Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) và Câu lạc bộ Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) vừa công bố lịch trình các hiện tượng thiên văn đặc sắc diễn ra trong tháng 6 năm nay. Nổi bật nhất là ngày Hạ chí, đánh dấu thời điểm ban ngày dài nhất trong năm 2026, cùng với mưa sao băng, trăng dâu tây và nhiều sự kiện thú vị khác.
Bầu trời tháng 6 có gì thú vị?
Ảnh: HHT Trần (Trần Hải Huy Trường)
1. Mưa sao băng mạnh nhất ban ngày Arietids (ngày 7.6)
Arietids được xem là trận mưa sao băng ban ngày hoạt động mạnh nhất, dự kiến đạt cực điểm vào rạng sáng ngày 7 tháng 6. Bạn có thể quan sát một số sao băng Arietids trước khi mặt trời mọc. Theo tài liệu khoa học, trận mưa sao băng này kéo dài từ ngày 29 tháng 5 đến ngày 17 tháng 6. Điểm tỏa sáng của nó nằm trong chòm sao Bạch Dương, có thể tìm thấy ở phía đông trước khi mặt trời mọc. Theskylive.com cho biết đây là hiện tượng hiếm gặp, có thể quan sát ở cả hai bán cầu. Dù phần lớn sao băng Arietids xuất hiện vào ban ngày, bạn vẫn có thể nhìn thấy chúng vào giờ cuối trước bình minh, bất kỳ lúc nào trong tuần đầu tiên và thứ hai của tháng 6.
Ảnh: Thanh Tùng
2. Trăng non (ngày 15.6)
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối quay về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn vì ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ sự hiện diện của nó, cùng với phần mặt trăng không được chiếu sáng nên không phản xạ đủ ánh sáng để nhìn thấy bằng mắt thường. Trăng non là thời điểm thuận lợi nhất để quan sát các thiên thể và cụm sao.
Ảnh: HHT Trần (Trần Hải Huy Trường)
3. Sao Thủy ở vị trí ly giác cực đại phía đông (ngày 15.6)
Vào ngày này, sao Thủy sẽ đạt ly giác phía đông lớn nhất, lên đến 24,5 độ so với mặt trời. Đây là thời điểm hiếm hoi để người Việt quan sát hành tinh này trên bầu trời tối, khi nó ở vị trí cao nhất gần đường chân trời phía tây. Hãy hướng mắt về phía tây ngay sau khi mặt trời lặn để thấy một chấm sáng nhỏ nhưng đáng chú ý – đó chính là sao Thủy. Là hành tinh gần mặt trời nhất, sao Thủy rất khó quan sát, nhưng vào những thời điểm đặc biệt khi đạt ly giác cực đại, nó trở nên nổi bật nếu bạn biết đúng thời gian và hướng. Hành tinh này nằm trong quỹ đạo bên trong trái đất, luôn xuất hiện gần mặt trời, thường là ngay trước khi mặt trời mọc hoặc ngay sau khi mặt trời lặn.
4. Hạ chí ở Bắc bán cầu (ngày 21.6)
Khoảng ngày 20-22 tháng 6 hàng năm, hiện tượng Hạ chí diễn ra khi mặt trời ở vị trí xa nhất về phía bắc so với xích đạo thiên cầu. Đây là ngày có thời gian ban ngày dài nhất trong năm ở bán cầu Bắc và ngắn nhất ở bán cầu Nam. Hạ chí đánh dấu sự chuyển mùa, mang đến nhiều trải nghiệm thú vị cho những người yêu thiên văn.
Ảnh: HHT Trần (Trần Hải Huy Trường)
5. Trăng dâu tây (ngày 30.6)
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối, khi bề mặt của nó phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào bình minh. Vì vậy, trăng tròn hiện diện suốt cả đêm, từ khi trời tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được chiếu sáng trực tiếp, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả khi có mây mù nhẹ. Tuy nhiên, ánh sáng rực rỡ này thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng dâu tây, vì đây là thời điểm thu hoạch dâu tây chín.
