Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa thông báo nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, từ 2% lên 2,25%. Quyết định này đánh dấu lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 9/2023 và cũng là động thái thắt chặt chính sách đầu tiên của một ngân hàng Trung ương lớn trên thế giới nhằm đối phó với cú sốc năng lượng mới phát sinh từ căng thẳng tại Trung Đông.
Bối cảnh lạm phát tăng cao
Việc nâng lãi suất được đưa ra trong bối cảnh lạm phát của khu vực đồng euro gồm 21 quốc gia đã vượt ngưỡng 3%, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% mà ECB theo đuổi, trong khi nền kinh tế khu vực vẫn đang vật lộn với tốc độ tăng trưởng yếu.
Động thái của ECB diễn ra chỉ một tuần trước khi hàng loạt ngân hàng Trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) công bố quyết định chính sách tiền tệ mới.
Tranh luận về tính phù hợp
Dù thị trường đã phần nào dự báo trước bước đi này, giới chuyên gia vẫn tranh luận gay gắt về tính phù hợp của việc tăng lãi suất trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt nhiều sức ép.
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách của ECB đã nhất trí rằng rủi ro lạm phát hiện nay đủ lớn để cần hành động ngay từ sớm. "Chiến sự tại Trung Đông đang tạo thêm áp lực lạm phát và việc nâng lãi suất là lựa chọn phù hợp trong nhiều kịch bản khác nhau về diễn biến của cú sốc này", ECB nhấn mạnh trong tuyên bố sau cuộc họp.
Theo nhiều nhà kinh tế, mục tiêu quan trọng nhất của ECB không chỉ nhằm kiểm soát giá cả mà còn để bảo vệ uy tín chính sách sau khi từng bị chỉ trích phản ứng chậm trước làn sóng lạm phát hậu đại dịch và khủng hoảng năng lượng năm 2022.
Phản ứng từ giới chuyên gia
Một số chuyên gia thậm chí mô tả quyết định lần này là một "đợt tăng lãi suất mang tính bảo hiểm" - bước đi phòng ngừa nhằm giữ vững kỳ vọng lạm phát và có thể được điều chỉnh nếu áp lực giá cả suy yếu trong thời gian tới.
Tuy nhiên, Chủ tịch ECB Christine Lagarde bác bỏ quan điểm này. "Đó hoàn toàn không phải cách chúng tôi nhìn nhận vấn đề. ECB sẽ theo dõi chặt chẽ mọi tác động tiếp theo từ cú sốc năng lượng hiện nay", bà Lagarde khẳng định, đồng thời nhấn mạnh mọi quyết định trong tương lai sẽ tiếp tục dựa trên dữ liệu kinh tế thực tế.
Chủ tịch ECB Christine Lagarde (Ảnh: Reuters).
Dự báo thị trường
Thị trường tài chính hiện đặt cược ECB có thể tiếp tục tăng lãi suất thêm 2 lần nữa trong năm tới, với lần điều chỉnh tiếp theo có khả năng diễn ra ngay từ tháng 9.
Dẫu vậy, không ít chuyên gia cho rằng chu kỳ thắt chặt lần này sẽ khá hạn chế. "Nguy cơ lạm phát tăng cao là có thật nhưng rủi ro suy giảm tăng trưởng cũng rất lớn. ECB có thể tăng thêm một lần nữa rồi tạm dừng", ông Mark Wall, Kinh tế trưởng khu vực châu Âu của Deutsche Bank, nhận định.
Ông Paul Donovan, Kinh tế trưởng của UBS Global Wealth Management, cho rằng ECB đang lặp lại tư duy của giai đoạn 2022 và có nguy cơ mắc sai lầm chính sách khi siết tiền tệ đúng lúc nền kinh tế đang chịu tác động tiêu cực từ giá năng lượng leo thang.
Dù vậy, ECB vẫn phát đi tín hiệu cứng rắn. Kinh tế trưởng Philip Lane cho rằng cú sốc năng lượng liên quan tới Iran có thể gây tác động sâu rộng hơn cuộc khủng hoảng Ukraine trước đây, bởi ảnh hưởng của nó lan tỏa trên toàn thị trường năng lượng thế giới thay vì chỉ tập trung chủ yếu ở châu Âu.
Điều đó đồng nghĩa cuộc chiến chống lạm phát của ECB có thể vẫn chưa kết thúc, ngay cả khi tăng trưởng kinh tế khu vực đồng euro đang ngày càng mong manh.
