Chè Hoa Vàng - 'Vàng Xanh' Mang Lại Thu Nhập Tiền Triệu Cho Người Dân Vùng Cao Nghệ An
Những ngày cuối năm, khi sương sớm còn bao phủ vùng biên giới xã Nhôn Mai, tỉnh Nghệ An, từng tốp người dân lại lặng lẽ mang theo dụng cụ vào rừng để thu hái chè hoa vàng. Tuy chỉ là loài cây mọc tự nhiên, nhưng nhờ giá trị dược liệu quý giá, cây chè hoa vàng đang mang về nguồn thu nhập đáng kể, lên đến hàng triệu đồng mỗi ngày, cho nhiều gia đình ở xã vùng cao này.
Từ Cây Rừng Bị Lãng Quên Đến 'Vàng Xanh' Quý Giá
Ông Xeo Văn Tình, người gắn bó hàng chục năm với khu rừng chè hoa vàng trên đỉnh núi ở bản Na Lợt, nhớ lại: “Trước kia, chè hoa vàng mọc nhiều lắm, cây cao 5-7 mét, gốc to nửa mét. Nhưng khi đó bà con không biết giá trị nên cứ chặt làm củi, làm cọc rào”. Tuy bị chặt phá nhiều, loài cây rừng với sức sống mãnh liệt vẫn bật chồi, vươn nhánh, lặng lẽ tồn tại giữa đại ngàn.
Phải đến hơn 10 năm trước, khi thông tin về công dụng dược liệu của chè hoa vàng lan rộng, thương lái tìm đến tận bản hỏi mua hoa và búp với giá cao, người dân mới giật mình nhận ra giá trị của “vàng xanh” nơi rừng sâu. Những ngày đầu, việc thu hái diễn ra theo kiểu tận thu, dẫn đến nhiều cây bị bẻ cành, kiệt sức. Thực trạng này chỉ thay đổi khi chính quyền địa phương vào cuộc vận động bà con khoanh nuôi, bảo vệ, và thu hái có chọn lọc.
Thu Nhập Hấp Dẫn Từ Những Bông Hoa Quý
Cuối năm là thời điểm chè hoa vàng bước vào vụ thu hoạch chính. Người dân xã biên giới Nhôn Mai rủ nhau lên rừng hái hoa rất đông. Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ, vì chè hoa vàng không mọc tập trung mà phân bố rải rác dưới tán rừng già. Mỗi bông hoa đều được lựa chọn kỹ lưỡng, ưu tiên những bông còn nguyên vẹn để giữ trọn màu sắc và dược tính.
Hoa chè sau khi hái được thương lái thu mua ngay tại bản với giá khoảng 250.000 đồng/kg. Ngày thuận lợi, nhiều người dân hái được 4-5 kg hoa, mang về bán được hơn 1 triệu đồng. Chị Xeo Thị Tin chia sẻ: “Những hôm mưa lạnh, hoa hái được ít thì thu nhập thấp hơn, nhưng vẫn có thêm tiền trang trải sinh hoạt, nhất là dịp cuối năm”. Nhờ chè hoa vàng, mỗi vụ hoa, nhiều hộ dân có thêm nguồn thu từ 5-10 triệu đồng, một khoản không hề nhỏ với người dân miền núi còn nhiều khó khăn.
Mở Hướng Sinh Kế Bền Vững Từ Trồng Trọt Tại Vườn Nhà
Không dừng lại ở khai thác tự nhiên, nhiều hộ dân ở Nhôn Mai đã đưa chè hoa vàng từ rừng về trồng tại vườn nhà. Mô hình này bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt khi cây dễ chăm sóc, ít sâu bệnh, sinh trưởng tốt dưới tán cây ăn quả hoặc cây rừng, đồng thời giúp giảm áp lực lên rừng tự nhiên.
Ông Xeo Văn Tình là một trong những người tiên phong trong việc này. Từ vài cây giống ban đầu, đến nay ông đã có khoảng 3.000 cây, trong đó 500 cây cho thu hoạch ổn định. Ông Tình cho biết: “Cây này dễ tính lắm, chỉ cần phát quang gốc, làm cỏ, bón thêm ít phân hữu cơ là được. Vụ hoa vừa rồi, gia đình tôi bán được khoảng 7 triệu đồng”.
Đến nay, bản Na Lợt có hơn 3 ha chè hoa vàng mọc tự nhiên và đã nhân rộng thành công khoảng 15 ha. Mỗi gốc chè được coi như tài sản chung của bản, được cùng nhau gìn giữ, bảo vệ. Chính quyền địa phương đang khuyến khích bà con nhân giống, trồng tại vườn nhà, vừa bảo vệ rừng, vừa tạo nguồn thu ổn định.
Quản Lý Bền Vững Và Tương Lai Phát Triển
Theo ông Lữ Ngọc Tinh, Phó Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai, người dân ở các bản như Mai Sơn, Na Lợt thường xuyên vào rừng thu hái chè hoa vàng để bán, mang lại thu nhập tốt. Tuy nhiên, bà con chủ yếu khai thác tự phát, bán lẻ nên giá cả bấp bênh, khó kiểm soát sản lượng.
Những năm gần đây, chính quyền địa phương đã phối hợp với Hội Phụ nữ, Hội Nông dân tổ chức thu mua tập trung, giúp người dân tiêu thụ ổn định, đồng thời quản lý việc khai thác theo hướng bền vững. Điều này nhằm tránh tình trạng tận thu làm ảnh hưởng đến rừng phòng hộ, đảm bảo nguồn tài nguyên quý giá này được bảo tồn lâu dài cho các thế hệ tương lai.
