Trong bốn tháng đầu năm 2026, tổng giải ngân vốn đầu tư công đạt 144.282,9 tỷ đồng, tương ứng 14,2% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này phản ánh những nỗ lực bước đầu trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhưng cũng cho thấy nhiều thách thức cần được giải quyết.
Kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026
Quốc hội đã giao tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 là 1,08 triệu tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay, cao hơn khoảng 175 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch năm 2025. Thủ tướng Chính phủ đã phân bổ chi tiết cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương với tổng số 1 triệu tỷ đồng, phần còn lại khoảng 80 nghìn tỷ đồng (chiếm 7,4% tổng kế hoạch) chưa được giao chi tiết.
Tiến độ giải ngân 4 tháng đầu năm
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 30/4/2026, tổng số vốn đã giải ngân là 144.282,9 tỷ đồng, đạt 14,2% kế hoạch Thủ tướng giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân được 38.802,5 tỷ đồng (đạt 10,7%), vốn ngân sách địa phương giải ngân được 105.480,4 tỷ đồng (đạt 16,2%).
Tính đến cuối tháng 4, các bộ, cơ quan và địa phương đã phân bổ chi tiết 980.550,8 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu loại trừ kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương tăng thêm 13.325,9 tỷ đồng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 967.224,93 tỷ đồng, đạt 95,44% kế hoạch Thủ tướng giao. Vẫn còn 46.218,5 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 14 bộ, cơ quan Trung ương và 17 địa phương (chiếm 4,56% kế hoạch).
Khó khăn, vướng mắc còn tồn tại
Mặc dù có những tín hiệu tích cực, nhưng tiến độ giải ngân những tháng đầu năm vẫn gặp nhiều khó khăn. Các vấn đề nổi cộm bao gồm:
- Công tác giải phóng mặt bằng: Việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá đền bù và phương án bồi thường còn phức tạp, khiến nhiều dự án chưa thể triển khai thi công.
- Thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng: Tình trạng khan hiếm vật liệu vẫn tiếp diễn, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán, dẫn đến phát sinh chênh lệch chi phí và phải điều chỉnh hợp đồng.
- Lập kế hoạch chưa sát thực tế: Một số kế hoạch vốn không phù hợp với nhu cầu và khả năng thực hiện, buộc phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả vốn, làm chậm tiến độ.
- Năng lực chủ đầu tư và nhà thầu hạn chế: Một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu thiếu chủ động, trách nhiệm chưa cao. Nhiều xã, phường thiếu cán bộ chuyên trách đầu tư công, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc.
Những tồn tại này đòi hỏi các giải pháp quyết liệt hơn để đảm bảo tiến độ giải ngân.
Giải pháp thúc đẩy giải ngân
Để khắc phục các khó khăn, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo tại Thông báo số 213/TB-VPCP ngày 25/4/2026. Các bộ, ngành và địa phương cần tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Phân bổ vốn nhanh chóng: Các đơn vị phải khẩn trương phân bổ số vốn chưa chi tiết. Đến hết ngày 10/5/2026, nếu chưa phân bổ phải báo cáo rõ lý do, nguyên nhân và trách nhiệm tập thể, cá nhân gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5/2026 để xử lý.
- Phát huy vai trò người đứng đầu: Người đứng đầu các bộ, cơ quan, cấp ủy và chính quyền địa phương cần kịp thời tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền, hoặc đề xuất cấp trên giải quyết.
- Giải quyết vấn đề giải phóng mặt bằng và vật liệu: Thực hiện nghiêm các công điện của Thủ tướng về quản lý giá vật liệu xây dựng và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, đặc biệt trong bối cảnh xung đột Trung Đông kéo dài.
- Siết chặt kỷ cương: Xử lý nghiêm các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, thiếu trách nhiệm. Bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu quản lý dự án, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.
Triển khai bộ công cụ KPI theo dõi giải ngân
Ông Lê Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết, Bộ Tài chính đang nhập đầy đủ dữ liệu về giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin theo công văn số 1780/BTC-PTHT ngày 11/2/2026. Bộ công cụ KPI sẽ theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công thông qua các chỉ số cụ thể, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.
