Chênh lệch lớn giữa lãi suất niêm yết và thực tế huy động tại các ngân hàng
Trong khi biểu lãi suất huy động công bố trên website của các ngân hàng vẫn duy trì ở mức tương đối thấp, thực tế tại nhiều chi nhánh cho thấy mức lãi suất chào khách hàng có thể cao hơn đáng kể, thậm chí vượt xa mức niêm yết chính thức. Hiện tượng này không phải là hiếm gặp, phản ánh sự linh hoạt trong chính sách huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
Mức chênh lệch cụ thể tại các ngân hàng lớn
Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), biểu lãi suất công bố trên website cho thấy mức lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6–9 tháng là 3,5%/năm và cao nhất là 5,3%/năm đối với kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Tuy nhiên, theo ghi nhận tại một chi nhánh ở Bắc Ninh, nhân viên ngân hàng chào lãi suất lên tới 7,8%/năm cho kỳ hạn từ 6 tháng với điều kiện số tiền gửi tối thiểu 1 tỷ đồng.
Tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), mức lãi suất cao nhất đang niêm yết là 7,1%/năm đối với tiền gửi online kỳ hạn 10–12 tháng với số tiền tối thiểu trên 50 tỷ đồng. Dù vậy, nhân viên tại một chi nhánh ở quận Thanh Xuân (Hà Nội) chào lãi suất lên tới 8,1%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 8,3%/năm cho kỳ hạn 12 tháng đối với khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng.
Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) hiện niêm yết mức lãi suất cao nhất 6,6%/năm đối với tiền gửi online từ 24 tháng trở lên. Song tại một chi nhánh ở Hà Nội, khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng được chào lãi suất 8,4%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 8,5%/năm cho kỳ hạn 12 tháng.
Tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), biểu lãi suất công bố cho thấy mức 6,2%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 6,4%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Tuy nhiên, nhân viên ngân hàng cho biết lãi suất thực tế có thể đạt 8,01%/năm cho các khoản tiền gửi từ 300 triệu đồng trở lên tại kỳ hạn 6–12 tháng. Với các khoản tiền nhỏ hơn, lãi suất được chào phổ biến trong khoảng 7,1–7,7%/năm.
Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) đang niêm yết mức lãi suất cao nhất 7,3%/năm cho kỳ hạn 36 tháng với số tiền tối thiểu 500 triệu đồng. Dù vậy, tại một chi nhánh khu vực phía Nam, khách hàng gửi với hạn mức tương tự được chào lãi suất lên tới 8,25%/năm.
Tại Ngân hàng TMCP Bản Việt (MBV), biểu lãi suất công bố cho thấy mức 7,2%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và 7,5%/năm cho các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Song theo ghi nhận tại một chi nhánh ở Hà Nội, lãi suất chào cho khách hàng gửi từ 400 triệu đồng có thể lên tới 8,3%/năm đối với kỳ hạn 6 tháng.
Trong khi đó, Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB) đang niêm yết mức lãi suất cao nhất 6,9%/năm đối với tiền gửi online từ 24 tháng trở lên. Tuy nhiên, nhân viên ngân hàng cho biết khách hàng gửi từ 50 triệu đồng trở lên có thể được chào mức 8,5%/năm cho kỳ hạn 6 tháng và lên tới 8,65%/năm cho kỳ hạn 13 tháng.
Nguyên nhân và dự báo xu hướng lãi suất huy động
Hiện tượng lãi suất huy động thực tế tại các chi nhánh cao hơn mức công bố của ngân hàng không phải là điều hiếm gặp trên thị trường. Trên thực tế, nhiều ngân hàng cho phép các đơn vị kinh doanh tại chi nhánh chủ động áp dụng mức lãi suất trong một biên độ nhất định, tùy thuộc vào nhu cầu cân đối nguồn vốn và kế hoạch huy động từng thời điểm. Do đó, mức lãi suất mà khách hàng nhận được có thể khác biệt đáng kể so với biểu công bố chính thức, đặc biệt đối với các khoản tiền gửi lớn hoặc khách hàng thuộc nhóm ưu tiên.
Ngay sau Tết Nguyên đán, cuộc đua tăng lãi suất huy động diễn ra sôi động khi không chỉ với các ngân hàng nhỏ mà ngay cả với các “ông lớn” ngân hàng cũng tham gia. Trong số 9 ngân hàng công bố tăng lãi suất từ đầu tháng 3 đến nay, hầu hết là những ngân hàng lớn như MB, VietinBank, BIDV, Techcombank, Sacombank, SHB. Theo đó, một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân quy mô lớn đã có nhiều đợt điều chỉnh lãi suất liên tiếp trên toàn hệ thống.
Lãi suất huy động niêm yết được nâng phổ biến từ 0,1–0,6 điểm % tùy kỳ hạn, trong đó mức tăng mạnh nhất thường tập trung ở nhóm kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Trong khi đó, lãi suất ngắn hạn dưới 6 tháng hầu hết đều đã niêm yết ở mức kịch trần theo quy định.
Theo giới phân tích, nguyên nhân khiến lãi suất huy động tăng mạnh trong thời gian gần đây xuất phát từ nhiều yếu tố đồng thời:
- Nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng đang có dấu hiệu gia tăng khi bước vào chu kỳ đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng đầu năm.
- Mặt bằng lãi suất quốc tế vẫn duy trì ở mức cao trong thời gian dài, khiến chi phí vốn toàn cầu chưa giảm như kỳ vọng.
- Cạnh tranh huy động vốn trong hệ thống ngân hàng cũng đang gia tăng rõ rệt.
Dự báo xu hướng trong thời gian tới, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) duy trì quan điểm lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng do áp lực cân đối nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng vẫn hiện hữu trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng cao và nhu cầu giải ngân đầu tư công đặc biệt được đẩy mạnh trong năm 2026. Tuy nhiên, xu hướng tăng sẽ không diễn ra như giai đoạn trước. Áp lực chủ yếu xuất hiện tại các NHTMCP tư nhân quy mô vừa và nhỏ phụ thuộc lớn vào tiền gửi khách hàng và cơ cấu huy động vốn kém linh hoạt.
Tuy nhiên, VCBS cũng lưu ý căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang có thể kéo theo áp lực, phần nào làm hạn chế dư địa điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Thậm chí, trong kịch bản tiêu cực, để đảm bảo tỷ giá và kiểm soát lạm phát, VCBS cho rằng lãi suất huy động có thể diễn ra đồng loạt tại tất cả các ngân hàng cả về tốc độ và quy mô điều chỉnh.
Chứng khoán ACB (ACBS) cũng dự báo xu hướng tăng lãi suất huy động có khả năng sẽ tiếp diễn trong nửa đầu năm 2026 cho đến khi bối cảnh tỷ giá trở nên thuận lợi hơn bên cạnh là xung đột địa chính trị hạ nhiệt nhằm ổn định dòng chảy ngoại tệ trong nước.
