Ngày 16.7, Bộ Công thương công bố giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tăng đồng loạt: xăng E5 tăng 635 đồng/lít, xăng E10 tăng 547 đồng/lít, dầu diesel tăng 3.084 đồng/lít, dầu mazut tăng 1.224 đồng/kg. Liên Bộ Công thương - Tài chính chi sử dụng quỹ bình ổn giá 1.500 đồng/lít dầu diesel và 500 đồng/kg dầu mazut từ nguồn tạm ứng ngân sách Nhà nước. Riêng xăng sinh học không được chi quỹ.
Chiết khấu về 0 đồng gây khó cho doanh nghiệp bán lẻ
Nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu phản ánh, trước kỳ điều chỉnh giá, mức chiết khấu chỉ 50 - 100 đồng/lít, thậm chí về 0 đồng. Sáng 17.7, PVOil thông báo chiết khấu xăng sinh học 100 đồng/lít, dầu diesel 50 đồng/lít, lấy hàng tại kho Vũng Tàu, Nhà Bè, Vũng Rô, chỉ áp dụng từ 7h30 đến 17h30. Một doanh nghiệp bán lẻ tại Đắk Lắk bức xúc: "Chúng tôi đang 'chết dở' vì chiết khấu 0 đồng kéo dài cả tháng. Cửa hàng vẫn phải trả nhân công, mặt bằng, điện nước, càng bán càng lỗ".
Đại diện một thương nhân phân phối tại TP.HCM cho biết, với mức chiết khấu 0 - 100 đồng/lít, mỗi 1 triệu lít xăng bán ra doanh nghiệp lỗ khoảng 700 triệu đồng. Ông Trần Đình Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Nam Lộc Phúc, nhấn mạnh khó khăn không chỉ ở khâu bán lẻ mà cả doanh nghiệp đầu mối cũng thua lỗ khi giá dầu thế giới biến động nhanh. Nguyên nhân là cơ chế quản lý cũ không còn phù hợp.
Dự thảo nghị định mới: trao quyền tự định giá bán lẻ
Dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu (bản số 12.1) đang được Bộ Công thương tổng hợp ý kiến. Hệ thống cung ứng được thiết kế tinh gọn, gồm thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối. Thương nhân phân phối được tạo nguồn từ một hoặc nhiều đầu mối, phải có cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu hoặc thuê. Khoản 1 điều 27 quy định: thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối không thuộc hệ thống của đầu mối được quyền quyết định giá bán buôn, bán lẻ theo pháp luật về giá và cơ chế thị trường. Riêng thương nhân phân phối thuộc hệ thống của một đầu mối thì giá bán lẻ không cao hơn mức giá do đầu mối công bố.
Ông Trần Đình Sơn đánh giá: "Dự thảo mới quy định Nhà nước chỉ quản lý giá qua công thức và khung pháp lý, thương nhân đầu mối tính giá bán cho phân phối; trên cơ sở đó, thương nhân phân phối chủ động quyết định giá bán lẻ và cạnh tranh. Chúng tôi kỳ vọng giải pháp căn cơ chấm dứt chiết khấu 0 đồng, tạo môi trường minh bạch, ổn định".
Chuyên gia: cần xử lý tận gốc quan hệ đầu mối - phân phối
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP.HCM), cho rằng dự thảo đã tiến bộ theo hướng thị trường, nhưng để giải quyết triệt để chiết khấu 0 đồng, cần xử lý mối quan hệ giữa đầu mối và hệ thống phân phối. Ông nói: "Đối với thương nhân phân phối và cửa hàng bán lẻ thuộc hệ thống của một đầu mối, giá bán lẻ vẫn không được cao hơn mức giá do đầu mối công bố. Nếu duy trì cơ chế này, doanh nghiệp bán lẻ nhỏ vẫn phụ thuộc và nguy cơ chiết khấu 0 đồng tái diễn khi thị trường khan hiếm nguồn cung".
GS Võ Xuân Vinh đề xuất: mọi thương nhân phân phối, không phân biệt thuộc hay không thuộc hệ thống đầu mối, nên được quyền tự quyết giá bán lẻ trên cơ sở giá mua, chi phí kinh doanh và lợi nhuận mong muốn. Ông nhấn mạnh: "Khi quyền định giá và quyền kinh doanh được phân định rõ ràng, các chủ thể cạnh tranh bằng giá, chất lượng dịch vụ thay vì dựa vào chiết khấu. Các nước đã xây dựng thị trường xăng dầu theo mô hình này từ lâu".
Công thức giá mới theo dự thảo
Theo dự thảo, giá bán xăng dầu = giá mua + chi phí tạo nguồn + chi phí kinh doanh định mức + lợi nhuận + các loại thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do thương nhân tự xác định. Chi phí kinh doanh định mức do Bộ Công thương và Bộ Tài chính công bố khởi điểm, điều chỉnh hằng năm theo CPI, rà soát lại 3 năm hoặc sớm nếu biến động lớn. Lợi nhuận do thương nhân đầu mối tự xác định. Các loại thuế thực hiện theo quy định pháp luật.
