Bộ Tài chính phát hiện nhiều sai phạm trong hoạt động thẩm định giá
Công văn mới đây của Bộ Tài chính, ban hành dựa trên kết quả kiểm tra theo Quyết định số 1311/QĐ-BTC ngày 9/4/2025 và Quyết định số 3217/QĐ-BTC ngày 17/9/2025, đã chỉ ra hàng loạt vấn đề trong lĩnh vực thẩm định giá. Cuộc kiểm tra định kỳ việc tuân thủ pháp luật tại 23 doanh nghiệp thẩm định giá cho thấy, mặc dù ý thức chấp hành có chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn nhiều vi phạm và thiếu sót cần khắc phục ngay.
Những vi phạm phổ biến được ghi nhận
Theo báo cáo, một số doanh nghiệp đã không tuân thủ đầy đủ các quy định về quản lý hoạt động thẩm định giá và Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam. Cụ thể, nhiều đơn vị lưu trữ hồ sơ thẩm định giá chưa đầy đủ, thực hiện quy trình thẩm định chưa đúng, đồng thời không mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và không trích lập quỹ dự phòng rủi ro. Các trường hợp vi phạm này đã bị lập biên bản và xử phạt hành chính theo quy định.
Nguyên nhân chính được Bộ Tài chính chỉ rõ là do một số doanh nghiệp chưa quán triệt đầy đủ các quy định pháp luật, chưa cập nhật kịp thời các văn bản mới, dù thẩm định viên đã tham gia các lớp đào tạo. Công tác kiểm soát nội bộ tại nhiều đơn vị cũng chưa được thực hiện chặt chẽ, dẫn đến những sai sót trong hoạt động chuyên môn.
Vấn đề chuyên môn cần cải thiện
Về mặt chuyên môn, báo cáo cho thấy nhiều thẩm định viên chưa đưa ra đầy đủ đánh giá và biện luận để kết luận giá trị tài sản. Một số hồ sơ phân tích thông tin thị trường còn sơ sài, thiếu thông tin cơ bản trong Báo cáo thẩm định giá và Chứng thư thẩm định giá. Đối với phương pháp so sánh, phiếu khảo sát tài sản so sánh thiếu chi tiết; tỷ lệ điều chỉnh không kèm theo biện luận và chứng cứ về giao dịch thị trường; việc phân tích chất lượng thông tin, số lần điều chỉnh, giá trị điều chỉnh gộp và điều chỉnh thuần chưa đầy đủ.
Trong phương pháp thẩm định giá chi phí, các số liệu đầu vào khi tính toán chi phí thay thế hoặc tái tạo chưa được biện luận rõ ràng; việc xác định hao mòn thiếu căn cứ thuyết phục; tuổi đời hiệu quả và kinh tế của tài sản chưa được làm rõ. Những thiếu sót này ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác và khách quan của kết quả thẩm định.
Yêu cầu chấn chỉnh từ Bộ Tài chính
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính yêu cầu tổng giám đốc, giám đốc các doanh nghiệp thẩm định giá phải nhận rõ những tồn tại, đối chiếu với tình hình hoạt động để nghiêm túc rút kinh nghiệm và chấn chỉnh kịp thời. Các doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là hệ thống quy định theo Luật Giá năm 2023 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, và tuân thủ đầy đủ Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam.
Bộ Tài chính nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc phạm vi công việc thẩm định, đặc biệt là khâu thu thập thông tin về tài sản. Doanh nghiệp phải lập đầy đủ biên bản khảo sát thực trạng tài sản, phiếu thu thập thông tin, ghi rõ nguồn và đảm bảo tính khách quan trước khi áp dụng phương pháp thẩm định. Báo cáo và Chứng thư thẩm định giá phải phát hành đúng nội dung theo quy định tại Thông tư số 38/2014/TT-BTC, và việc lưu trữ hồ sơ phải tuân thủ quy định.
Đồng thời, các doanh nghiệp được yêu cầu xây dựng cơ chế kiểm soát chất lượng Báo cáo thẩm định giá trước khi phát hành Chứng thư, tăng cường quản lý và giám sát hoạt động của thẩm định viên, đảm bảo tham gia đầy đủ các lớp cập nhật kiến thức, và thực hiện chế độ báo cáo với Bộ Tài chính đúng thời hạn.
Bối cảnh và tầm quan trọng của việc kiểm tra
Từ đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã công bố danh sách thẩm định viên về giá tại 277 doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, đồng thời công bố 6 doanh nghiệp và chi nhánh không đảm bảo điều kiện trong năm 2026. Theo báo cáo tổng kết công tác năm 2025 của Cục Quản lý giá, cơ quan này đã phân tích và chấm điểm đánh giá hoạt động của 272 doanh nghiệp đủ điều kiện trong giai đoạn từ 1/1 đến 31/12/2024.
Việc tăng cường kiểm tra, công khai điều kiện kinh doanh và yêu cầu chấn chỉnh kịp thời được xem là bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ thẩm định giá, đảm bảo tính minh bạch và khách quan của kết quả thẩm định. Điều này góp phần lành mạnh hóa thị trường và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về giá trong giai đoạn mới, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững.
