Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra số 318 về Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, trong đó chỉ ra hàng loạt vi phạm tại các gói thầu thuộc Dự án thành phần 2 và 3. Đáng chú ý, 8 trong số 10 doanh nghiệp thuộc liên danh Vietur đã sử dụng 936 tỷ đồng tiền tạm ứng từ chủ đầu tư để gửi tiết kiệm có kỳ hạn, phát sinh khoản lãi khoảng 10,6 tỷ đồng.
Vi phạm trong sử dụng vốn tạm ứng
Theo kết luận thanh tra, số tiền 936 tỷ đồng được các nhà thầu chuyển vào ngân hàng để hưởng lãi, thay vì dùng để triển khai thi công, huy động nhân lực và vật tư như cam kết trong hợp đồng. Thanh tra Chính phủ khẳng định hành vi này không đúng mục đích, vi phạm các quy định về quản lý và sử dụng vốn trong đầu tư xây dựng, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến tiến độ dự án.
“Việc sử dụng nguồn tiền tạm ứng này không đúng mục đích theo nội dung hợp đồng đã ký kết và không phù hợp với các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vốn trong hoạt động đầu tư xây dựng”, cơ quan thanh tra nêu rõ.
Những sai phạm từ giai đoạn đấu thầu
Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng vốn sai mục đích, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện nhiều tồn tại ngay từ khâu lựa chọn nhà thầu. Hồ sơ mời thầu của Gói thầu 5.10 - thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách, tổng giá trị khoảng 35.900 tỷ đồng - được xây dựng với nhiều nội dung chưa phù hợp, phải điều chỉnh nhiều lần. Một số tiêu chuẩn kỹ thuật đã hết hiệu lực, tiêu chí kinh nghiệm hợp đồng tương tự không đảm bảo quy định.
Tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu phát hiện tồn tại nhưng không yêu cầu nhà thầu làm rõ về năng lực của một thành viên liên danh. Đặc biệt, hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng ngoại tệ (khoảng 235,7 triệu USD) cho một phần giá trị, trái với quy định pháp luật đấu thầu. Dù vậy, bên mời thầu vẫn ký hợp đồng và thanh toán bằng USD, tiềm ẩn rủi ro thiệt hại cho chủ đầu tư khi tỷ giá biến động.
Chuyển nhượng thầu trái phép và các vi phạm khác
Thanh tra cũng xác định 6 doanh nghiệp gồm Newtecons, Ricons, Hancorp, Vinaconex, ATAD và Phục Hưng Holdings đã chuyển nhượng một phần công việc cho đơn vị khác với tổng giá trị khoảng 1.596 tỷ đồng mà không được chủ đầu tư chấp thuận. Hợp đồng gói thầu còn cho phép tỷ lệ công việc giao cho nhà thầu phụ tối đa 80% giá trị hợp đồng, điều mà Thanh tra cho là không phù hợp với hồ sơ mời thầu.
Ngoài ra, nhiều trường hợp thay đổi vật tư, thiết bị, nơi sản xuất so với hồ sơ dự thầu; một số hạng mục thi công khi chưa được tư vấn giám sát và chủ đầu tư chấp thuận biện pháp thi công. Các biện pháp kỹ thuật quan trọng thay đổi nhưng chưa được cơ quan chuyên môn thẩm định.
Chuyển cơ quan điều tra
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật đối với các hành vi có dấu hiệu vi phạm. Dự án Long Thành giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng, là công trình trọng điểm quốc gia với công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
