TS. Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho biết khoảng 60% doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 6 tháng đầu năm 2025 lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (dưới 1 năm). Đây là những doanh nghiệp chưa rời bỏ thị trường ngay mà tạm thời “đóng băng” để tái cơ cấu, tìm kiếm cơ hội.
Thực trạng doanh nghiệp rút lui và tạm ngừng kinh doanh
Tại Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp” ngày 8/7, TS. Bùi Anh Tuấn trả lời câu hỏi về tỷ lệ doanh nghiệp rút lui bằng 89% doanh nghiệp gia nhập thị trường. Trong 6 tháng đầu năm, có khoảng 170.000 doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động, đồng thời có khoảng 151.000 doanh nghiệp rút lui, tương ứng 89%. Trong số doanh nghiệp rút lui, khoảng 60% chọn tạm ngừng kinh doanh có thời hạn.
“Thực tế 6 tháng đầu năm, chúng ta đã có gần 60.000 doanh nghiệp từ đang tạm ngừng đã quay trở lại hoạt động. Như vậy, phần lớn doanh nghiệp chưa rời bỏ mà vẫn mong muốn, khát vọng kinh doanh”, ông lý giải. Nếu không thể quay lại, họ mới chuyển sang giải thể (rút lui hoàn toàn).
Đặc điểm của doanh nghiệp rút lui
Trong số doanh nghiệp rút lui, khoảng 75% hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ (không phải sản xuất). Đây là ngành có đặc trưng “ra dễ, vào dễ”, mang tính thường xuyên và linh hoạt, cộng thêm sự cạnh tranh từ thương mại điện tử làm thay đổi thói quen mua sắm. “Hơn 60% số doanh nghiệp rút lui này có tuổi đời dưới 5 năm. Họ là những doanh nghiệp mới thành lập, có thể ý tưởng kinh doanh chưa chuẩn bị kỹ nên gặp va vấp giai đoạn đầu. Nhưng khi có cơ hội, họ có thể mở doanh nghiệp khác để quay lại”, ông nói.
Khoảng 65% doanh nghiệp rút lui có quy mô vốn nhỏ (dưới 10 tỷ đồng). Ông Tuấn cho biết, qua chạy dữ liệu liên thông (đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan), tỉ lệ doanh nghiệp trực tiếp phát sinh doanh thu trong năm liền kề trước khi đóng cửa là rất thấp, nghĩa là họ đã chuẩn bị tâm thế để rời thị trường.
Tác động từ Nghị quyết 68 và cải cách môi trường kinh doanh
TS. Bùi Anh Tuấn nhìn nhận, Nghị quyết 68 đã tạo ra xung lực, khí thế mới cho môi trường kinh doanh và gia nhập thị trường. Từ tháng 5/2024 đến nay, số doanh nghiệp gia nhập thị trường diễn ra sôi động, trung bình hơn 18.000 doanh nghiệp/tháng, cao gấp khoảng 1,6 lần so với giai đoạn 2021-2025. Ông phân tích, bất cứ giai đoạn phát triển kinh tế nào, sự bùng nổ của kinh tế tư nhân đều gắn với một giai đoạn phát triển mới (như năm 2000, 2005, 2017, 2025). Song song đó, quá trình sàng lọc, cạnh tranh khốc liệt diễn ra khiến một bộ phận doanh nghiệp phải rời thị trường (151.000 doanh nghiệp).
Định hướng chính sách giai đoạn 2026-2030
Theo đại diện Bộ Tài chính, Nghị quyết 68 khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cải cách mạnh mẽ đối với cơ quan hoạch định và thực thi chính sách. Giai đoạn 2026-2030, trọng tâm không phải ban hành thêm chính sách mà là cụ thể hóa và thực thi hiệu quả.
Chính phủ đang đẩy mạnh cải cách môi trường kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, với mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, chi phí thấp, bảo đảm quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh. Đến nay, Chính phủ đã ban hành 15 quyết định và 11 nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giúp giảm 53% thời gian và 54,6% chi phí tuân thủ so với năm 2024.
Về huy động khu vực tư nhân, Chính phủ định hướng mở rộng cho vay dựa trên dữ liệu, dòng tiền và chuỗi giá trị, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận đất đai khi mỗi địa phương phải dành tối thiểu 5% hoặc 20 ha diện tích khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Song song đó, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được sửa đổi toàn diện, trong khi doanh nghiệp lớn được khuyến khích tham gia nhiều hơn vào các dự án trọng điểm quốc gia thông qua hoàn thiện cơ chế đặt hàng, đấu thầu và chỉ định thầu.
Thực tế, khoảng 74,6% tổng vốn của 564 dự án đầu tư công lớn với quy mô 5,14 triệu tỷ đồng trong ba đợt vừa qua đến từ khu vực doanh nghiệp tư nhân. Những thay đổi về chính sách được kỳ vọng sẽ tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, giảm chi phí, khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, qua đó giúp khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.
