Biển Bạch rộn ràng vào vụ thu hoạch lúa tôm cuối năm
Những ngày cuối tháng Chạp, không khí tại xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Trên các cánh đồng lúa tôm gắn liền với hệ thống sông rạch chằng chịt, nhịp sống nông thôn tăng tốc khi lúa bước vào kỳ thu hoạch và tôm càng đạt vụ thu hoạch rộ. Tiếng cười nói râm ran khắp xóm làng, lan tỏa niềm vui về một mùa vụ bội thu cả về sản lượng lẫn giá trị kinh tế. Tại vùng đất này, sản xuất xanh không còn là khẩu hiệu suông mà đã thực sự trở thành thói quen canh tác ăn sâu vào từng hộ gia đình.
Gia đình tiên phong với mô hình lúa tôm sạch
Gia đình ông Lê Minh Dũng ở ấp 6 La Cua chính là hình ảnh tiêu biểu cho sự chuyển đổi tích cực này. Với 6 ha đất canh tác, vụ vừa qua ông gieo trồng 2 ha lúa đạt năng suất bình quân 35 dạ mỗi công, trong khi tôm càng nuôi xen canh trên toàn bộ diện tích đạt gần 300 kg mỗi hecta. Dù chưa thu hoạch hết tôm, nguồn thu nhập cận Tết Nguyên đán của gia đình ông đã vượt mốc 200 triệu đồng. Trung bình mỗi năm, 6 ha đất mang về cho hộ ông Dũng khoảng 700 triệu đồng, có những năm còn cao hơn nữa. Điểm đáng chú ý là toàn bộ mô hình canh tác đều tuân thủ hướng đi sạch: không phun thuốc cỏ trên bờ ruộng, không sử dụng hóa chất độc hại, và tôm được nuôi bằng phương pháp sinh học. Chính người nông dân làm ra sản phẩm cũng là người tiêu dùng, nên sự an tâm về sức khỏe đã trở thành động lực mạnh mẽ để duy trì lối canh tác bền vững này.
Hiệu quả kinh tế lan tỏa đến các hộ nhỏ
Không chỉ những hộ có diện tích lớn mới hưởng lợi từ mô hình lúa tôm sạch. Ông Huỳnh Anh Dũng, với 1 ha đất canh tác theo hướng sạch, cũng có một vụ mùa đáng nhớ. Lúa đạt hơn 30 dạ mỗi công, tôm càng đạt 400 kg mỗi hecta, mang về lợi nhuận khoảng 40 triệu đồng. Con số này có thể không quá lớn so với các hộ khác, nhưng đủ để mang lại một cái Tết "thoải mái" theo cách nói mộc mạc của người nông dân. Với họ, một vụ lúa - tôm cuối năm thuận lợi đồng nghĩa với mùa xuân đủ đầy, ấm no.
Thu nhập tăng và tư duy canh tác thay đổi
Mô hình lúa tôm tại Biển Bạch hiện mang lại thu nhập khoảng 100 triệu đồng mỗi hecta mỗi năm, cao gấp 1,5 lần so với trước đây. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở thu nhập. Khi sản xuất chuyển sang hướng sạch, hệ thống kênh mương và nội đồng dần trở nên trong lành hơn, đất đai cũng tơi xốp và màu mỡ hơn. Nhờ đó, không chỉ lúa và tôm càng đạt hiệu quả cao mà cả vụ nuôi tôm sú, cua vào mùa khô cũng diễn ra thuận lợi. Thương lái thường xuyên đến tận ruộng để thu mua với giá dao động từ 80.000 đến 120.000 đồng mỗi kg, tùy thuộc vào kích cỡ của tôm.
Vai trò then chốt của hợp tác xã
Hợp tác xã Dân Phát đóng vai trò như "trục xoay" trong quá trình chuyển đổi này. HTX hiện có khoảng 100 ha lúa - tôm được công nhận đạt chuẩn ASC. Quy trình nuôi trồng được siết chặt từ khâu ghi chép sổ sách, quản lý vật tư đến kiểm soát con giống và thực hiện quy trình thăm đồng định kỳ. Nhờ vậy, năng suất tôm sú đạt từ 300 đến 400 kg mỗi hecta mỗi năm, và người dân còn được hỗ trợ chi phí nuôi khoảng 1 triệu đồng mỗi hecta. Từ vài chục thành viên ban đầu, HTX đã phát triển lên 120 xã viên và 180 hộ liên kết, tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp để mở rộng diện tích đạt chứng nhận ASC và BAP. Giá bán cao hơn trở thành phần thưởng rõ ràng cho việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình sản xuất.
Mô hình lúa tôm sạch trở thành tiêu chuẩn mới
Hiện nay, toàn xã Biển Bạch có 1.966 ha lúa tôm, trong đó 686 ha đạt chứng nhận BAP và 300 ha đạt chứng nhận ASC. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô sản xuất mà còn cho thấy sự thay đổi sâu sắc trong tư duy của cộng đồng. Tại các vùng sản xuất sạch, người dân thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm về bón phân hữu cơ, sử dụng vi sinh và nhắc nhở nhau tránh xa các hóa chất độc hại. Sự gắn kết làng xóm vì thế cũng trở nên bền chặt hơn, tạo nên một môi trường sản xuất đoàn kết và hỗ trợ lẫn nhau.
Định hướng dài hạn từ chính quyền địa phương
Chính quyền địa phương xác định mô hình lúa tôm là hướng đi dài hạn và bền vững. Xã tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động chuyển giao kỹ thuật, ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất, và mời gọi doanh nghiệp tham gia vào chuỗi liên kết để mở rộng diện tích tôm đạt chứng nhận ASC và lúa đạt chuẩn VietGAP. Khi có liên kết tiêu thụ chặt chẽ, người dân không chỉ thuận lợi hơn về giá bán và đầu ra sản phẩm, mà còn nhận được thêm hỗ trợ chi phí từ các doanh nghiệp đối tác. Vụ lúa đạt năng suất tốt đã giúp người dân có nguồn thu khá trước thềm Tết, khẳng định sự thành công của mô hình canh tác thông minh và thân thiện với môi trường này.
