăng E5 RON 92 và dầu diesel giảm khoảng 3.000 đồng/lít.
Động lực đẩy giá đậu tương lên cao
Trên thị trường nông sản, giá đậu tương tăng hơn 2%, lên mức cao nhất trong hai năm, một phần do gián đoạn trong chuỗi xuất khẩu tại Brazil - quốc gia xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Tập đoàn Cargill đã tạm dừng xuất khẩu đậu tương từ Brazil sang Trung Quốc sau khi nước này siết chặt quy trình kiểm dịch thực vật.
Việc thay đổi đột ngột tiêu chuẩn đánh giá sâu bệnh và cỏ dại kéo dài hoạt động kiểm tra tại các cảng, gây ùn ứ logistics vào giai đoạn cao điểm mùa vụ. Điều này làm dấy lên kỳ vọng Trung Quốc có thể chuyển một phần nhu cầu nhập khẩu sang Mỹ, bất chấp giá chào bán của Mỹ cao hơn Brazil.
Biến động mạnh trên thị trường năng lượng cũng hỗ trợ nhóm dầu thực vật, khi giá dầu thô Brent vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu từ tháng 8/2022, làm gia tăng kỳ vọng về nhu cầu nhiên liệu sinh học. Thông tin từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) về việc xem xét nâng Chỉ tiêu Khối lượng Nhiên liệu Tái tạo (RVO) năm 2026 lên 5,4 tỷ gallon có thể thúc đẩy nhu cầu dầu đậu tương trong sản xuất biodiesel.
Ngoài ra, thị trường theo dõi sát các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tại Paris, với kỳ vọng mở đường cho đơn hàng nông sản quy mô lớn. Về cung, nông dân Mỹ có xu hướng hạn chế bán ra do chi phí sản xuất tăng, trong khi dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy doanh số bán ròng đậu tương trong tuần đạt 466.200 tấn, cao hơn tuần trước, củng cố lực mua.
