Ông Nguyễn Vũ Hoan, Thành viên Hội đồng thành viên Vinafood 1, thừa nhận việc thoái toàn bộ vốn tại 14 doanh nghiệp theo lộ trình tái cơ cấu đang gặp nhiều trở ngại, trong đó có tình trạng nhiều lần đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia.
Khó khăn trong thoái vốn tại Vinafood 1
Theo Quyết định số 1616 của Thủ tướng Chính phủ, Vinafood 1 phải hoàn tất thoái toàn bộ phần vốn góp tại 14 doanh nghiệp đến hết năm 2025. Trong năm 2025, doanh nghiệp thực hiện thủ tục thoái vốn tại Công ty CP Chế biến Muối và Nông sản miền Trung với giá trị đầu tư hơn 3,6 tỷ đồng. Năm 2024, tổng công ty cũng triển khai chuyển nhượng phần vốn góp tại Công ty CP Lương thực Lào Cai với giá trị gần 1,5 tỷ đồng, nhưng đến nay nhiều đơn vị chưa hoàn thành.
Tại Hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng” sáng 21/7, ông Nguyễn Vũ Hoan cho biết hiệu quả sử dụng vốn trong ngành lương thực thấp do biên lợi nhuận mỏng, có thời điểm mỗi kg gạo bán ra chỉ mang lại khoảng 50 đồng lợi nhuận. Quy mô vốn của nhiều doanh nghiệp thành viên chỉ khoảng 5-10 tỷ đồng, khiến sức hấp dẫn với nhà đầu tư không cao.
Vướng mắc về đất đai và pháp lý
Bên cạnh đó, nhiều tồn tại về đất đai và hồ sơ pháp lý kéo dài nhiều năm khiến việc định giá doanh nghiệp, xử lý tài sản và triển khai thoái vốn gặp trở ngại. Ông Hoan nhấn mạnh: “Công tác thoái vốn cũng không đạt kết quả như mong muốn vì các doanh nghiệp trong lĩnh vực lương thực, muối hay bao bì có sức hấp dẫn đầu tư thấp, nhiều lần tổ chức đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia”. Sự chồng chéo và thay đổi liên tục của các quy định về đất đai, đầu tư và quản lý vốn Nhà nước cũng làm kéo dài tiến độ.
Kết quả tích cực từ liên doanh nước ngoài
Dù khó khăn, Vinafood 1 ghi nhận kết quả tích cực từ mô hình liên doanh với đối tác nước ngoài. Công ty Lương thực Phương Đông (liên doanh với Tập đoàn Louis Dreyfus) liên tục tăng vốn từ lợi nhuận giữ lại và nằm trong nhóm xuất khẩu gạo hàng đầu. Công ty Bột mì Cái Lân và liên doanh Hakumatsu trong lĩnh vực muối cũng hoạt động hiệu quả.
Kiến nghị và định hướng
Lãnh đạo Vinafood 1 kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý vốn Nhà nước; tháo gỡ vướng mắc về đất đai; đa dạng hóa phương thức thoái vốn; tăng cường phân cấp với cơ chế hậu kiểm; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp Nhà nước dựa trên hiệu quả sử dụng vốn, năng lực đổi mới sáng tạo và đóng góp cho tăng trưởng thay vì chỉ dựa vào lợi nhuận ngắn hạn.
Vinafood 1, thành lập ngày 24/5/1995, là một trong những đơn vị xuất khẩu gạo lớn nhất Việt Nam với sản lượng 1,3-1,5 triệu tấn mỗi năm. Theo Đề án cơ cấu lại đến hết năm 2025, doanh nghiệp giữ vị trí top 3 cả nước trong thu mua và xuất khẩu gạo, kinh doanh lương thực, muối và nông sản quy mô lớn, góp phần bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.
