Đến giữa tháng 7/2026, toàn tỉnh Cà Mau có 57 công trình, dự án trọng điểm thuộc diện thu hồi đất với tổng diện tích hơn 1.431 ha, ảnh hưởng trực tiếp đến 7.251 hộ gia đình, cá nhân và 15 tổ chức. Trong số này, 26 dự án đang triển khai, nhiều dự án lớn đã hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng như mở rộng Cảng hàng không Cà Mau, cao tốc Cà Mau-Đất Mũi, đường ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai.
Theo Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Cà Mau Tăng Vũ Em, nhiều dự án còn lại đạt hơn 95% khối lượng giải phóng mặt bằng. Điển hình như xây dựng đê biển Tây đạt 97,58%; đường Vành đai ngoài Bạc Liêu đạt 98,82%; tuyến Ninh Quới-Ngan Dừa đạt 99,79%.
Vướng mắc từ tâm lý e ngại, sợ sai
Tuy nhiên, tiến độ chung tại một số công trình trọng điểm còn chậm, ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công. Dự án xây dựng tuyến đường từ Trèm Trẹm đến Xẻo Quao vẫn còn 85/503 hộ dân chưa nhận tiền bồi thường và chưa bàn giao mặt bằng. Dự án xây dựng tuyến đường từ Phước Long đi Ba Đình (ĐT.979) ghi nhận nhiều hộ dân không đồng thuận bàn giao mặt bằng dù chính quyền đã tuyên truyền, vận động nhiều lần.
Phân tích nguyên nhân cho thấy, lịch sử quản lý đất đai qua nhiều thời kỳ chồng chéo, dẫn đến mất nhiều thời gian xác định nguồn gốc đất và lập phương án bồi thường. Bên cạnh đó, quỹ đất tái định cư hạn chế, chênh lệch đơn giá bồi thường tại một số khu vực giáp ranh, cùng những vấn đề liên quan bảo đảm sinh kế và chuyển đổi nghề nghiệp sau thu hồi đất đã phát sinh kiến nghị, khiếu nại của người dân.
Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời chỉ rõ: Mô hình chính quyền địa phương hai cấp tăng thêm thẩm quyền cho cấp xã nhưng cán bộ tại nhiều địa phương trong tỉnh chưa có kinh nghiệm chuyên sâu, bối rối trước sự thay đổi chính sách, dẫn đến tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm, chậm xử lý hồ sơ. Đây là lực cản vô hình làm chậm nhịp độ giải quyết các nút thắt mặt bằng.
Siết chặt kỷ cương, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu
Tại hội nghị chuyên đề về công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời nhấn mạnh, giải phóng mặt bằng phục vụ các dự án hạ tầng được xem là chìa khóa khơi thông dòng vốn đầu tư công, tạo đà tăng trưởng kinh tế hai con số cho Cà Mau trong giai đoạn 2026-2030. Do vậy, Cà Mau quyết tâm siết chặt kỷ cương, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết xử lý dứt điểm các vướng mắc.
Trên tinh thần “Cà Mau có mặt bằng chờ thi công, chứ không để thi công chờ mặt bằng”, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải yêu cầu toàn hệ thống chính trị trong tỉnh phải vào cuộc quyết liệt để khắc phục những điểm nghẽn, không để tiến độ của các công trình động lực bị lỗi hẹn vì lý do mặt bằng. Các yêu cầu phải được chuyển hóa thành hành động thực tiễn, thực hiện nhất quán nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền) và nêu cao trách nhiệm người đứng đầu.
Người đứng đầu các xã, phường phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước tỉnh và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nếu để xảy ra chậm trễ, phát sinh sai phạm hoặc tình trạng tái chiếm đất sau thu hồi. Cà Mau sẽ đẩy mạnh số hóa cơ sở dữ liệu đất đai, tăng cường đào tạo, tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã để đáp ứng yêu cầu phân cấp quản lý mới.
Tỉnh kiên quyết loại bỏ tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Nếu đơn vị hay cá nhân nào thiếu quyết liệt, làm việc cầm chừng hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao về giải phóng mặt bằng thì sẽ nhanh chóng bị đưa vào diện xem xét tinh giản biên chế, sắp xếp lại bộ máy hoặc thay thế kịp thời.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau, công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư phải tiến hành đúng quy định của pháp luật nhưng phải bảo vệ quyền lợi chính đáng, công bằng và phải đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu. Cà Mau cũng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi lấn chiếm, xây dựng công trình trái phép nhằm trục lợi bồi thường. Đối với các trường hợp đã được thực hiện đầy đủ chính sách, đối thoại, vận động đúng pháp luật nhưng cố tình không bàn giao mặt bằng, chính quyền sẽ kiên quyết áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định.
