Quảng Trị đề xuất nâng cấp sân bay lên cấp 4E, hướng tới trung tâm logistics hàng không
Trong một động thái mới nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, tỉnh Quảng Trị đã chính thức đề xuất nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị từ cấp 4C lên cấp 4E. Đề xuất này không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh quy mô kỹ thuật mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là tạo cú hích cho ngành logistics, hàng không và công nghiệp phụ trợ trong khu vực.
Nâng hạng sân bay với tầm nhìn chiến lược
Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị vừa có công văn gửi Bộ Xây dựng và Cục Hàng không Việt Nam, đề nghị xem xét điều chỉnh quy mô cảng hàng không Quảng Trị trong quá trình cập nhật Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo quy định của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), sân bay cấp 4E có khả năng tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng, kích thước lớn như Boeing 777, Boeing 787 hay Airbus A350. Đây là những loại máy bay thường khai thác đường bay dài và vận chuyển khối lượng lớn hành khách, hàng hóa, phù hợp với nhu cầu phát triển logistics hiện đại.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh rằng việc nâng hạng sân bay không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần, mà gắn liền với tầm nhìn phát triển dài hạn của địa phương. Mục tiêu là biến Quảng Trị thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics và công nghiệp hàng không khu vực, tận dụng lợi thế vị trí địa lý chiến lược.
Dự án đang được triển khai với tính toán dài hạn
Theo Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ, Cảng hàng không Quảng Trị hiện được xác định là cảng hàng không dân dụng cấp 4C, sân bay quân sự cấp II. Công suất quy hoạch là 1 triệu hành khách và 3.100 tấn hàng hóa mỗi năm, với diện tích sử dụng đất hơn 316 ha. Dự án đang được Công ty TNHH Cảng hàng không Quảng Trị triển khai xây dựng, dự kiến giai đoạn 1 sẽ hoàn thành và đưa vào khai thác vào cuối năm nay.
Trong quá trình thi công, doanh nghiệp dự án đã chủ động đề xuất điều chỉnh thiết kế theo hướng nâng cấp để có thể tiếp nhận máy bay code E. Đáng chú ý, hạng mục đường cất hạ cánh - hiện đang thi công - đã được tính toán kết cấu theo phương án khai thác máy bay lớn hơn. Điều này nhằm tránh phải cải tạo tốn kém sau này nếu nhu cầu thị trường tăng nhanh, thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tầm nhìn xa của các bên liên quan.
Hình thành tổ hợp công nghiệp hàng không và logistics
Khu vực phía Nam Quảng Trị, đặc biệt quanh các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và La Lay, đang chứng kiến lưu lượng hàng hóa thông quan đạt 300-750 phương tiện mỗi ngày và còn dư địa tăng trưởng đáng kể. Hàng hóa chủ yếu bao gồm quặng, nông sản, hàng tiêu dùng, linh kiện và hàng quá cảnh từ Thái Lan theo hành lang kinh tế Đông - Tây.
Những năm gần đây, dòng hàng quá cảnh từ Thái Lan và Lào hướng ra các thị trường Đông Bắc Á ngày càng nghiêng về nhóm hàng kích thước nhỏ, giá trị cao - nhóm hàng vốn phù hợp với vận tải hàng không. Riêng cửa khẩu Lao Bảo được đánh giá có nguồn hàng tiềm năng từ thương mại điện tử và hàng mẫu công nghệ, có thể chuyển từ vận tải đường bộ sang đường hàng không để rút ngắn thời gian và tăng giá trị chuỗi cung ứng.
Song song đó, Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050 xác định công nghiệp chế biến, chế tạo ứng dụng công nghệ cao là trụ cột mới; đồng thời phát triển logistics, hình thành các trung tâm cảng cạn và trung tâm trung chuyển hàng hóa. Trong bức tranh đó, một sân bay có khả năng tiếp nhận tàu bay hàng hóa cỡ lớn được xem là mắt xích quan trọng để hoàn thiện hệ thống logistics đa phương thức.
Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh: “Việc nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị lên cấp 4E sẽ tạo điều kiện khai thác máy bay hàng hóa code E, phục vụ vận chuyển hàng công nghệ cao, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.”
Cạnh tranh khu vực và cơ hội cho Quảng Trị
Quảng Trị đặt đề xuất này trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Hiện nay, Singapore với sân bay Changi là trung tâm logistics hàng hóa hàng đầu, sản lượng năm 2024 khoảng 2 triệu tấn, đồng thời sở hữu khu công nghiệp hàng không rộng khoảng 140 ha chuyên về bảo dưỡng, sửa chữa máy bay và sản xuất linh kiện. Thái Lan có sân bay Suvarnabhumi đạt khoảng 1,3 triệu tấn hàng hóa năm 2024 và đang phát triển U-Tapao thành trung tâm bảo dưỡng quy mô lớn. Trung Quốc đã hình thành các trung tâm bảo dưỡng máy bay tầm cỡ quốc tế tại Hải Nam.
Trong khi đó, các quốc gia trên hành lang Đông - Tây như Lào và Myanmar chưa có trung tâm công nghiệp hàng không quy mô lớn. Từ khoảng trống này, Quảng Trị muốn tận dụng lợi thế vị trí để từng bước xây dựng vai trò trung tâm công nghiệp hàng không và logistics, trước hết ở quy mô quốc gia, sau đó hướng ra khu vực.
Dự án Cảng hàng không Quảng Trị được triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng BOT, với tổng mức đầu tư hơn 5.820 tỷ đồng bằng vốn nhà đầu tư. Theo quy mô được phê duyệt, sân bay đạt tiêu chuẩn 4C nhưng có khả năng phát triển để khai thác máy bay code E, đáp ứng nhu cầu đến 5 triệu hành khách và 25.500 tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là một bước đi chiến lược, thể hiện quyết tâm của Quảng Trị trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư cho tương lai.
