Việt Nam đang đứng trước cơ hội và thách thức lớn trong việc định vị lại vị thế của mình trong chuỗi giá trị ngành gỗ toàn cầu. Theo các chuyên gia, để nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành gỗ Việt Nam cần chuyển đổi từ gia công thô sang sản xuất tinh, tập trung vào thiết kế, thương hiệu và công nghệ cao.
Thực trạng ngành gỗ Việt Nam
Hiện nay, Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ hàng đầu thế giới, với kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 15 tỷ USD vào năm 2023. Tuy nhiên, phần lớn giá trị đến từ gia công, chế biến thô, trong khi các khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế, marketing và phân phối vẫn do các doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ.
Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế, cho biết: "Việt Nam mới chỉ tham gia vào phân khúc thấp của chuỗi giá trị, với lợi nhuận biên mỏng. Để phát triển bền vững, chúng ta cần nâng cao trình độ công nghệ và năng lực quản trị."
Giải pháp nâng cao vị thế
Để thoát khỏi bẫy gia công, ngành gỗ Việt Nam cần đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nhân lực chất lượng cao và xây dựng thương hiệu quốc gia. Các doanh nghiệp cũng cần chủ động tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) để tận dụng ưu đãi thuế quan và mở rộng thị trường.
Bà Trần Thị B, Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, nhấn mạnh: "Chúng ta cần xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, từ khai thác nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và lao động."
Tác động đến nền kinh tế
Việc nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị ngành gỗ không chỉ giúp tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Theo dự báo, nếu thành công, ngành gỗ Việt Nam có thể đạt kim ngạch xuất khẩu 20 tỷ USD vào năm 2025, với tỷ trọng sản phẩm tinh chế tăng lên đáng kể.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn lớn, bao gồm áp lực cạnh tranh từ các nước như Trung Quốc, Indonesia và Malaysia, cùng với yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Do đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và hiệp hội là yếu tố then chốt để thành công.
