Lãi suất tiết kiệm tăng vọt, tỷ giá USD/VND leo thang
Thị trường tài chính Việt Nam đang chứng kiến đợt tăng đồng loạt của lãi suất tiết kiệm và tỷ giá USD/VND, tạo nên bức tranh phức tạp trong tháng 3. Hàng loạt ngân hàng thương mại đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động, với mức cao nhất lên đến 8,5%/năm, trong khi tỷ giá trung tâm cũng tăng liên tục, phản ánh áp lực từ thanh khoản và diễn biến thế giới.
Ngân hàng đua nhau tăng lãi suất huy động
Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) mới đây đã nâng lãi suất tiết kiệm ở nhiều kỳ hạn. Cụ thể, lãi suất tiết kiệm trực tuyến kỳ hạn 12-18 tháng tăng 0,25%/năm lên 6,55%/năm, trong khi kỳ hạn 24-48 tháng tăng lên 7,5%/năm. Đối với khách hàng gửi tiết kiệm qua ứng dụng MB Bank, lãi suất 6 tháng đạt mức ấn tượng 8,4%/năm nếu số tiền từ 500 triệu đồng trong khoảng thời gian từ 18 đến 20/3. Với số tiền từ 10 tỷ đồng, lãi suất còn cao hơn, lên đến 8,5%/năm.
Ngân hàng Quốc Dân (NCB) cũng tham gia cuộc đua khi áp dụng mức lãi suất huy động tăng lên 8,1-8,2% đối với kỳ hạn 6-8 tháng, tùy theo số tiền gửi. Ở kỳ hạn 12 tháng, lãi suất tăng lên 8,2-8,3%/năm. Đối với tiền gửi tiết kiệm trực tuyến, lãi suất được cộng thêm 0,1% ở các kỳ hạn, với mức cao nhất lên đến 8,4%/năm.
Trước đó, Cake by VPBank đã điều chỉnh tăng lãi suất các kỳ hạn 7-9 tháng thêm 0,2%/năm, lên mức 7,3%/năm, trong khi các kỳ hạn 10-12 tháng tăng 0,4%/năm, lên 7,5%/năm. VPBank còn triển khai chương trình lãi suất ưu đãi lên tới 8,3%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 8,5%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, dành cho khách hàng gửi số tiền từ 50 tỷ đồng trở lên.
Ước tính từ đầu tháng 3 đến nay, đã có 8 ngân hàng tăng lãi suất huy động. Mức tăng cao này khiến nhiều khách hàng bất ngờ, như trường hợp của chị Kim An ở TP.HCM, khi gửi lại tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng được áp dụng lãi suất 8,2%/năm, cao hơn 0,8% so với tháng 12/2025.
Tỷ giá USD/VND tăng liên tục, áp lực từ thị trường thế giới
Song song với đà tăng của lãi suất, tỷ giá USD/VND cũng liên tục leo thang. Ngày 20/3, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm giữa VND với USD ở mức 25.085 đồng, tăng 13 đồng so với ngày trước đó. Giá USD tại các ngân hàng thương mại đồng loạt tăng, chẳng hạn Vietcombank mua vào lên 26.099 đồng, bán ra 26.339 đồng; ACB mua vào 26.110 đồng, bán ra 26.339 đồng.
So với đầu tháng 3, tỷ giá trung tâm đã tăng 47 đồng, trong khi giá USD tại các ngân hàng thương mại tăng gần 90 đồng, tương ứng tăng hơn 0,3%. Diễn biến này hoàn toàn trái ngược với đà giảm của tháng 2, khi tỷ giá USD/VND đi lên cùng chiều với USD thế giới, với chỉ số USD-Index vượt ngưỡng 100 điểm.
Theo báo cáo của TS Cấn Văn Lực và nhóm tác giả Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV, đồng USD có xu hướng mạnh lên do nhà đầu tư ưu tiên tài sản trú ẩn và kỳ vọng Fed giảm đà hạ lãi suất. Điều này tăng áp lực tỷ giá đối với nhiều đồng tiền, bao gồm VND, đồng thời làm gia tăng chi phí nhập khẩu và rủi ro đảo chiều dòng vốn đầu tư gián tiếp.
Nhóm nghiên cứu dự báo tỷ giá USD/VND có thể tăng 2-3% trong năm 2026, và nếu chiến sự kéo dài, mức biến động có thể còn lớn hơn, khó lường hơn, thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ.
Chuyên gia phân tích nguyên nhân và xu hướng điều hành
Chuyên gia kinh tế, TS Đinh Thế Hiển nhận định việc lãi suất tăng liên tục cho thấy thanh khoản của các ngân hàng thương mại, đặc biệt là nhóm nhỏ, đang bị "căng". Thông thường, việc tăng lãi suất tiết kiệm diễn ra mạnh ở các ngân hàng nhỏ do họ không có nhiều tập đoàn, doanh nghiệp với dòng tiền lớn gửi thanh toán, buộc phải đẩy lãi suất để thu hút vốn từ người dân, từ đó kéo mặt bằng lãi suất chung đi lên.
Tuy nhiên, TS Hiển cho rằng việc lãi suất tăng rồi giảm là quy luật thị trường, nên chưa cần thiết phải có sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước. Ông nhấn mạnh lãi suất tiết kiệm cao là tốt cho người gửi tiền, thu hút dòng vốn nhàn rỗi, góp phần giảm nhu cầu găm giữ ngoại tệ như USD, từ đó giảm áp lực lên tỷ giá hối đoái.
Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Khối khách hàng cá nhân của Công ty chứng khoán Yuanta VN, chỉ ra rằng lãi suất tiết kiệm tăng do trong 2 tháng đầu năm, tăng trưởng tín dụng tăng 1,4% trong khi tăng trưởng huy động chỉ 0,4%, khiến thanh khoản các ngân hàng bị "căng". Bên cạnh đó, lãi suất USD tăng và lãi suất trái phiếu chính phủ đi lên đã góp phần tạo hiệu ứng tăng chung.
Đối với tỷ giá USD/VND, ông Minh cho biết hiện nay bị ảnh hưởng trực tiếp từ nhu cầu thế giới gia tăng và lãi suất USD neo ở mức cao. Tuy nhiên, lãi suất tiền đồng đã cao hơn hẳn lãi suất USD nên làm giảm bớt áp lực lên tỷ giá, trái ngược với tình trạng trong 6 tháng đầu năm 2025. Do đó, mức tăng của tỷ giá hối đoái tại Việt Nam chưa quá nóng, tạo điều kiện cho Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt.
Theo Công ty chứng khoán ACBS, nền lãi suất của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng do chênh lệch giữa nhu cầu tín dụng và huy động vốn, với thanh khoản hệ thống tiếp tục chịu sức ép. Công ty này kỳ vọng nửa cuối năm 2026, Ngân hàng Nhà nước sẽ nới lỏng tiền tệ hơn so với nửa đầu năm để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng.
Nhìn chung, xu hướng tăng của lãi suất và tỷ giá phản ánh những thách thức trong điều hành chính sách tiền tệ, đòi hỏi sự linh hoạt để vừa ổn định thị trường, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh biến động toàn cầu.
