Theo báo cáo từ Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), dư địa cho chính sách tiền tệ tại Việt Nam đã bị thu hẹp đáng kể sau nhiều năm triển khai các gói hỗ trợ nhằm phục hồi nền kinh tế. Đồng thời, áp lực lạm phát từ bên ngoài, xuất phát từ những rủi ro thương mại và địa chính trị trên toàn cầu, vẫn tiếp tục diễn biến rất phức tạp và khó lường.
Chính sách thận trọng và tác động đến tăng trưởng tín dụng
Quan điểm thận trọng này được thể hiện rõ nét qua cách thức điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Cụ thể, NHNN đã quyết định giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng mục tiêu ngay từ đầu năm xuống còn 15%. Con số này thấp hơn so với mức 16% được đề ra đầu năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng thực tế đạt 19% trong năm 2025. Bên cạnh đó, NHNN cũng tăng cường kiểm soát tăng trưởng tín dụng theo từng quý và siết chặt dòng vốn chảy vào lĩnh vực bất động sản, bằng cách khống chế mức tăng trưởng tối đa của lĩnh vực này ngang bằng với hạn mức tăng trưởng tín dụng chung của toàn ngân hàng.
Hai yếu tố cấu trúc gây sức ép giảm tốc
Tăng trưởng tín dụng (TTTD) hiện nay cũng đang phải chịu sức ép giảm tốc từ hai yếu tố cấu trúc quan trọng. Một mặt, động lực tăng trưởng truyền thống vốn đến từ ngành bất động sản đã bị NHNN kiềm chế thông qua các biện pháp kiểm soát dòng vốn nêu trên. Điều này làm mất đi một đầu kéo quan trọng đối với tổng dư nợ của toàn hệ thống ngân hàng. Mặt khác, lãi suất cho vay trong thời gian gần đây đã tăng lên khá mạnh, khiến cho nhu cầu vay vốn cho mục đích tiêu dùng và đầu tư cá nhân bị trì hoãn đáng kể. Nhiều khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp nhỏ hiện đang lựa chọn cách chờ đợi, thay vì tiến hành vay vốn khi chi phí lãi vay vẫn còn đang ở mức cao.
"Trong bối cảnh đầy thách thức này, chúng tôi dự phóng tốc độ TTTD của toàn ngành ngân hàng sẽ tiếp tục giảm tốc trong năm 2026. Cụ thể, chúng tôi dự báo tổng TTTD của danh mục các ngân hàng mà chúng tôi theo dõi sẽ giảm xuống còn 17%, so với mức 20% đạt được trong năm 2025", đại diện VDSC cho biết.
Thách thức thanh khoản và xu hướng lãi suất
VDSC cũng chỉ ra rằng, thách thức trực tiếp và rõ ràng nhất trong ngắn hạn đối với các ngân hàng hiện nay chính là bài toán kiểm soát thanh khoản. Mặc dù lãi suất huy động đã tăng mạnh ở nhiều ngân hàng ngay từ những tháng đầu năm (với mức tăng từ 1 đến 3 điểm phần trăm ở các kỳ hạn từ 6 tháng đến trung hạn), nhưng huy động vốn chỉ tăng 0,8% trong khi tín dụng đã tăng 1,4% trong hai tháng đầu năm 2026. Khoảng cách chênh lệch giữa cung và cầu vốn vẫn còn tồn tại và chưa có dấu hiệu được thu hẹp.
"Để có thể thu hẹp khoảng cách này, chúng tôi cho rằng lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng trong ngắn hạn, trước khi tỷ lệ LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi) được kiểm soát tốt hơn và giúp lãi suất tìm được điểm cân bằng mới", nhóm phân tích của VDSC đánh giá.
Kiểm soát các tỷ lệ tài chính quan trọng
Không chỉ cần tái kiểm soát tỷ lệ LDR, VDSC còn nhận định rằng các ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP), cũng sẽ phải tập trung kiểm soát tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn (SMLR). Tỷ lệ này đã có xu hướng tăng lên trong năm 2025. Các ngân hàng có tỷ lệ SMLR cao (từ 25% trở lên) sẽ có nhu cầu huy động vốn trung dài hạn rất lớn, kéo theo hệ quả là tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi thanh toán (CASA) giảm xuống, đồng thời triệt tiêu dư địa để cải thiện biên lãi ròng (NIM).
Nguy cơ nợ xấu gia tăng trở lại
Một thách thức lớn thứ ba của ngành ngân hàng được VDSC nêu ra là nguy cơ nợ xấu có thể gia tăng trở lại khi lãi suất có những biến động mạnh. Cụ thể, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng - thường được sử dụng làm mức lãi suất tham chiếu cho các khoản vay trong giai đoạn thả nổi - đã tăng mạnh từ 1 đến 2 điểm phần trăm chỉ trong hơn một quý vừa qua. Tốc độ tăng này tuy không phải là chưa có tiền lệ, nhưng hệ quả của nó thì đã được lịch sử kiểm chứng rõ ràng.
"Nhìn lại hai chu kỳ nợ xấu trước đây - giai đoạn 2010–2012 khi lãi suất tăng vọt dẫn đến làn sóng nợ xấu buộc phải thành lập Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), và giai đoạn 2022–2023 khi xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ toàn cầu và khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đẩy nợ xấu toàn ngành lên cao - có thể thấy rằng mức tăng lãi suất hiện tại hoàn toàn có khả năng ảnh hưởng tiêu cực tới khả năng trả nợ của khách hàng và kích hoạt một chu kỳ nợ xấu mới", VDSC đánh giá. Theo Quang Hưng
