Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức thông qua quyết định chấm dứt đình chỉ một phần Hiệp định Hợp tác giữa Cộng đồng Kinh tế châu Âu (EEC) và Cộng hòa Arab Syria, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình điều chỉnh quan hệ giữa hai bên. Động thái này hướng tới tăng cường hợp tác song phương và tạo nền tảng vững chắc cho quá trình tái thiết Syria sau nhiều năm xung đột.
Khôi phục hiệp định sau hơn một thập kỷ gián đoạn
Quyết định của EU giúp khôi phục đầy đủ hiệu lực của hiệp định hợp tác giữa khối này với Syria, vốn đã bị gián đoạn hơn một thập kỷ. Hiệp định được ký kết từ năm 1977, là nền tảng pháp lý điều chỉnh quan hệ kinh tế và thương mại giữa EU và Syria. Tuy nhiên, vào tháng 9 năm 2011, Hội đồng EU đã quyết định đình chỉ một phần hiệp định, sau đó mở rộng vào tháng 2 năm 2012, tập trung vào các lĩnh vực thương mại nhạy cảm như dầu mỏ, sản phẩm dầu mỏ, vàng, kim loại quý và kim cương. Các biện pháp này được EU áp dụng nhằm phản ứng trước tình hình chính trị tại Syria thời điểm đó.
Điều chỉnh chính sách sau biến động chính trị
Sau những biến động chính trị tại Syria, bao gồm sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Assad vào tháng 12 năm 2024, EU đã từng bước điều chỉnh chính sách đối với quốc gia này. Đến tháng 5 năm 2025, Hội đồng EU quyết định dỡ bỏ phần lớn các biện pháp trừng phạt kinh tế áp đặt đối với Syria. Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi hòa bình và bao trùm tại Syria, quyết định khôi phục đầy đủ hiệp định hợp tác được xem là tín hiệu chính trị thể hiện cam kết của EU trong việc hỗ trợ Syria tái hội nhập vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu.
Hỗ trợ tái thiết và phục hồi kinh tế-xã hội
Trong bối cảnh Syria bước vào giai đoạn chuyển tiếp sau nhiều năm xung đột, EU đã gia tăng điều phối quốc tế và mở rộng hỗ trợ nhằm thúc đẩy ổn định lâu dài, khôi phục các hoạt động kinh tế-xã hội. EU và chính quyền chuyển tiếp Syria đã đồng tổ chức Diễn đàn Điều phối Đối tác Syria tại Brussels, Bỉ, nhằm huy động và điều phối các nguồn lực quốc tế phục vụ tiến trình tái thiết. Mục tiêu là khôi phục niềm tin, tăng cường khả năng thích ứng và đặt nhu cầu của người dân Syria vào trung tâm của các chính sách phục hồi.
Trung tâm Hỗ trợ Kỹ thuật và các dự án y tế
Một trong những nội dung đáng chú ý tại diễn đàn là việc EU triển khai Trung tâm Hỗ trợ Kỹ thuật trị giá 15 triệu euro trong khuôn khổ sáng kiến “Team Europe”. Trung tâm này sẽ đóng vai trò kết nối giữa các cơ quan của EU với chính quyền Syria, cung cấp hỗ trợ chuyên môn, tăng cường năng lực thể chế, cải thiện dịch vụ công và thúc đẩy phục hồi kinh tế-xã hội. Bên cạnh đó, EU và phía Syria cũng nhất trí tiếp tục hỗ trợ khu vực tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính nhằm tạo điều kiện cho đầu tư và thương mại phát triển trở lại.
Trong lĩnh vực y tế, EU công bố khoản hỗ trợ 14 triệu euro dành cho dự án phục hồi Bệnh viện Al-Rastan tại thành phố Homs, đồng thời khởi động một sáng kiến y tế khác nhằm hỗ trợ khôi phục thêm các cơ sở y tế trọng điểm tại Syria. Các chương trình hỗ trợ này nằm trong gói phục hồi kinh tế-xã hội trị giá 175 triệu euro mà EU công bố hồi tháng 6 năm 2025. Ngoài ra, EU cũng đang xây dựng kế hoạch hỗ trợ bổ sung khoảng 280 triệu euro cho giai đoạn 2026-2027 nhằm tiếp tục hỗ trợ quá trình phục hồi và phát triển tại Syria.
Kết quả và thách thức trong tiến trình tái thiết
Theo số liệu của EU, kể từ năm 2011 đến nay, EU và các quốc gia thành viên đã hỗ trợ hơn 41 tỷ euro cho Syria trong các lĩnh vực nhân đạo, phát triển và ổn định. Syria đã đạt được những kết quả tích cực trong nỗ lực tái thiết hậu xung đột: hàng triệu người dân đang dần trở về quê hương, các hoạt động kinh tế có dấu hiệu phục hồi và cơ sở hạ tầng thiết yếu từng bước được khôi phục. Tuy nhiên, tiến trình phục hồi của Syria vẫn rất mong manh và đối mặt với nhiều rủi ro, bao gồm tác động lan tỏa từ các xung đột trong khu vực, nhu cầu nhân đạo khổng lồ và tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tài trợ quốc tế. Trong bối cảnh đó, Syria cần sự hỗ trợ nhiều hơn nữa từ các nước EU để thiết lập ổn định và tái thiết đất nước.
