Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên ngày 26/6, Tổng giám đốc điều hành Honda Motor, ông Toshihiro Mibe, đã gửi lời xin lỗi các cổ đông vì kết quả kinh doanh yếu kém của công ty, đồng thời nhận được sự ủng hộ để tái đắc cử vào Hội đồng quản trị, theo Reuters.
Khoản lỗ lịch sử sau 70 năm
Honda vừa công bố khoản lỗ thường niên đầu tiên trong 70 năm qua, chịu ảnh hưởng từ hơn 9 tỷ USD chi phí tái cơ cấu mảng xe điện (EV) và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe Trung Quốc. Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3, hãng ghi nhận lỗ hoạt động 414,3 tỷ yen (2,63 tỷ USD), cao hơn mức dự báo trung vị 315,6 tỷ yen (2 tỷ USD) từ khảo sát 22 chuyên gia phân tích của LSEG. Cùng kỳ năm trước, Honda đạt lợi nhuận hoạt động 1.200 tỷ yen (7,6 tỷ USD).
Tổng cộng, Honda ghi nhận 1.450 tỷ yen (9,2 tỷ USD) các khoản lỗ liên quan đến mảng xe điện trong năm tài chính vừa qua và dự kiến phát sinh thêm 500 tỷ yen (3,2 tỷ USD) chi phí trong năm tài chính hiện tại. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức tối đa 2.500 tỷ yen (15,7 tỷ USD) chi phí ghi giảm giá trị tài sản mà hãng từng ước tính hồi tháng 3.
Sai lầm chiến lược và áp lực từ cổ đông
Phát biểu mở đầu phiên họp, ông Mibe gửi lời xin lỗi sâu sắc nhất tới các cổ đông vì những lo ngại và bất tiện to lớn mà khoản lỗ ròng đã gây ra. Các cổ đông Honda đã thông qua việc tái bổ nhiệm ông Mibe cùng 10 ứng viên còn lại vào Hội đồng quản trị, phù hợp với khuyến nghị của hai tổ chức tư vấn ủy quyền cổ đông Glass Lewis và ISS.
Tuy nhiên, theo các nguồn tin của Reuters, ông Mibe đã vấp phải nhiều chỉ trích từ các cựu lãnh đạo Honda. Cựu CEO Nobuhiko Kawamoto đã tới trụ sở Honda tại Tokyo vào tháng 4 để trực tiếp kêu gọi ông Mibe từ chức. Các cựu lãnh đạo chỉ trích ông Mibe vì đã xem nhẹ thị trường Trung Quốc và đặt cược sai vào xe điện, dẫn đến khoản lỗ lớn và làm lộ rõ sự phụ thuộc ngày càng lớn của hãng vào mảng xe máy.
Gần cuối cuộc họp, một cổ đông đề xuất trình đại hội biểu quyết kiến nghị bãi nhiệm ông Mibe khỏi vị trí CEO, nhưng ông từ chối đưa đề xuất này ra bỏ phiếu với lý do vấn đề không nằm trong chương trình nghị sự.
Thị trường Trung Quốc và tương lai xe điện
Trong bối cảnh các chương trình trợ cấp xe điện bị cắt giảm, Honda ghi nhận khoản giảm giá trị tài sản liên quan đến mảng EV sau khi thấy thị phần xe điện tại Mỹ thấp hơn nhiều so với dự báo. Ông Mibe cho biết: "Nếu chúng tôi vẫn tiếp tục bán các mẫu xe điện theo kế hoạch ban đầu, điều đó đồng nghĩa với việc mảng ôtô sẽ tiếp tục chìm trong thua lỗ ít nhất 5 năm, thậm chí có thể kéo dài tới 7 năm", nhấn mạnh kịch bản này có thể đẩy công ty vào tình thế cực kỳ nguy cấp.
Tại Trung Quốc, thị trường ôtô lớn nhất thế giới, Honda đã tung ra nhiều mẫu xe thuần điện nhưng năm ngoái chỉ bán được khoảng 17.000 xe, tương đương 2,5% tổng doanh số khoảng 677.000 xe tại thị trường này và chỉ bằng 1/5 tổng doanh số xe điện toàn cầu của Honda. Hãng thừa nhận không còn theo kịp các doanh nghiệp xe điện mới nổi của Trung Quốc, đặc biệt do chu kỳ phát triển sản phẩm ngắn hơn và lợi thế vượt trội về xe định hướng phần mềm, bao gồm hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS).
Ông Vincent Sun, chuyên gia phân tích cấp cao của Morningstar, nhận định trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, Honda không thể cung cấp sản phẩm có giá trị vượt trội so với các nhà sản xuất xe điện mới nổi, khiến năng lực cạnh tranh suy giảm.
Điều chỉnh chiến lược và triển vọng
Vào tháng 3, ông Mibe cho biết Honda sẽ từ bỏ mục tiêu xe điện chiếm 20% doanh số bán xe mới vào năm 2030, đồng thời hủy bỏ kế hoạch chỉ bán xe thuần điện hoặc xe chạy pin nhiên liệu vào năm 2040. Honda cũng tạm dừng vô thời hạn dự án xe điện tại Canada, kế hoạch đầu tư trị giá 11 tỷ USD.
Dù vậy, Honda vẫn kỳ vọng có lãi trở lại trong năm nay, với mục tiêu lợi nhuận 500 tỷ yen (3,2 tỷ USD), nhờ cắt giảm chi phí và đóng góp từ mảng xe máy. Mảng xe máy sẽ mở rộng năng lực sản xuất tại Ấn Độ, hướng tới doanh số kỷ lục 22,8 triệu xe. Doanh số tăng mạnh tại Ấn Độ và Brazil đã giúp mảng xe máy đạt lợi nhuận hoạt động cao kỷ lục trong năm tài chính vừa qua, bù đắp phần nào tác động từ khoản ghi giảm giá trị lớn của mảng xe điện.
Tuy nhiên, James Hong, Trưởng bộ phận nghiên cứu ôtô tại Macquarie, cho rằng mảng xe máy của Honda cũng đang chịu áp lực thu hẹp biên lợi nhuận do chuyển đổi sang xe điện tại một số thị trường chủ chốt như Ấn Độ và Việt Nam. Ngoài ra, công ty dự báo giá nguyên vật liệu tăng, bao gồm tác động từ xung đột tại Trung Đông, sẽ làm giảm 313 tỷ yen (2 tỷ USD) lợi nhuận hoạt động trong năm tài chính hiện tại.
Ông Mibe cũng cho biết các cuộc đàm phán giữa Honda với Nissan Motor và Mitsubishi Motors về hợp tác phát triển công nghệ xe thế hệ mới, khởi động từ giữa năm 2024, đã đạt được những bước tiến đáng kể.
