Khởi nghiệp sáng tạo: Chiến lược quốc gia dài hạn cho phát triển bền vững
Chính phủ Việt Nam vừa chính thức ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, khẳng định đây là một chiến lược dài hạn, là sự nghiệp của toàn dân và hệ thống chính trị. Chiến lược này nhấn mạnh quan điểm cốt lõi: Quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là nơi mọi công dân đều có thể khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Những thành tựu ban đầu và định vị mới
Thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam đã có những bước tiến tích cực, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Một số "kỳ lân" đã hình thành, thu hút đầu tư mạo hiểm đạt mức cao trong khu vực, cùng với sự phát triển đa dạng của các quỹ đầu tư, vườn ươm, và trung tâm hỗ trợ. Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55, với Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu lọt top 5 Đông Nam Á, Hà Nội tăng lên hạng 148, và Đà Nẵng tăng 130 bậc, xếp hạng 766 toàn cầu.
Trong bối cảnh mới về đổi mới mô hình tăng trưởng và sự dịch chuyển dòng vốn toàn cầu, Việt Nam cần định vị lại chiến lược khởi nghiệp sáng tạo, xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên và cơ chế chính sách phù hợp. Bài học từ các quốc gia như Israel, Hàn Quốc, Singapore cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo và tinh thần khởiệp toàn dân.
Mục tiêu chiến lược và tầm nhìn vươn tầm toàn cầu
Chiến lược hướng tới mục tiêu hình thành làn sóng khởi nghiệp sáng tạo sâu rộng, trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế - xã hội. Các mục tiêu cụ thể được đặt ra:
- Đến năm 2030: Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp sáng tạo trong khu vực, với ít nhất 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hình thành 5 "kỳ lân", quy mô thị trường vốn đầu tư mạo hiểm đạt 1,5 tỷ USD, và chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) lọt vào nhóm 40 quốc gia hàng đầu.
- Tầm nhìn 2045: Đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo, với tỷ lệ khởi nghiệp trong dân cư đạt mức cao: cứ 10 người dân có một người khởi nghiệp.
Giải pháp đột phá để hiện thực hóa tầm nhìn
Để đạt được các mục tiêu trên, Chính phủ chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp:
- Tạo lập hành lang pháp lý vượt trội: Hoàn thiện thủ tục hành chính trên môi trường số, thí điểm các cơ chế đặc thù như mô hình "doanh nghiệp một người" và khu thử nghiệm công nghệ mới (sandbox).
- Phát triển hạ tầng và hệ sinh thái: Đầu tư trọng điểm cho các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia tại ít nhất 6 thành phố, xây dựng mạng lưới cơ sở hạ tầng dùng chung và nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp.
- Ươm mầm nhân lực: Xây dựng hệ thống đào tạo chuyên sâu về STEM, STEAM từ phổ thông đến đại học, hình thành các mô hình "đại học khởi nghiệp".
- Khơi thông nguồn vốn và hội nhập quốc tế: Phát triển thị trường vốn đầu tư mạo hiểm, hình thành các quỹ đầu tư từ cấp quốc gia đến địa phương, và đẩy mạnh hội nhập để thu hút chuyên gia quốc tế.
Nghị quyết số 86/NQ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, với Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì triển khai và định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện. Chiến lược này khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc kiến tạo môi trường thuận lợi để đánh thức tiềm năng sáng tạo của toàn dân, phục vụ cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.
