Trong những ngày nắng nóng, điều hòa trở thành thiết bị không thể thiếu trong nhiều gia đình. Khi bước vào căn phòng oi bức, phản xạ thông thường của nhiều người là hạ nhiệt độ thật thấp và tăng tốc quạt gió lên mức cao nhất với hy vọng không gian sẽ nhanh chóng mát lạnh. Tuy nhiên, sau một thời gian, tình trạng phổ biến vẫn xảy ra: người ngồi gần điều hòa cảm thấy lạnh buốt do luồng gió phả trực tiếp, trong khi các góc xa hoặc cuối phòng vẫn nóng bức.
Thay vì tiếp tục giảm nhiệt, người dùng nên kiểm tra một nút khác trên điều khiển: nút điều chỉnh hướng gió, thường được ghi là SWING hoặc AIR SWING tùy loại máy. Theo hướng dẫn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), khi làm mát, người dùng nên quay hướng gió lên trên để hơi lạnh luân chuyển từ trên xuống dưới, giúp nhiệt độ phòng hạ nhanh hơn và tiết kiệm điện năng. Điều quan trọng là thao tác này không làm tăng công suất lạnh; máy không tạo ra nhiều hơi lạnh hơn, mà chỉ phân phối luồng không khí hợp lý hơn, tránh tập trung vào một khu vực nhỏ.
Trên nhiều loại điều hòa, chức năng này được thao tác bằng nút SWING hoặc AIR SWING. Theo Panasonic Việt Nam, người dùng có thể nhấn nút AIR SWING để chọn hướng gió lên, xuống hoặc chế độ tự động. Ở chế độ tự động, cánh đảo gió chuyển động giúp hơi lạnh lan tỏa rộng hơn. Cần phân biệt: nút FAN SPEED dùng để tăng/giảm tốc độ quạt, còn SWING/AIR SWING dùng để thay đổi hướng gió. Tăng mức gió có thể khiến người gần máy cảm thấy mát hơn, nhưng nếu cửa gió cố định hướng xuống, phòng vẫn có thể nơi quá lạnh, nơi chưa đủ mát.
Tại sao hướng gió lên trên lại giúp phòng mát đều?
Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) cho biết nhiều người có thói quen chỉnh cửa gió xuống thấp hoặc hướng thẳng vào vị trí ngồi để mát nhanh. Tuy nhiên, cách này chỉ làm mát cục bộ, trong khi toàn bộ phòng mất nhiều thời gian hơn để đạt cảm giác dễ chịu. Nguyên nhân là do không khí lạnh có xu hướng hạ xuống thấp, còn không khí nóng tích tụ trên cao. Khi hướng gió lên cao hoặc chếch về phía trần, luồng lạnh có thể đi xa hơn trước khi từ từ hạ xuống khu vực sinh hoạt, giúp làm mát diện rộng hơn. Nhờ đó, người ngồi gần máy không bị gió lạnh phả thẳng, còn vị trí xa cũng nhận được hơi mát.
Nguyên lý này được các hãng ứng dụng trên nhiều dòng sản phẩm. Daikin Việt Nam mô tả công nghệ luồng gió trên một số mẫu máy có thể đưa hơi lạnh lên trần nhà rồi tỏa xuống, giúp phân bổ cân bằng và hạn chế thổi trực tiếp vào người. Điều đó cho thấy, cảm giác phòng không mát không hẳn do nhiệt độ chưa đủ thấp, mà có thể do hơi lạnh chưa được phân phối đúng hướng.
Cách chỉnh hướng gió trong từng tình huống
Khi muốn cả phòng mát đều, đặc biệt ở phòng khách, phòng làm việc hoặc phòng ngủ, người dùng nên ưu tiên chỉnh cánh gió chếch lên trên hoặc sử dụng chế độ đảo gió tự động. Với cách này, hơi lạnh được đưa xa hơn rồi hạ xuống, thay vì phả mạnh vào một vị trí cố định. Trong phòng rộng hoặc có nhiều người, chế độ SWING càng hữu ích. Nếu điều hòa hỗ trợ đảo gió lên-xuống hoặc trái-phải, người dùng nên kích hoạt chế độ phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Dù vậy, hướng gió xuống thấp không phải lúc nào cũng sai. Khi vừa đi ngoài nắng về hoặc bước vào phòng quá nóng, luồng gió tập trung xuống khu vực ngồi có thể mang lại cảm giác mát nhanh ban đầu. Tuy nhiên, sau khi phòng đã dịu nhiệt, nên chuyển hướng gió lên cao hoặc bật đảo tự động để tránh tình trạng một vị trí quá lạnh trong khi nơi khác vẫn nóng.
Riêng phòng ngủ, không nên cố định hướng gió thổi thẳng vào giường suốt nhiều giờ. Luồng lạnh phả trực tiếp vào người khi ngủ có thể gây buốt lạnh, khó chịu. Thay vào đó, hướng gió lên cao hoặc để chế độ đảo tự động giúp không khí mát lan tỏa nhẹ nhàng. VNEEP cũng khuyến nghị kết hợp điều hòa với quạt để tăng luân chuyển không khí. Khi hơi lạnh được phân bố đều, người dùng cảm thấy dễ chịu mà không cần giảm sâu nhiệt độ cài đặt.
