Tính đến thời điểm hiện tại, giá xăng dầu đã giảm xuống gần ngang với mức trước khi xung đột Trung Đông xảy ra. Thế nhưng, giá của hầu hết sản phẩm, dịch vụ tăng theo xăng dầu vẫn đứng im. Đây không phải lần đầu tình trạng tăng dễ giảm khó xuất hiện và lý do thì lần nào cũng giống nhau: cần độ trễ, giá nhiều nguyên liệu khác chưa giảm, tăng để bù lỗ cho giai đoạn trước đó... Có ngàn lẻ một can cớ được đưa ra để thanh minh, phân trần nhưng tựu trung thì việc này như đã thành lệ. Từ tô phở, đĩa cơm tấm, cước vận chuyển..., đã lên rồi thì khó xuống. Thậm chí, những dịch vụ, sản phẩm chẳng liên quan gì đến giá xăng như cắt tóc, gội đầu, trông giữ xe... trước đó cũng tăng giá và nay mặc nhiên neo lại.
Bộ Công thương lên tiếng về tình trạng neo giá
Đại diện Bộ Công thương gọi tình trạng này là "kiên trì giữ giá bất hợp lý" và khẳng định sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý. Bộ cũng đã yêu cầu rà soát chi phí để điều chỉnh giá hàng hóa tương ứng khi giá xăng dầu giảm. Đây là điều cần thiết, thậm chí cấp bách, bởi hệ quả của tình trạng neo giá sẽ tác động tiêu cực đến sức mua trên thị trường.
Tác động đến sức mua và nền kinh tế
Kinh tế khó khăn, giá cả đắt đỏ, người tiêu dùng có tâm lý co lại, giảm bớt chi tiêu, phòng cơ tích trữ. Chỉ cần quan sát nhịp thị trường xung quanh cuộc sống của chính chúng ta thì đâu đó cũng có thể nhận thấy: Hàng quán vắng vẻ hơn một chút, chợ chiều tan sớm hơn một chút, giỏ chi tiêu trong mỗi gia đình cũng được lọc bớt những hàng hóa không thiết yếu, các khoản chi lớn hơn ngưng lại... Cầu giảm sẽ tác động đến cung, đó là sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Chuyện neo giá của tô phở, đĩa cơm... không chỉ là câu chuyện của quán hàng vỉa hè, mà có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường. Chuyện neo cước vận tải không chỉ là chuyện của một hay vài hãng xe, đó là sức cạnh tranh của hàng hóa trên thị trường nội địa và cả ở sân chơi quốc tế.
Các giải pháp của Chính phủ
Để giữ ổn định thị trường, kích thích sức mua, Chính phủ, các bộ, ngành đã thực hiện nhiều giải pháp quyết liệt. Nổi bật là việc điều hành linh hoạt để không chỉ cung ứng đầy đủ mà còn giữ được mức giá xăng dầu ổn định trong bối cảnh đứt quãng nguồn cung do xung đột; tiếp tục gia hạn nộp thuế VAT và tiền thuê đất năm 2026 cho tiểu thương, doanh nghiệp để hỗ trợ sản xuất kinh doanh với giá trị khoảng 125.000 tỉ đồng; cắt giảm song song với số hóa hàng loạt thủ tục hành chính, pháp lý, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; cầu cảng, đường sá luôn được dồn sức, dồn lực khởi công, khánh thành nhằm giảm chi phí logistics.
Đặt trong bối cảnh đó, không thể chấp nhận tình trạng "kiên trì giữ giá bất hợp lý" gây ảnh hưởng đến sức mua trên thị trường.
Chính sách tăng thu nhập cho người dân
Trong một diễn biến liên quan, từ ngày 1.7, nhiều chính sách khiến thu nhập của người dân nói chung và người làm công ăn lương nói riêng tăng thêm. Đầu tiên là tăng lương cơ sở, cải thiện thu nhập khu vực công. Đặc biệt, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế, người phụ thuộc cũng như nhiều quy định về thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực cũng giúp người làm công ăn lương giảm số thuế phải đóng.
Nếu mặt bằng giá cả được kiểm soát tốt, đây chính là cơ hội để kích thích sức mua. Mà sức mua là một trong "tam mã" của tăng trưởng kinh tế, bên cạnh đầu tư và xuất khẩu. Cũng cần phải nhắc thêm là trong 6 tháng cuối năm, GDP phải tăng 11,7% thì chúng ta mới đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm nay.
Nhiệm vụ càng thách thức thì cơ hội càng phải chắt chiu. Đặt trong tổng thể đó, kiểm soát giá cả để kích thích tổng cầu, tăng tổng cung trong nền kinh tế là hết sức quan trọng, cấp bách.
