Việt Nam chuẩn bị hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia
Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất quan trọng về việc chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam. Mô hình mới sẽ hoạt động theo cấu trúc công ty mẹ - công ty con, trong đó Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ tại công ty mẹ.
Cuộc họp quan trọng dưới sự chủ trì của Phó thủ tướng
Chiều ngày 10/3, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc đã chủ trì cuộc họp về đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, với tầm nhìn đến năm 2035. Cuộc họp này nhằm thảo luận định hướng tổ chức lại doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn, một bước chuyển đổi có tính chiến lược cho ngành đường sắt quốc gia.
Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, mục tiêu chính của việc cơ cấu lại là chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình tập đoàn kinh tế. Doanh nghiệp này sẽ đóng vai trò công ty mẹ trong hệ thống, đảm bảo năng lực để thực hiện các nhiệm vụ được giao và tham gia triển khai các dự án trọng điểm.
Mục tiêu tăng trưởng và nội dung cơ cấu
Định hướng phát triển đặt ra mục tiêu cụ thể: trong giai đoạn 2026-2030, với tầm nhìn đến năm 2035, giá trị sản lượng và doanh thu toàn Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (sau này là Tập đoàn Đường sắt Quốc gia) sẽ tăng trưởng bình quân từ 10%/năm trở lên. Đây là con số đầy tham vọng, phản ánh kỳ vọng lớn vào mô hình mới.
Nội dung cơ cấu lại doanh nghiệp bao gồm nhiều khía cạnh quan trọng:
- Điều chỉnh ngành nghề kinh doanh phù hợp với xu thế phát triển
- Phương án cơ cấu lại tài chính, vốn và tài sản để tối ưu hóa nguồn lực
- Cơ cấu lại nhân sự và tổ chức bộ máy quản lý theo hướng hiệu quả
- Kế hoạch sắp xếp, cơ cấu lại công ty mẹ và các đơn vị thành viên
- Lộ trình thực hiện chi tiết với các mốc thời gian cụ thể
Kinh nghiệm quốc tế và định hướng phát triển
Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh rằng việc xây dựng đề án cơ cấu lại nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới, khi nhiều dự án và tuyến đường sắt đang được chuẩn bị triển khai. Ông chỉ ra rằng thực tiễn phát triển hệ thống đường sắt trong nước cũng như kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có mạng lưới đường sắt phát triển như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều tổ chức doanh nghiệp đường sắt theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực.
Tuy nhiên, Phó thủ tướng cũng lưu ý một điểm quan trọng: việc thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam về bản chất là nâng cấp mô hình hiện có, bởi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện đã hoạt động theo cấu trúc công ty mẹ - công ty con. Do đó, quá trình chuyển đổi cần tạo ra động lực phát triển thực chất từ bên trong, tránh tình trạng "bình mới rượu cũ".
Cơ hội phát triển đa ngành với mô hình tập đoàn
Theo phân tích của Phó thủ tướng, nếu hình thành tập đoàn, ngành đường sắt sẽ có điều kiện phát triển các lĩnh vực quan trọng như:
- Công nghiệp chế tạo trong ngành (chế tạo toa xe, đầu máy, thiết bị)
- Phát triển logistics để tối ưu hóa chuỗi cung ứng
- Quản lý và khai thác các tuyến đường sắt cao tốc cũng như các tuyến hiện hữu
Bên cạnh đó, mô hình tập đoàn cũng được kỳ vọng giúp khai thác hiệu quả hơn hạ tầng đường sắt, tăng cường liên kết với khu vực tư nhân để mở rộng hệ sinh thái phát triển ngành. Điều này sẽ tạo ra sự phát triển đồng bộ và bền vững cho toàn ngành đường sắt Việt Nam.
Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc đã đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét và quyết định. Đây được xem là bước đi quan trọng trong việc hiện đại hóa ngành đường sắt, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời gian tới.
