Meituan - Gã khổng lồ giao hàng Trung Quốc sắp vào Việt Nam: Cuộc chiến đốt tiền và ly cà phê 7.000 đồng
Thị trường giao hàng và đồ ăn Trung Quốc đang chứng kiến một cuộc thư hùng mới, không phải trong lĩnh vực thương mại điện tử truyền thống, mà là "thương mại tức thời" (Instant Commerce). Meituan, hãng giao hàng nổi tiếng với chiến lược "đốt tiền", cùng các đối thủ truyền kiếp JD.com và Alibaba, đang lao vào một cuộc chiến giá rẻ không hồi kết. Người tiêu dùng hưởng lợi tối đa, trong khi nhà đầu tư nín thở theo dõi những bảng cân đối kế toán đầy rủi ro.
Lãnh địa giao đồ ăn: Tốc độ và giá cả định nghĩa lại thị trường
Tại các đô thị lớn Trung Quốc, khái niệm "nhanh" được định nghĩa lại nhờ mạng lưới hàng triệu tài xế công nghệ. Mọi thứ từ ly cà phê, suất bánh bao đến iPhone hay quần áo thời trang đều có thể giao tận tay trong vòng 30 phút. Sự cạnh tranh gay gắt đẩy mức chiết khấu lên mức khó tin. Giữa năm 2025, các chương trình khuyến mãi của Meituan kéo giá "một ly cà phê mang đi" xuống chỉ còn 2 nhân dân tệ, tương đương khoảng 7.000 đồng.
Kết quả của đợt "vung tay" này là một con số kỷ lục: 120 triệu đơn hàng được xác lập chỉ trong 24 giờ, khiến hệ thống máy chủ tại một số khu vực của Meituan rơi vào tình trạng quá tải tạm thời. Tuy nhiên, đằng sau những con số hào nhoáng là sự sụt giảm niềm tin từ thị trường tài chính. Theo dữ liệu từ LSEG, cổ phiếu Meituan bốc hơi khoảng 22% giá trị kể từ đầu năm 2024, trong khi JD.com cũng ghi nhận mức giảm 10%.
Căng thẳng leo thang: Từ marketing đến cuộc chiến giành giật nhân lực
Căng thẳng thực sự leo thang từ tháng 2/2025 khi JD.com, vốn mạnh về logistics hàng hóa, quyết định lấn sân sang mảng giao đồ ăn - lãnh địa chính của Meituan và Ele.me (thuộc Alibaba). Không chịu ngồi yên, Meituan đáp trả bằng cách ra mắt nền tảng mua sắm chớp nhoáng 24/7 vào tháng 4, cung cấp từ rượu bia đến thiết bị điện tử với cam kết giao hàng thần tốc.
Cuộc đối đầu không chỉ dừng lại ở marketing mà còn chuyển sang cuộc chiến giành giật nhân lực. Cả hai bên đều cáo buộc nhau có hành vi phản cạnh tranh để ngăn chặn tài xế nhận đơn từ đối thủ. Thậm chí, nhà sáng lập JD.com Richard Liu thực hiện chiến dịch truyền thông gây sốt khi tự tay đi giao đồ ăn tại Bắc Kinh để khẳng định quyết tâm.
Để hiện thực hóa tham vọng, JD.com công bố gói trợ giá lên tới 10 tỷ nhân dân tệ. Gần đây, tập đoàn này tiếp tục rót thêm 10 tỷ nhân dân tệ cho "Kế hoạch Song Bách" nhằm hỗ trợ nhà bán hàng. Ngay lập tức, Alibaba "phản pháo" bằng gói trợ giá khổng lồ 50 tỷ nhân dân tệ (khoảng 7 tỷ USD) cho nền tảng Taobao Instant Commerce.
Bóng ma chiến tranh giá cả: Lợi nhuận bị bào mòn
Dù báo cáo tài chính quý I/2025 vẫn cho thấy tín hiệu tích cực, bóng ma chiến tranh giá cả bắt đầu hiện rõ. Lợi nhuận Meituan đạt 10,2 tỷ nhân dân tệ trong quý I/2025, tăng 63% so với cùng kỳ, nhưng ban lãnh đạo cảnh báo về áp lực cạnh tranh trong các quý tiếp theo. Đối với JD.com, tình hình khắc nghiệt hơn. Phân tích từ Nomura chỉ ra việc mở rộng sang mảng giao đồ ăn có thể khiến JD.com lỗ hơn 10 tỷ nhân dân tệ chỉ trong quý II.
Với việc Alibaba nhảy vào cuộc đua trợ giá, các chuyên gia nhận định JD có thể phải "đốt" sạch lợi nhuận từ mảng bán lẻ cốt lõi trong nhiều quý liên tiếp nếu muốn duy trì cuộc chơi. Sự khốc liệt buộc giới chức Trung Quốc lên tiếng. Tháng 5/2025, cơ quan quản lý thị trường triệu tập cả ba ông lớn JD.com, Meituan và Alibaba để yêu cầu tuân thủ luật pháp và cạnh tranh lành mạnh.
Từ kẻ sống sót đến vị thế thống trị: DNA chiến đấu của Meituan
Để hiểu sự lỳ lợm của Meituan trong cuộc chiến giá hiện tại, phải nhìn lại lịch sử "máu và nước mắt" của doanh nghiệp này. Thành lập năm 2010 bởi Vương Hưng, Meituan khởi đầu là trang web mua chung. Giai đoạn 2010-2012, "Cuộc chiến nghìn web" tại Trung Quốc với hơn 5.000 đối thủ cùng đốt tiền giành thị phần.
Trong khi đối thủ vung tay vào quảng cáo xa xỉ, Vương Hưng chọn chiến lược "kiểm soát chi phí cực đoan" và tập trung vào hiệu suất vận hành. Kết quả, Meituan không chỉ sống sót mà còn thâu tóm đối thủ để trở thành gã khổng lồ đa dịch vụ. Chính DNA "sống sót từ vùng chiến sự" này tôi luyện nên Meituan hung hãn trong các cuộc đua đốt tiền hiện nay.
Dẫu vậy, cỗ xe "thương mại tức thời" vẫn chưa có dấu hiệu đạp phanh. Tại thị trường mà tốc độ và giá cả là "tôn giáo", Meituan và đối thủ vẫn chọn cách tiến lên, bất chấp lợi nhuận bị bào mòn sau mỗi đơn hàng giá 2 nhân dân tệ.
