Ngày 5/6, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thông báo Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã phê duyệt thêm một số phòng kiểm nghiệm chất vàng O và Cadimi trong sầu riêng cùng nhiều loại trái cây tươi khác. Theo danh sách từ Cục, cả nước hiện có tổng cộng 25 phòng kiểm nghiệm Cadimi và 22 phòng kiểm nghiệm chất vàng O đủ điều kiện hoạt động. So với đầu tháng 5, Trung Quốc đã phê duyệt thêm 9 phòng kiểm nghiệm Cadimi và 3 phòng kiểm nghiệm chất vàng O.
Phân bố các phòng kiểm nghiệm
Hiện tại, TP.HCM dẫn đầu với 10 phòng kiểm nghiệm Cadimi, tiếp theo là Hà Nội với 6 phòng, Cần Thơ có 4 phòng, còn lại nằm rải rác tại Lâm Đồng, Đắk Lắk, Cà Mau và Đà Nẵng. Đối với phòng kiểm nghiệm chất vàng O, Cần Thơ và TP.HCM đều có 7 phòng, Hà Nội có 4 phòng, các địa phương khác như Lâm Đồng, Cà Mau, Đắk Lắk, Đà Nẵng cũng có mặt.
Đáng chú ý, hiện có 4 phòng kiểm nghiệm Cadimi và vàng O đang tạm dừng hoạt động, bao gồm: CTCP Giám định khử trùng Vietnamcontrol (TP.HCM); CTCP Chứng nhận và Giám định VinaCert-TN 1 (Hà Nội); Trung tâm Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường vùng 1 (Hải Phòng); Trung tâm Phân tích và thử nghiệm 1 Vinacontrol (Hà Nội).
Thực trạng ngành sầu riêng
Theo Báo Chính phủ, trong vài năm gần đây, đặc biệt sau khi xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc được mở rộng, sầu riêng nhanh chóng trở thành cây trồng mang lại lợi nhuận hấp dẫn tại nhiều địa phương Đồng bằng sông Cửu Long. Nông dân nhiều nơi thậm chí chặt bỏ các loại cây ăn trái khác để chuyển sang trồng sầu riêng, khiến diện tích tăng nhanh theo "cơn sốt" giá cả và kỳ vọng xuất khẩu.
Tuy nhiên, tốc độ mở rộng diện tích vượt xa năng lực tổ chức sản xuất và quản trị chất lượng. Nhiều chuyên gia cho rằng sự phát triển quá nhanh của ngành sầu riêng trong thời gian ngắn đã khiến nhiều khâu chưa theo kịp, từ quy hoạch vùng trồng, kiểm soát chất lượng đất và nước, đến năng lực kiểm nghiệm và xây dựng chuỗi liên kết ổn định. Trong khi đó, yêu cầu của thị trường xuất khẩu ngày càng cao.
Ý kiến chuyên gia
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VinaFruit), cho biết vấn đề lớn nhất hiện nay là yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm từ các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc, ngày càng khắt khe hơn. Theo ông, một trong những "điểm nghẽn" lớn nhất nằm ở hệ thống kiểm nghiệm chưa đáp ứng được tốc độ của hoạt động xuất khẩu. Các cơ sở kiểm nghiệm vẫn làm việc theo giờ hành chính, không theo thời gian thực của dòng chảy hàng hóa, từ đó tạo ra rào cản kìm hãm toàn ngành.
Các chuyên gia nhìn nhận với một ngành hàng đang chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu rau quả, bài toán của sầu riêng hiện nay không còn là câu chuyện mùa vụ hay giá cả ngắn hạn. Đó là yêu cầu tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững hơn. Chỉ khi giải quyết được những vấn đề liên quan đến chất lượng, kiểm nghiệm và liên kết chuỗi, ngành sầu riêng Việt Nam mới có thể giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế và tránh lặp lại vòng xoáy "được mùa mất giá" trong tương lai.
