Thị trường năng lượng thế giới ghi nhận biến động mạnh khi giá dầu đảo chiều tăng vọt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), kết thúc phiên giao dịch ngày 29/7, giá dầu Brent tăng gần 8% lên 90,7 USD/thùng, trong khi giá dầu WTI tăng 6,6% lên 84,4 USD/thùng. Nguyên nhân chính đến từ việc thỏa thuận ngừng bắn không chính thức giữa Mỹ và Iran chấm dứt sau 4 ngày, khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiến hành tấn công vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại Jordan nhằm đáp trả các động thái của Washington.
Căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz
IRGC tuyên bố đã can thiệp quân sự để ngăn chặn ba tàu chở dầu tìm cách đi qua eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn vận tải biển. Đáp trả, Mỹ nâng mức cảnh báo an ninh tại Trung Đông lên báo động đỏ. Trả lời phỏng vấn Fox News, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Iran, đẩy thị trường vào trạng thái lo ngại rủi ro lan sang các tuyến xuất khẩu dầu thay thế khác trong khu vực.
Không chỉ dừng lại ở eo biển Hormuz, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí và hoạt động vận chuyển trên Biển Đỏ khiến giới đầu tư đánh giá khả năng duy trì nguồn cung của Trung Đông có thể bị suy giảm nếu xung đột tiếp tục leo thang. Đặc biệt, hệ thống đường ống Đông-Tây của Saudi Arabia với công suất khoảng 7 triệu thùng/ngày, vốn là phương án dự phòng khi eo biển Hormuz gặp gián đoạn, cũng được đặt trong trạng thái rủi ro cao hơn.
Các yếu tố củng cố kỳ vọng thắt chặt nguồn cung
Bên cạnh căng thẳng địa chính trị, hàng loạt yếu tố khác góp phần củng cố kỳ vọng nguồn cung dầu thắt chặt trong thời gian tới. Washington chuẩn bị áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt nhằm vào Tehran, lực lượng Houthi cân nhắc thu phí các tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb, và OPEC+ có thể tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng trong ba tháng cuối năm sau khi hoàn tất lộ trình khôi phục sản lượng đã cắt giảm.
Thị trường nhanh chóng nâng mức phần bù rủi ro đối với giá dầu, bất chấp nguồn cung thực tế chưa ghi nhận sự gián đoạn trên diện rộng. Ngoài ra, giá dầu còn được hỗ trợ bởi báo cáo tồn kho hằng tuần của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Trái với dự báo giảm nhẹ khoảng 1 triệu thùng, dự trữ dầu thô thương mại của Mỹ bất ngờ giảm tới 7,2 triệu thùng, xuống mức thấp nhất kể từ cuối tháng 9/2018. Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) của Mỹ tiếp tục duy trì ở vùng thấp, trong khi lượng dầu lưu trữ tại Cushing – điểm giao nhận của hợp đồng dầu WTI – cũng giảm xuống mức thấp nhất trong gần 12 năm.
Thời tiết thuận lợi kéo giá đậu tương giảm
Trái ngược với thị trường năng lượng, nhóm nông sản ghi nhận sắc đỏ trong phiên giao dịch ngày 29/7. Giá đậu tương giảm 2,2% xuống 438,2 USD/tấn; giá khô đậu tương giảm 1,3% xuống 356,6 USD/tấn; và giá dầu đậu tương mất gần 2%, lùi về 1.490 USD/tấn. Theo MXV, đà giảm chủ yếu đến từ hoạt động chốt lời của các quỹ đầu cơ sau khi triển vọng thời tiết tại Mỹ chuyển biến tích cực.
Các mô hình dự báo mới nhất cho thấy khu vực phía Tây Vành đai Ngô và Đậu tương (WCB) của Mỹ sẽ đón lượng mưa dồi dào trong vài tuần tới, trong khi nền nhiệt tại toàn bộ khu vực Trung Tây duy trì ở mức mát mẻ trong đầu tháng 8. Đây là giai đoạn cây đậu tương bước vào thời kỳ tạo quả và phát triển hạt – thời điểm quyết định năng suất cả vụ mùa. Triển vọng thời tiết thuận lợi làm dịu lo ngại về stress nhiệt, kích hoạt làn sóng chốt lời trên thị trường kỳ hạn.
Dư địa bán kỹ thuật và áp lực nhu cầu
Mặc dù đã giảm so với mức kỷ lục 502.000 hợp đồng hồi đầu năm, các quỹ đầu cơ lớn hiện vẫn nắm giữ khoảng 320.000 hợp đồng mua ròng đối với nhóm họ đậu. Quy mô vị thế này cho thấy dư địa bán kỹ thuật còn lớn nếu điều kiện thời tiết tại Mỹ tiếp tục thuận lợi trong những tuần tới. Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc có dấu hiệu chững lại sau giai đoạn thu mua mạnh, cùng với những căng thẳng ngoại giao mới giữa Washington và Bắc Kinh liên quan đến các quy định hạn chế công nghệ AI, làm dấy lên lo ngại thương mại nông sản có thể trở thành công cụ đáp trả.
Tại Trung Quốc, lượng đậu tương nhập khẩu kỷ lục 13,55 triệu tấn trong tháng 6 giúp các nhà máy ép dầu duy trì công suất 2,25-2,5 triệu tấn mỗi tuần, đẩy tồn kho dầu đậu tương thương mại vượt 1,2 triệu tấn – mức cao nhất trong gần ba năm. Để giảm áp lực kho bãi, Tập đoàn Dự trữ Nhà nước Trung Quốc (Sinograin) dự tính đấu giá khoảng 500.000 tấn đậu tương vào cuối tuần này. Tại Việt Nam, nguồn cung khô đậu tương trong tháng 8 được dự báo dồi dào, với hơn 400.000 tấn đậu tương nhập khẩu phục vụ ép dầu và thêm 400.000 tấn khô đậu tương thành phẩm, nâng tổng cung lên khoảng 700.000 tấn. Tuy nhiên, tiến độ mua hàng giao tháng 8-9 chậm, khiến doanh nghiệp thương mại có xu hướng giữ giá, làm thị trường trong nước nhạy cảm hơn với biến động giá thế giới.
