Ông Nguyễn Hưng - Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) cho rằng ngân hàng cần trở thành hạ tầng tăng trưởng, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Từ bên cho vay đến đối tác đồng kiến tạo tăng trưởng
Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao đi cùng chất lượng và tính bền vững, vai trò của ngành ngân hàng cũng đứng trước yêu cầu thay đổi. Theo Tổng giám đốc TPBank, ngân hàng không thể chỉ là nơi cung cấp vốn mà cần trở thành một phần của "hạ tầng tăng trưởng" và "hạ tầng xanh" của nền kinh tế.
Trước đây, doanh nghiệp thường được đánh giá chủ yếu dựa trên tài sản bảo đảm và lịch sử tín dụng. Tuy nhiên, trong môi trường kinh doanh biến động nhanh, đổi mới liên tục và chịu áp lực chuyển đổi mạnh mẽ, nhu cầu của doanh nghiệp đã vượt xa câu chuyện vốn vay đơn thuần. Ông Nguyễn Hưng nhận định: "Điều doanh nghiệp cần không chỉ là vốn, mà là khả năng tiếp cận toàn bộ hệ sinh thái tài chính - công nghệ - dữ liệu để tăng tốc".
Điều đó đòi hỏi ngân hàng phải hiểu mô hình kinh doanh, chuỗi giá trị, chiến lược chuyển đổi số và lộ trình ESG của doanh nghiệp để xây dựng các giải pháp phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Theo TPBank, sự thay đổi này diễn ra trên ba cấp độ:
- Thứ nhất là chuyển từ tư duy cho vay sang đồng hành tăng trưởng.
- Thứ hai là chuyển từ mô hình giao dịch sang mô hình nền tảng, nơi ngân hàng cung cấp các dịch vụ thanh toán, quản trị dòng tiền, kết nối dữ liệu thời gian thực, tài trợ chuỗi cung ứng và các giải pháp số hỗ trợ doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn.
- Thứ ba là đưa ESG trở thành một phần trong chiến lược tăng trưởng dài hạn.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng trở thành điều kiện tham gia thị trường toàn cầu, ngân hàng được kỳ vọng đóng vai trò định hướng dòng vốn, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng các yêu cầu quốc tế. Tổng giám đốc TPBank cho rằng ESG không chỉ là câu chuyện tuân thủ hay phát triển xanh, mà còn là công cụ quản trị rủi ro dài hạn. Trong môi trường kinh doanh chịu tác động bởi biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và rủi ro khí hậu, doanh nghiệp cần khả năng chống chịu tốt hơn để duy trì tăng trưởng bền vững.
Gỡ điểm nghẽn chuyển đổi kép cho doanh nghiệp
Theo quan sát của lãnh đạo TPBank, trở ngại lớn của nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không nằm ở nhận thức về chuyển đổi xanh hay minh bạch hóa hoạt động, mà nằm ở việc thiếu nguồn lực và công cụ để triển khai hiệu quả quá trình chuyển đổi. Áp lực này đặc biệt rõ ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Họ vừa phải duy trì tăng trưởng, kiểm soát chi phí, vừa đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về môi trường, xã hội và quản trị từ khách hàng, nhà đầu tư cũng như các chuỗi cung ứng quốc tế.
Ông Nguyễn Hưng cho biết, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc đo lường phát thải, chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng hệ thống quản trị minh bạch hay tiếp cận các nguồn vốn xanh. Đây cũng là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu trong tương lai.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, TPBank cho rằng công nghệ và dữ liệu là nền tảng đầu tiên cần được thúc đẩy. Nếu trước đây, ESG thường được xem là một khoản chi phí tuân thủ, thì hiện nay công nghệ có thể biến ESG thành lợi thế cạnh tranh thông qua việc minh bạch hóa dữ liệu và tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực. "Dữ liệu và AI hiện không chỉ giúp tối ưu vận hành mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện sớm các rủi ro mới như rủi ro khí hậu, rủi ro chuyển đổi xanh hay rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng", Tổng giám đốc TPBank nhấn mạnh.
Bên cạnh công nghệ, ngân hàng cũng hướng tới các mô hình tài chính mới phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay. Thay vì áp dụng một công thức tín dụng truyền thống cho mọi đối tượng, các giải pháp như tín dụng xanh, tài trợ chuỗi cung ứng bền vững hay các khoản vay gắn với KPI ESG được xem là hướng đi giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn. Theo ông Hưng, trong tương lai, chi phí vốn sẽ ngày càng gắn với mức độ minh bạch, năng lực quản trị ESG và khả năng quản trị rủi ro của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp chuyển đổi sớm sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận vốn chất lượng cao cũng như nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Ngoài vai trò tài trợ vốn, ngân hàng còn được kỳ vọng trở thành cầu nối kết nối doanh nghiệp với các quỹ đầu tư xanh, tổ chức quốc tế, nền tảng công nghệ và hệ sinh thái chuyển đổi số. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuyển đổi và giảm các rào cản trong quá trình triển khai.
Công nghệ, dữ liệu và ESG là nền tảng chiến lược của TPBank
Theo đánh giá của TPBank, trong 5-10 năm tới, lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp sẽ không còn nằm chủ yếu ở quy mô hay nguồn vốn, mà ở năng lực thích ứng, đổi mới liên tục và khả năng làm chủ dữ liệu. Ngân hàng dự báo sẽ xuất hiện một thế hệ "doanh nghiệp số và xanh" mới, vận hành dựa trên dữ liệu thời gian thực, sử dụng AI để tối ưu chi phí, quản trị dòng tiền và tự động hóa các hoạt động báo cáo. Đây cũng là nhóm doanh nghiệp đòi hỏi các dịch vụ tài chính phải được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn và tích hợp trực tiếp vào hoạt động vận hành.
Để đồng hành với xu hướng này, TPBank xác định công nghệ là năng lực cốt lõi. Ngân hàng đang thúc đẩy chiến lược AI-Top, đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa và ngân hàng số nhằm nâng cao hiệu quả vận hành cũng như cải thiện trải nghiệm khách hàng. TPBank hướng tới mô hình "Ngân hàng trí tuệ", trong đó việc đánh giá tín dụng có thể dựa nhiều hơn trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch thực tế và các chỉ số phản ánh năng lực chuyển đổi của doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa trên tài sản bảo đảm.
TPBank tiếp tục mở rộng hệ sinh thái Open Banking để đưa các dịch vụ tài chính tích hợp trực tiếp vào nền tảng quản trị của doanh nghiệp. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp xử lý thanh toán, đối soát dòng tiền và khai thác dữ liệu hiệu quả hơn ngay trên các hệ thống đang sử dụng hằng ngày.
Theo Tổng giám đốc TPBank, ESG cần trở thành một phần trong quản trị rủi ro, định hướng tín dụng và hoạt động vận hành, thay vì chỉ là các chương trình trách nhiệm xã hội đơn lẻ. "Doanh nghiệp nào chỉ chạy theo tăng trưởng ngắn hạn sẽ rất khó duy trì lợi thế cạnh tranh. Ngược lại, những doanh nghiệp biết cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh hôm nay và năng lực phát triển bền vững ngày mai sẽ là những doanh nghiệp có khả năng đi xa hơn", đại diện TPBank nhận định.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều sự thay đổi, TPBank xác định năng lực quản trị dữ liệu, khả năng thích ứng với thay đổi và tư duy phát triển bền vững sẽ trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tăng trưởng mới.
