Việc sản lượng điện toàn quốc liên tiếp thiết lập các mốc kỷ lục mới ngay từ giữa tháng 5 cho thấy áp lực lớn đối với hệ thống điện quốc gia, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác điều hành và huy động tối ưu các nguồn điện.
Nhiều kỷ lục vận hành được xác lập
Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), ngày 15/5/2026, sản lượng điện toàn quốc đạt hơn 1,152 tỷ kWh, xác lập mức cao nhất từ đầu năm đến nay và bằng 103,6% mức đỉnh của năm 2025. Cùng ngày, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt 54.654 MW vào lúc 14 giờ 15 phút, bằng 95,5% mức cao nhất của năm trước. Đáng chú ý, trước đó hai ngày, sản lượng điện đã lập đỉnh và liên tiếp tăng, với mức 1,1 tỷ kWh vào ngày 13/5 và 1,13 tỷ kWh vào ngày 14/5.
Theo đánh giá của NSMO, diễn biến trên phản ánh rõ tác động của tình trạng nắng nóng kéo dài trên diện rộng, đồng thời cho thấy tốc độ phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế đang ở mức cao, kéo theo nhu cầu sử dụng điện gia tăng mạnh.
Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng Giám đốc NSMO cho biết, đơn vị đã dự báo phụ tải điện sẽ tăng rất mạnh ngay sau kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5. Trên cơ sở đó, các phương án vận hành hệ thống điện đã được chuẩn bị từ sớm, nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt. Tuy nhiên, với những mốc sản lượng tiêu thụ điện mới, áp lực lên ngành điện nói chung và NSMO nói riêng trong công tác bảo đảm an ninh cung cấp điện ngày càng lớn.
Cơ cấu tiêu thụ điện theo khu vực
Trong cơ cấu tiêu thụ điện ngày 15/5, miền Bắc sử dụng khoảng 557 triệu kWh, chiếm 48,42% tổng sản lượng điện toàn quốc; miền Nam đạt khoảng 487 triệu kWh, chiếm 42,2%; miền Trung đạt 108 triệu kWh, tương đương 9,4%. Trong đó, miền Nam tiếp tục là khu vực ghi nhận mức tăng phụ tải mạnh khi công suất cực đại đạt 23.462 MW, bằng 105,5% so với kỷ lục của năm 2025; công suất cực đại của miền Bắc cũng đạt 26.419 MW.
NSMO đánh giá, dù phụ tải tăng cao đột biến, hệ thống điện quốc gia vẫn được vận hành an toàn, ổn định; các nguồn điện được huy động tối ưu để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh trong cao điểm nắng nóng.
Huy động tối đa các nguồn điện
Để đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh ngay từ đầu mùa khô, NSMO đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị phát điện, triển khai nhiều giải pháp chuẩn bị nguồn từ cuối năm 2025. Theo ông Nguyễn Quốc Trung, đơn vị đã theo dõi sát tiến độ sửa chữa các nhà máy điện nhằm hạn chế tối đa việc dừng các tổ máy lớn trong mùa khô; đồng thời tối ưu vận hành các nguồn nhiệt điện và thủy điện để bảo đảm khả năng cung ứng điện trong những giai đoạn phụ tải cao nhất.
Đối với thủy điện, NSMO phối hợp các bộ, ngành vận hành linh hoạt các hồ chứa để tiết kiệm nguồn nước cho các tháng cao điểm nắng nóng như tháng 5, 6 và 7.
Cơ cấu huy động nguồn điện
Trong cơ cấu huy động nguồn điện ngày 15/5, nhiệt điện than tiếp tục giữ vai trò chủ lực với sản lượng khoảng 615,6 triệu kWh, chiếm 53,4% tổng điện phát toàn hệ thống. Thủy điện đóng góp khoảng 288 triệu kWh, tương đương 25%; các tổ máy tua-bin khí cung cấp khoảng 102,9 triệu kWh. Điện mặt trời đạt khoảng 48,2 triệu kWh; điện mặt trời mái nhà khoảng 44 triệu kWh; điện gió đạt khoảng 33,5 triệu kWh.
Theo ông Nguyễn Bá Hoài, Phó Phụ trách Phòng Năng lượng tái tạo của NSMO, tổng công suất đặt của các nguồn năng lượng tái tạo hiện đã lên tới khoảng 22.000 MW, chiếm khoảng 28% tổng công suất đặt của toàn hệ thống điện quốc gia. Tuy nhiên, tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác điều độ và vận hành hệ thống điện.
Một trong những khó khăn lớn nhất là tính biến động mạnh của các nguồn điện gió và điện mặt trời do phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Có thời điểm công suất nguồn tái tạo thay đổi từ 1.500-2.000 MW chỉ trong vòng một giờ. Để nâng cao độ chính xác trong lập kế hoạch vận hành, NSMO đã triển khai nhiều giải pháp dự báo nguồn tái tạo, bao gồm sử dụng các hệ thống dự báo quốc tế kết hợp với các mô hình dự báo trong nước.
