Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu xăng dầu về 0% trước lo ngại thiếu hụt nguồn cung
Trước tình hình xung đột tại Trung Đông đang gây gián đoạn nghiêm trọng đến nguồn cung xăng dầu toàn cầu, Bộ Tài chính Việt Nam đã đề xuất giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) xuống 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Động thái này nhằm ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và giá cả leo thang, đảm bảo ổn định thị trường trong nước.
Bối cảnh căng thẳng từ Trung Đông
Theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp để thẩm định, Bộ Tài chính cho biết chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình kinh doanh xăng dầu tại Việt Nam và thế giới. Cụ thể, eo biển Hormuz hiện bị Iran phong tỏa, khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các nước Trung Đông như Iran, Iraq, UAE, Saudi Arabia, Kuwait không thể vận chuyển qua eo biển này đến các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu.
Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến khu vực châu Á, nơi phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu thô từ Trung Đông. Hậu quả là các nhà máy lọc dầu trong khu vực đã phải cắt giảm công suất, mở kho dự trữ dầu thô, và hạn chế hoặc dừng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu. Nguồn sản phẩm khan hiếm đã đẩy giá xăng dầu tại thị trường Singapore lên rất cao, với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung ngày càng gia tăng.
Khó khăn tại các nhà máy lọc dầu trong nước
Tương tự như các nhà máy lọc dầu khu vực châu Á, một số nhà máy lọc dầu trong nước cũng đang gặp khó khăn khi nguồn cung dầu thô từ nước ngoài có nguy cơ thiếu hụt. Điều này dẫn đến việc khó thực hiện các hợp đồng giao hàng hiện hữu. Các nhà cung cấp trong khu vực cũng đang xem xét tuyên bố bất khả kháng nếu tình trạng trên kéo dài, khiến các nhà máy lọc dầu không có đủ nguồn dầu thô để sản xuất.
Hiện nay, nguồn xăng dầu nhập khẩu vào Việt Nam chủ yếu đến từ ASEAN và Hàn Quốc, với mức thuế suất chủ yếu là 0% theo các cam kết FTA. Tuy nhiên, trong bối cảnh chung của thế giới, việc mua xăng dầu thành phẩm từ khu vực và Hàn Quốc cũng sẽ gặp khó khăn. Nếu tình trạng này tiếp tục, chiến tranh và phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, trong khi nhập khẩu thay thế vừa khan hiếm vừa bị đội giá, thậm chí có thể không có hàng để mua, nguồn cung trong nước sẽ gặp khó khăn, gây bất lợi cho Việt Nam trên cả hai phương diện đảm bảo nguồn cung và bình ổn giá cả.
Đề xuất giảm thuế nhập khẩu
Trước yêu cầu đặc biệt cấp bách, Bộ Công Thương đã đề xuất giải pháp điều chỉnh mức thuế nhập khẩu MFN đối với các mặt hàng xăng, dầu bằng 0% và gửi Bộ Tài chính tổng hợp. Để ứng phó, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế suất MFN từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì (các mã HS 2710.12.21; 2710.12.22; 2710.12.24; 2710.12.25) và các nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate (mã HS 2710.12.80).
Thuế nhập khẩu MFN cũng được đề xuất giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu máy bay và kerosine. Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, P-xylen sẽ giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Tác động đến ngân sách và thời gian áp dụng
Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, nếu áp dụng mức thuế mới theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, ngân sách Nhà nước có thể giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng. Dự kiến nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Trường hợp cần kéo dài thời gian áp dụng, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất để Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ xem xét quyết định.
Động thái này không chỉ giúp các thương nhân đầu mối đa dạng hóa nguồn cung, mà còn góp phần giải quyết tình hình khó khăn hiện tại, đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định kinh tế vĩ mô cho Việt Nam trong bối cảnh thế giới đầy biến động.
