Bộ Công thương vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 68/2026 về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Văn bản này không phải quy định mới, mà hợp nhất nội dung của Nghị định 72/2025 với các sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 278/2026 về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.
Cơ chế xác định giá điện mới
Giá bán lẻ điện bình quân được xác định trên nguyên tắc tính tổng chi phí sản xuất, kinh doanh điện cùng mức lợi nhuận bình quân cho 1 kWh điện thương phẩm trong từng thời kỳ. Việc điều chỉnh giá điện phải bám sát biến động thực tế của các thông số đầu vào, phản ánh đầy đủ chi phí hợp lý và lợi nhuận phù hợp nhằm bảo toàn, phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp. Quá trình điều chỉnh phải được thực hiện công khai, minh bạch.
Quy trình điều chỉnh giá điện hằng năm
Hằng năm, sau khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố công khai chi phí sản xuất, kinh doanh điện của năm trước đó 2 năm, giá bán lẻ điện bình quân của năm hiện hành sẽ được xem xét và điều chỉnh theo biến động khách quan của các thông số đầu vào tại các khâu phát điện, truyền tải điện, phân phối, bán lẻ điện, điều độ vận hành hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện lực.
Điều chỉnh trong năm theo biến động chi phí
Trong năm, giá bán lẻ điện bình quân tiếp tục được xem xét trên cơ sở cập nhật chi phí phát điện, chi phí mua điện từ các nhà máy cung cấp dịch vụ phụ trợ và các khoản chi phí khác chưa được tính vào giá điện. Trường hợp kết quả tính toán cho thấy giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với giá hiện hành, giá điện được phép điều chỉnh giảm tương ứng. Nếu giá tính toán tăng từ 2% trở lên, cơ chế điều chỉnh được phân chia theo từng ngưỡng cụ thể.
Các ngưỡng điều chỉnh và thẩm quyền
Đối với trường hợp giá tính toán giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2%, EVN không thực hiện điều chỉnh nhưng phải báo cáo Bộ Công thương để kiểm tra, giám sát. Nếu giá tính toán giảm từ 1% trở lên hoặc cần tăng từ 2% đến dưới 5%, EVN lập hồ sơ phương án giá gửi Bộ Công thương kiểm tra, rà soát và cho ý kiến. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Bộ có ý kiến và trả lời bằng văn bản, EVN quyết định điều chỉnh và báo cáo kết quả trong thời hạn 5 ngày làm việc.
Trường hợp giá bán lẻ điện bình quân cần tăng từ 5% đến dưới 10%, EVN được điều chỉnh ở mức tương ứng sau khi báo cáo và được Bộ Công thương chấp thuận. Bộ Công thương trả lời bằng văn bản trong vòng 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ phương án giá.
Với mức tăng từ 10% trở lên, Bộ Công thương chủ trì kiểm tra, rà soát và lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan trước khi tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét. Khi cần thiết, Bộ phối hợp báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá trước khi trình Chính phủ.
Yêu cầu về hồ sơ và báo cáo
Trước ngày 25 của tháng đầu tiên trong quý 2, 3, 4, EVN cập nhật các thông số đầu vào, sản lượng điện thương phẩm và chi phí phát điện để tính toán lại giá bán lẻ điện bình quân. Hồ sơ phương án giá phải thể hiện nguyên tắc tính toán, giá nhiên liệu trong nước, giá nhiên liệu nhập khẩu, tỷ giá ngoại tệ, chi phí từng khâu và các khoản chi phí chưa được tính vào giá điện. Báo cáo cũng phải làm rõ ảnh hưởng của việc điều chỉnh giá điện đến chi phí mua điện của khách hàng sử dụng điện.
Tác động của cơ chế mới
Như vậy, đối với cơ quan quản lý và EVN, văn bản hợp nhất phản ánh cơ chế điều hành mới theo hướng: Giá điện có thể được xem xét điều chỉnh thường xuyên hơn, thay vì phải theo chu kỳ hay chờ khoảng thời gian dài. Độ trễ giữa biến động chi phí đầu vào và giá bán lẻ điện được giảm bớt, bám sát nguyên tắc thị trường hơn, quy trình phân cấp rõ ràng hơn, giúp việc điều chỉnh diễn ra nhanh hơn khi biến động chi phí ở mức cho phép.
