Tại tọa đàm 'Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?' ngày 9/7, các chuyên gia và đại diện hiệp hội ngành hàng cho rằng mục tiêu này đầy tham vọng nhưng khả thi nếu ngành nông nghiệp có những thay đổi đột phá về tư duy và mô hình phát triển.
Áp lực từ kiểm dịch và tiêu chuẩn quốc tế
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), nhận định mục tiêu 100 tỷ USD là kỳ vọng rất lớn khi ngành nông nghiệp còn nhiều 'điểm nghẽn', đặc biệt trong công tác kiểm dịch, kiểm nghiệm hàng hóa xuất khẩu. Tuy nhiên, ông cho rằng với năng lực sản xuất hiện có và dư địa mở rộng thị trường, mục tiêu vẫn khả thi nếu các tồn tại được tháo gỡ.
Theo số liệu của ngành Hải quan, từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân 10-12% mỗi năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đạt khoảng 35,88 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tốc độ tăng trưởng đã chậm lại.
Doanh nghiệp đối mặt với nhiều rào cản
Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính), cho biết xuất khẩu thời gian tới sẽ chịu áp lực lớn từ kinh tế toàn cầu suy giảm, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỉ giá và chi phí logistics gia tăng. Các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc siết chặt yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và phát triển bền vững, buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ và vùng nguyên liệu.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng nếu vẫn duy trì mô hình tăng trưởng hiện nay thì rất khó đạt mục tiêu. Ông nhấn mạnh: 'Với mức tăng trưởng này phải có một mô hình mới, khác biệt chứ nếu vẫn theo những công thức hiện tại chỉ xoay quanh khoảng 15-20% thì con số 100 tỷ năm tới sẽ khó khăn.'
Cần đổi mới đột phá để đạt mục tiêu
Ông Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, khẳng định: 'Tôi cũng hoàn toàn tin tưởng rằng nếu chúng ta quyết tâm đổi mới một cách đột phá, thay đổi một cách làm hoàn toàn khác biệt so với trước thì chúng ta sẽ đạt được mục tiêu này.' Ông cho rằng xuất khẩu nông sản Việt Nam đang đối mặt với hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi, nhưng mục tiêu 100 tỷ USD không ngoài tầm với.
Ông Âu Anh Tuấn cho biết nếu năm 2026 kim ngạch đạt khoảng 75 tỷ USD, để cán mốc 100 tỷ USD vào năm 2027, toàn ngành phải tăng trưởng trên 15% trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp từ đầu năm 2026 như cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số.
Chuyên gia về truy xuất nguồn gốc nông, thủy sản Tô Nguyễn Thành nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất và quản lý sẽ là nền tảng quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh. Ông cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD chỉ đạt được khi các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp cùng chủ động phối hợp, thúc đẩy chuyển đổi sản xuất theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
